{"id":32078,"date":"2026-06-29T16:32:50","date_gmt":"2026-06-29T13:32:50","guid":{"rendered":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/?p=32078"},"modified":"2026-06-29T17:21:23","modified_gmt":"2026-06-29T14:21:23","slug":"shiilerin-onlenmesi-ve-kontrolunde-organizasyon","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/2026\/06\/29\/shiilerin-onlenmesi-ve-kontrolunde-organizasyon\/","title":{"rendered":"Sa\u011fl\u0131k Hizmeti \u0130li\u015fkili \u0130nfeksiyonlar\u0131n \u00d6nlenmesi ve Kontrol\u00fcnde Organizasyon"},"content":{"rendered":"

G\u0130R\u0130\u015e VE TAR\u0130H\u00c7E<\/b><\/h2>\n

Sa\u011fl\u0131k hizmetiyle ili\u015fkili infeksiyonlar (SH\u0130\u0130\u2019ler), hastalar\u0131n hastanelerde ya da hastane d\u0131\u015f\u0131ndaki sa\u011fl\u0131k bak\u0131m ortamlar\u0131nda (\u00f6rne\u011fin diyaliz merkezleri, bak\u0131m evleri veya evde bak\u0131m hizmetleri) sa\u011fl\u0131k hizmeti ald\u0131klar\u0131 s\u00fcre\u00e7te, ba\u015fvuru an\u0131nda mevcut olmayan ve bak\u0131m s\u0131ras\u0131nda geli\u015fen infeksiyonlar\u0131 ifade eder. Bu tan\u0131m, hastaneye yat\u0131\u015f\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc g\u00fcn\u00fc ve sonras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan infeksiyonlar\u0131 kapsar; cerrahi i\u015flem uygulanan hastalarda 30 g\u00fcn i\u00e7inde (implant tak\u0131ld\u0131ysa 90 g\u00fcn i\u00e7inde) geli\u015fen cerrahi alan infeksiyonlar\u0131 da SH\u0130\u0130\u2019ler kapsam\u0131ndad\u0131r. \u00d6nceleri \u201chastane infeksiyonu\u201d veya \u201cnozokomiyal infeksiyon\u201d terimi kullan\u0131lmakta iken 2000\u2019li y\u0131llardan itibaren sa\u011fl\u0131k hizmetiyle ili\u015fkili infeksiyon tan\u0131m\u0131 benimsenmi\u015f ve kavram t\u00fcm sa\u011fl\u0131k bak\u0131m ortamlar\u0131n\u0131 kapsayacak \u015fekilde geni\u015fletilmi\u015ftir (1\u20133).\u00a0<\/span><\/p>\n

SH\u0130\u0130\u2019ler sa\u011fl\u0131k kurumlar\u0131nda en s\u0131k kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan istenmeyen olaylar aras\u0131nda yer almakta olup ciddi morbidite ve mortalite oranlar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra ekonomik kay\u0131plara da neden olmaktad\u0131r. D\u00fcnya genelinde, geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerde hastalar\u0131n yakla\u015f\u0131k %7\u2019sinde, geli\u015fmekte olan \u00fclkelerde ise %10\u201322\u2019sinde en az bir SH\u0130\u0130 geli\u015fti\u011fi tahmin edilmektedir (4,5). SH\u0130\u0130 geli\u015fen her 10 hastadan birinin infeksiyona ba\u011fl\u0131 nedenlerle ya\u015fam\u0131n\u0131 yitirece\u011fi tahmin edilmektedir (6). Avrupa\u2019da hastanelerde SH\u0130\u0130 nokta prevalans\u0131 ortalama %6 olup bunun her y\u0131l yakla\u015f\u0131k 4\u20134.5 milyon SH\u0130\u0130 olgusu ve bu infeksiyonlara do\u011frudan atfedilen yakla\u015f\u0131k 37 000 \u00f6l\u00fcm ile ili\u015fkili oldu\u011fu tahmin edilmektedir. Amerika Birle\u015fik Devletleri (ABD)\u2019deki tahminler ise hastanelerde y\u0131lda 1.7 milyon kadar hastada SH\u0130\u0130 geli\u015fti\u011fi ve bu infeksiyonlara ba\u011fl\u0131 75 000\u2013100 000 aras\u0131 \u00f6l\u00fcm meydana geldi\u011fi y\u00f6n\u00fcndedir. SH\u0130\u0130\u2019lerin ekonomik y\u00fck\u00fc de olduk\u00e7a a\u011f\u0131rd\u0131r (7\u20139). ABD\u2019de y\u0131ll\u0131k 6.7 milyar ABD dolar\u0131, Birle\u015fik Krall\u0131k\u2019ta ise yakla\u015f\u0131k 1.7 milyar ABD dolar\u0131 ek maliyet oldu\u011fu tahmin edilmektedir (1,10).\u00a0<\/span><\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019de SH\u0130\u0130\u2019lerin iyimser tahminle y\u0131lda 200 000\u2013500 000 aras\u0131nda olabilece\u011fi ve bunun 1\u20132 milyar ABD dolar\u0131 d\u00fczeyinde ek mali y\u00fck olu\u015fturabilece\u011fi ileri s\u00fcr\u00fclmektedir; ancak bu rakamlar ulusal epidemiyolojik \u00e7al\u0131\u015fmalar veya s\u00fcrveyans verileriyle hen\u00fcz do\u011frulanmam\u0131\u015ft\u0131r (10).<\/p>\n

Geli\u015ftirilen infeksiyon kontrol programlar\u0131 ile SH\u0130\u0130\u2019lerin %30\u201370 oran\u0131nda azalt\u0131lmas\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu alanda elde edilen umut verici sonu\u00e7lar infeksiyon \u00f6nleme ve kontrol \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na ivme kazand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Hasta g\u00fcvenli\u011finin merkezinde yer alan SH\u0130\u0130\u2019lerin \u00f6nlenmesi ve kontrol\u00fc, sa\u011fl\u0131k hizmet kalitesinin temel hedeflerinden biridir (2,8,11).\u00a0<\/span><\/p>\n

\u0130nfeksiyon kontrol\u00fcn\u00fcn tarihsel s\u00fcrecinde ortaya konan \u00e7abalar\u0131n 19. y\u00fczy\u0131la kadar uzand\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Ignaz Semmelweis, 1847 y\u0131l\u0131nda hekimlerin otopsi sonras\u0131nda ellerini klor \u00e7\u00f6zeltisiyle y\u0131kamalar\u0131n\u0131 sa\u011flayarak lohusal\u0131k ate\u015fi olgular\u0131n\u0131 belirgin bi\u00e7imde azaltm\u0131\u015f ve el hijyeninin ya\u015famsal \u00f6nemini ortaya koymu\u015ftur. Florence Nightingale, 1850\u2019lerde K\u0131r\u0131m Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda ve sonras\u0131nda hastane temizli\u011fi ile hijyenine verdi\u011fi b\u00fcy\u00fck \u00f6nem sayesinde infeksiyon kontrol\u00fcne katk\u0131da bulunmu\u015ftur. Modern anlamda hastane infeksiyonlar\u0131n\u0131n izlenmesi ve \u00f6nlenmesi ise II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131 d\u00f6neme rastlar. 1950\u2019lerden itibaren ABD ve Avrupa\u2019da infeksiyonlar\u0131 azaltmaya y\u00f6nelik sistematik programlar uygulanmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Hastal\u0131k Kontrol ve \u00d6nleme Merkezleri (Centers for Disease Control and Prevention, CDC), 1970\u2019lerde Ulusal Nozokomiyal \u0130nfeksiyon S\u00fcrveyans Sistemi\u2019ni (National Nosocomial Infections Surveillance System, NNIS) ba\u015flatm\u0131\u015f, 1980\u2019ler ve 1990\u2019larda sistemin kapsam\u0131n\u0131 ve standartlar\u0131n\u0131 geli\u015ftirmi\u015f, 2005 y\u0131l\u0131nda ise NNIS\u2019in yerine Ulusal Sa\u011fl\u0131k Hizmeti G\u00fcvenlik A\u011f\u0131\u2019n\u0131 (National Healthcare Safety Network, NHSN) kurmu\u015ftur. Ayr\u0131ca, \u00f6zellikle geli\u015fmekte olan \u00fclkelerdeki hastanelerin verilerini toplayan ve T\u00fcrkiye\u2019den de merkezlerin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 Uluslararas\u0131 Nozokomiyal \u0130nfeksiyon Kontrol Konsorsiyumu (International Nosocomial Infection Control Consortium, INICC), 2004 y\u0131l\u0131ndan bu yana uluslararas\u0131 d\u00fczeyde standartla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f veri kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131na ve payla\u015f\u0131m\u0131na olanak sa\u011flamaktad\u0131r. T\u00fcm bu geli\u015fmeler, infeksiyon kontrol\u00fcn\u00fcn modern t\u0131pta ba\u011f\u0131ms\u0131z bir disiplin olarak yerle\u015fmesine katk\u0131da bulunmu\u015ftur (10\u201313).<\/p>\n

\u0130nfeksiyon kontrol uygulamalar\u0131, hasta bak\u0131m\u0131n\u0131 iyile\u015ftirmeye ve sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumaya odaklanan bir kalite iyile\u015ftirme s\u00fcrecidir (10,14). T\u00fcrkiye\u2019de hastane infeksiyonlar\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesi ve kontrol\u00fcne y\u00f6nelik kurumsal d\u00fczenlemeler, bir\u00e7ok geli\u015fmi\u015f \u00fclkeye k\u0131yasla daha ge\u00e7 hayata ge\u00e7irilmi\u015ftir. 1974 tarihli Tababet Uzmanl\u0131k T\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc\u2019nde e\u011fitim hastanelerinde Enfeksiyon Komitesi olu\u015fturulmas\u0131 \u00f6nerilmi\u015f, 1983 tarihli Yatakl\u0131 Tedavi Kurumlar\u0131 \u0130\u015fletme Y\u00f6netmeli\u011fi\u2019nde ise hastane infeksiyonlar\u0131ndan korunmaya y\u00f6nelik d\u00fczenlemelere yer verilmi\u015ftir. Bununla birlikte bu d\u00f6nemdeki giri\u015fim ve d\u00fczenlemeler daha \u00e7ok \u00f6neri veya te\u015fvik niteli\u011finde kalm\u0131\u015ft\u0131r. Konu, \u00e7e\u015fitli bilimsel toplant\u0131 ve kongrelerde g\u00fcndeme getirilmi\u015f olmakla birlikte, \u00fclke genelinde kurumsalla\u015fm\u0131\u015f bir yap\u0131 olu\u015fturulamam\u0131\u015f; belirli merkezlerde ve bireysel \u00e7abalarla s\u0131n\u0131rl\u0131 ba\u015far\u0131lar elde edilmi\u015ftir (15\u201317).\u00a0<\/span><\/p>\n

2000 y\u0131l\u0131nda Hastane \u0130nfeksiyonlar\u0131 Derne\u011fi (2006 y\u0131l\u0131ndan itibaren T\u00fcrk Hastane \u0130nfeksiyonlar\u0131 ve Kontrol\u00fc Derne\u011fi) kurulmu\u015f ve bilimsel fark\u0131ndal\u0131k artmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. 2004 y\u0131l\u0131nda Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 b\u00fcnyesinde Ulusal Hastane Enfeksiyonlar\u0131 S\u00fcrveyans\u0131 ve Kontrol\u00fc Birimi olu\u015fturulmu\u015f ve ulusal veri toplama ile koordinasyon s\u00fcreci ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 11 A\u011fustos 2005 tarihinde yay\u0131mlanan Yatakl\u0131 Tedavi Kurumlar\u0131 Enfeksiyon Kontrol Y\u00f6netmeli\u011fi, infeksiyon kontrol programlar\u0131 ve komitelerin kurulu\u015f, g\u00f6rev ve sorumluluklar\u0131n\u0131 ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bi\u00e7imde d\u00fczenlemi\u015f; hastane infeksiyonlar\u0131n\u0131n bildirimini zorunlu h\u00e2le getirmi\u015ftir (15).\u00a0<\/span><\/p>\n

Y\u00f6netmelik, ilerleyen y\u0131llarda \u00e7e\u015fitli g\u00fcncellemelerle geli\u015ftirilmi\u015ftir. Bu s\u00fcre\u00e7te hastanelerde infeksiyon kontrol hekimi ve hem\u015firesi g\u00f6revlendirilmi\u015ftir. 2008 y\u0131l\u0131ndan itibaren elektronik s\u00fcrveyans sistemleri kullan\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Veri toplama ve raporlama s\u00fcre\u00e7leri, Ulusal Hastane \u0130nfeksiyonlar\u0131 S\u00fcrveyans A\u011f\u0131 (UHESA) kapsam\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fclm\u00fc\u015f, daha sonra INFLINE platformuyla g\u00fc\u00e7lendirilmi\u015ftir. Bu altyap\u0131 sayesinde veriler sistematik bir \u015fekilde toplanmakta ve ulusal stratejilerin geli\u015ftirilmesine katk\u0131da bulunmaktad\u0131r.\u00a0<\/span><\/p>\n

2000\u2019li y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131nda %10\u2019lar civar\u0131nda olan hastane infeksiyonu prevalans\u0131n\u0131n 2020\u2019lerde b\u00fcy\u00fck hastanelerde %5\u201310 aral\u0131\u011f\u0131na geriledi\u011fi; yo\u011fun bak\u0131m \u00fcnitelerinde ise \u00e7o\u011funlukla %20\u2019nin \u00fczerinde oldu\u011fu farkl\u0131 ulusal nokta prevalans \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla g\u00f6sterilmi\u015ftir. Sonu\u00e7 olarak, SH\u0130\u0130\u2019lerin \u00f6nlenmesine y\u00f6nelik \u00e7al\u0131\u015fmalar T\u00fcrkiye\u2019de hasta g\u00fcvenli\u011finin temel bir hedefi olarak yasal ve kurumsal zemine oturmu\u015f; mevzuat, rehberler ve uygulama protokolleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan son 15\u201320 y\u0131lda \u00f6nemli ilerlemeler sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r (10,15\u201318). Son olarak 18 Aral\u0131k 2025 tarihinde yenilenen Yatakl\u0131 Tedavi Kurumlar\u0131 Enfeksiyon Kontrol Y\u00f6netmeli\u011fi (Resm\u00ee Gazete: 33111) ile daha kapsaml\u0131 bir mevzuat y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konmu\u015ftur (19).<\/p>\n

\u0130NFEKS\u0130YON KONTROL PROGRAMLARININ ULUSAL VE KURUMSAL D\u00dcZEYDE ORGAN\u0130ZASYONU<\/b><\/h2>\n

\u0130nfeksiyon kontrol program\u0131, SH\u0130\u0130 riskini \u00f6nlemek ve kontrol etmek amac\u0131yla ulusal ve kurumsal d\u00fczeyde yap\u0131land\u0131r\u0131lan, \u00e7ok bile\u015fenli bir kalite ve g\u00fcvenlik program\u0131d\u0131r. Program\u0131n etkinli\u011fi, ulusal otoritenin (\u00fclkemizde Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n) rehberli\u011fi ve denetiminde y\u00f6netilir. Bu kapsamda, her sa\u011fl\u0131k kurumunda i\u015flevsel bir infeksiyon kontrol komitesi olu\u015fturulur. Komitenin ba\u015far\u0131s\u0131 \u00fcst y\u00f6netimin deste\u011fine ve t\u00fcm \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r.\u00a0<\/span><\/p>\n

S\u00fcrekli e\u011fitim, d\u00fczenli s\u00fcrveyans, performans\u0131n izlenmesi ve iyi uygulama (good practice) k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn te\u015fvik edilmesi program\u0131n temel bile\u015fenleridir. Risklerden korunmada t\u00fcm sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 ve kurum \u00fcst y\u00f6netimi ortak sorumlulu\u011fa sahiptir; kal\u0131c\u0131 ba\u015far\u0131 i\u00e7in kurum genelinde g\u00fc\u00e7l\u00fc bir g\u00fcvenlik k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn olu\u015fturulmas\u0131 ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi gereklidir (18,20\u201322).\u00a0<\/span><\/p>\n

Hastanelerde Enfeksiyon Kontrol Program\u0131 Haz\u0131rlama Rehberi \u00fclkemiz i\u00e7in g\u00fcncel bir ba\u015fvuru kayna\u011f\u0131d\u0131r. Rehber, D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc (DS\u00d6) standartlar\u0131 temel al\u0131narak haz\u0131rlanm\u0131\u015f olup amac\u0131 T\u00fcrkiye\u2019deki sa\u011fl\u0131k kurumlar\u0131n\u0131n infeksiyon \u00f6nleme ve kontrol programlar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmektir. Bu do\u011frultuda SH\u0130\u0130\u2019lerin azaltmas\u0131na katk\u0131 sa\u011flamay\u0131, antimikrobiyal diren\u00e7le m\u00fccadeleyi desteklemeyi ve hasta g\u00fcvenli\u011fi k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc kurumsalla\u015ft\u0131rmay\u0131 hedeflemektedir. Rehberde sekiz temel bile\u015fen tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bunlar; program olu\u015fturma, k\u0131lavuz geli\u015ftirme, e\u011fitim, s\u00fcrveyans, \u00e7ok bile\u015fenli stratejiler, izleme-geri bildirim, personel y\u00f6netimi ve altyap\u0131 y\u00f6netimidir (23).<\/p>\n

Ulusal D\u00fczeyde Organizasyon\u00a0<\/span><\/b><\/h3>\n

Sa\u011fl\u0131k otoritesi (\u00fclkemizde Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131), ulusal bir infeksiyon kontrol program\u0131 geli\u015ftirir, bunun uygulanmas\u0131n\u0131 takip eder ve bu ama\u00e7la sa\u011fl\u0131k kurulu\u015flar\u0131n\u0131 destekler. D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019n\u00fcn (DS\u00d6) \u00f6nerilerine g\u00f6re ulusal programlar en az a\u015fa\u011f\u0131daki bile\u015fenleri i\u00e7ermelidir (10,18,20,24,25).\u00a0<\/span><\/p>\n

Hedefler ve Politikalar<\/i><\/b><\/p>\n

Ulusal sa\u011fl\u0131k stratejileriyle uyumlu somut hedefler belirlenmeli ve SH\u0130\u0130\u2019leri \u00f6nlemeye ve azaltmaya y\u00f6nelik politikalar olu\u015fturulmal\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin, belirli bir SH\u0130\u0130 t\u00fcr\u00fcn\u00fcn s\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 hedeflenen bir d\u00fczeyin alt\u0131na indirmeye y\u00f6nelik hedefler tan\u0131mlanmal\u0131 ve d\u00fczenli olarak izlenmelidir.<\/p>\n

Rehberler ve Standartlar<\/i><\/b><\/p>\n

S\u00fcrveyans, izolasyon \u00f6nlemleri, sterilizasyon, dezenfeksiyon, el hijyeni gibi konularda kan\u0131ta dayal\u0131 ulusal rehberler haz\u0131rlanmal\u0131 ve d\u00fczenli olarak g\u00fcncellenmelidir. Bu rehberler sa\u011fl\u0131k kurulu\u015flar\u0131nda uygulanacak standartlar\u0131 tan\u0131mlar.<\/p>\n

S\u00fcrveyans Sistemi<\/i><\/b><\/p>\n

Belirli infeksiyonlar\u0131n ulusal d\u00fczeyde izlenebilmesi i\u00e7in standart tan\u0131m ve y\u00f6ntemlerle \u00e7al\u0131\u015fan bir ulusal s\u00fcrveyans a\u011f\u0131 kurulmal\u0131d\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019de Ulusal Sa\u011fl\u0131k Hizmeti ile \u0130li\u015fkili Enfeksiyon S\u00fcrveyans A\u011f\u0131 (USH\u0130ESA) bu amaca hizmet etmektedir. Veri giri\u015fi ve analiz s\u00fcre\u00e7leri INFLINE elektronik platformu \u00fczerinden y\u00fcr\u00fct\u00fclmektedir (18). S\u00fcrveyans verileri kullan\u0131larak m\u00fcdahalelerin etkinli\u011fi de\u011ferlendirilir, kurumlara geri bildirim sa\u011flan\u0131r. Elde edilen veriler do\u011frultusunda politikalar belirlenir, rehberler haz\u0131rlan\u0131r ve g\u00fcncellenir.\u00a0<\/span><\/p>\n

E\u011fitim<\/i><\/b><\/p>\n

Sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131na y\u00f6nelik infeksiyon kontrol e\u011fitimleri konusunda i\u015fe ba\u015flang\u0131\u00e7ta (uyum\/oryantasyon) ve \u00e7al\u0131\u015fma hayat\u0131 boyunca planlanmal\u0131d\u0131r. Ulusal d\u00fczeyde standart bir e\u011fitim m\u00fcfredat\u0131 ve sertifikasyon sistemi olu\u015fturulmal\u0131d\u0131r. \u00dclkemizde bu kapsamda hekimlere ve hem\u015firelere y\u00f6nelik \u00e7e\u015fitli e\u011fitim programlar\u0131 uygulanmakta ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmektedir.<\/p>\n

Kaynak ve Tedarik\u00a0<\/span><\/i><\/b><\/p>\n

\u0130nfeksiyon kontrol\u00fcnde gerekli malzeme ve ekipmanlar\u0131n (ki\u015fisel koruyucu ekipman, dezenfektanlar, sterilizasyon cihazlar\u0131, yeni \u00fcr\u00fcnler, vb.) teminini kolayla\u015ft\u0131racak merkezi politikalar geli\u015ftirilmelidir.<\/p>\n

Te\u015fvik ve Geri Bildirim<\/i><\/b><\/p>\n

Sa\u011fl\u0131k kurulu\u015flar\u0131n\u0131n SH\u0130\u0130 verilerini izlemesi ve bildirmesi te\u015fvik edilmelidir. \u0130lgili personelin sonu\u00e7lar\u0131 de\u011ferlendirerek gerekli \u00f6nlemleri almas\u0131 desteklenmelidir. Ulusal otorite, ba\u015far\u0131l\u0131 kurumlar\u0131 takdir ve te\u015fvik etmelidir. \u00dclkemizde bu alandaki uygulamalar\u0131n daha sistematik bir yakla\u015f\u0131mla yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131 ve izlenmesi gerekmektedir.<\/p>\n

Ulusal otorite, program\u0131 y\u00fcr\u00fctmek \u00fczere bir sorumlu birim veya ulusal dan\u0131\u015fma komitesi belirlemelidir. T\u00fcrkiye\u2019de bu faaliyetler, T.C. Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 Halk Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc b\u00fcnyesindeki ilgili daire taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclmektedir. Bilimsel dan\u0131\u015fma kurullar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla rehberler haz\u0131rlanmakta, stratejiler geli\u015ftirilmekte ve s\u00fcrveyans sistemi y\u00f6netilmektedir. Mevcut durumda bu g\u00f6revler, Enfeksiyon \u00d6nleme ve Kontrol Dan\u0131\u015fma Kurulu deste\u011fiyle s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmektedir.<\/p>\n

Ulusal program kapsam\u0131nda her y\u0131l \u00f6ncelikler belirlenmektedir; el hijyeni kampanyalar\u0131, demet (bundle) uygulamalar\u0131 bu \u00f6nceliklere \u00f6rnek olarak verilebilir. Uygulamalar \u00fclke genelinde takip edilmekte ve sonu\u00e7lar\u0131 izlenmektedir (18).\u00a0<\/span><\/p>\n

Avrupa Birli\u011fi\u2019nde de benzer \u015fekilde ulusal SH\u0130\u0130 planlar\u0131 olu\u015fturulmas\u0131, 2009\/C 151\/01 say\u0131l\u0131 AB Konsey Tavsiye Karar\u0131 ile \u00fcye \u00fclkelere \u00f6nerilmi\u015ftir. Pek \u00e7ok Avrupa \u00fclkesinde sa\u011fl\u0131k bakanl\u0131klar\u0131na ba\u011fl\u0131 ulusal infeksiyon kontrol enstit\u00fcleri veya komiteleri bulunmaktad\u0131r. Avrupa Hastal\u0131k \u00d6nleme ve Kontrol Merkezi (ECDC) koordinasyonunda \u00fclkeler aras\u0131nda veri payla\u015f\u0131m\u0131 yap\u0131lmakta ve k\u0131yaslama (benchmarking) analizleri ve nokta prevalans \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclmektedir (7).\u00a0<\/span><\/p>\n

Kurumsal D\u00fczeyde Organizasyon<\/b><\/h3>\n

Bir hastane ya da sa\u011fl\u0131k kurulu\u015funda infeksiyon kontrol program\u0131 tasarlan\u0131rken, kurumun b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc ve risk profili dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Program\u0131n etkili olabilmesi i\u00e7in \u00fcst y\u00f6netimin deste\u011fi gereklidir. Riskli birimler s\u00fcrece \u00f6nc\u00fcl\u00fck etse de t\u00fcm birimlerin kat\u0131l\u0131m\u0131 esast\u0131r.\u00a0<\/span><\/p>\n

Her sa\u011fl\u0131k kurulu\u015fu, kendi ko\u015fullar\u0131na uygun yaz\u0131l\u0131 bir infeksiyon kontrol plan\u0131 (program\u0131) haz\u0131rlamal\u0131 ve bunu d\u00fczenli aral\u0131klarla g\u00fcncellemelidir. Y\u0131ll\u0131k \u00e7al\u0131\u015fma plan\u0131nda sa\u011fl\u0131k hizmeti sunumu, uygun izolasyon \u00f6nlemleri, sterilizasyon uygulamalar\u0131, personel e\u011fitimi, epidemiyolojik g\u00f6zetim ve takibi faaliyetleri yer almal\u0131d\u0131r (18,20,23). Kurum i\u00e7i infeksiyon kontrol program\u0131n\u0131n etkin bi\u00e7imde y\u00fcr\u00fct\u00fclebilmesi i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki temel bile\u015fenler bulunmal\u0131d\u0131r (15,18,20,22,23,26).<\/p>\n

\u0130nfeksiyon Kontrol Komitesi (\u0130KK)<\/i><\/b><\/p>\n

Hastane i\u00e7inde infeksiyon \u00f6nleme ve kontrol faaliyetlerinin planlanmas\u0131ndan, koordinasyonundan ve izlenmesinden sorumlu multidisipliner bir kuruldur.<\/p>\n

\u0130nfeksiyon Kontrol Ekibi (\u0130KE)<\/i><\/b><\/p>\n

\u0130nfeksiyon \u00f6nleme ve kontrol program\u0131n\u0131 g\u00fcnl\u00fck olarak y\u00fcr\u00fcten, infeksiyon kontrol hekimi ve hem\u015firesinden olu\u015fan uzman ekiptir.\u00a0<\/span><\/p>\n

S\u00fcrveyans ve Veri Y\u00f6netimi<\/i><\/b><\/p>\n

Hastane infeksiyonlar\u0131n\u0131n izlenmesi i\u00e7in aktif bir s\u00fcrveyans sistemi kurulmal\u0131d\u0131r. Verilerin toplanmas\u0131, analizi ve raporlanmas\u0131 \u0130KE taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclmelidir. Yo\u011fun bak\u0131m \u00fcniteleri (YB\u00dc\u2019ler) ba\u015fta olmak \u00fczere y\u00fcksek riskli alanlar \u00f6ncelikli olarak izlenmelidir.<\/p>\n

Politika ve Prosed\u00fcrler<\/i><\/b><\/p>\n

\u0130nfeksiyonlar\u0131 \u00f6nlemek amac\u0131yla el hijyeni, izolasyon \u00f6nlemleri, invazif cihaz kullan\u0131m\u0131, cerrahi alan y\u00f6netimi, antibiyotik profilaksisi, sterilizasyon ve dezenfeksiyon s\u00fcre\u00e7lerine ili\u015fkin kurum i\u00e7i politika ve standart uygulama talimatlar\u0131 haz\u0131rlanmal\u0131d\u0131r. Bu belgeler ulusal ve uluslararas\u0131 rehberlere dayanmal\u0131, d\u00fczenli aral\u0131klarla g\u00f6zden ge\u00e7irilmeli ve gerekiyorsa g\u00fcncellenmelidir.\u00a0<\/span><\/p>\n

Hasta bak\u0131m\u0131 i\u00e7in \u00f6nerilen talimatlar\u0131 ve uygulamalar\u0131 i\u00e7eren yaz\u0131l\u0131 bir k\u0131lavuz olu\u015fturulmal\u0131, \u0130KE taraf\u0131ndan geli\u015ftirilip \u0130KK taraf\u0131ndan onaylanmal\u0131 ve personel i\u00e7in kolay eri\u015filebilir tutulmal\u0131d\u0131r (20).<\/p>\n

E\u011fitim ve Fark\u0131ndal\u0131k<\/i><\/b><\/p>\n

Sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n uyum (oryantasyon) s\u00fcrecinde ve belirli aral\u0131klarla infeksiyon \u00f6nleme ve kontrol konular\u0131nda e\u011fitim almas\u0131 sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca hasta ve ziyaret\u00e7ilere y\u00f6nelik bilgilendirme etkinlikleri de program\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olmal\u0131d\u0131r.\u00a0<\/span><\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fan Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131<\/i><\/b><\/p>\n

Kesici-delici alet yaralanmalar\u0131n \u00f6nlenmesi, \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n ba\u011f\u0131\u015f\u0131klanmas\u0131 (hepatit B, influenza a\u015f\u0131s\u0131 vb.) ve kan veya v\u00fccut s\u0131v\u0131lar\u0131na mesleki maruziyet durumunda uygulanacak prosed\u00fcrler infeksiyon kontrol program\u0131yla entegre bir \u015fekilde y\u00fcr\u00fct\u00fclmelidir.<\/p>\n

At\u0131k ve \u00c7evre Y\u00f6netimi<\/i><\/b><\/p>\n

T\u0131bbi at\u0131klar\u0131n uygun \u015fekilde toplanmas\u0131 ve bertaraf\u0131, ortam temizli\u011fi ve sterilizasyon hizmetlerinin denetlenmesi infeksiyon kontrol program\u0131n\u0131n temel bile\u015fenleri aras\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n

Antibiyotik Y\u00f6neti\u015fimi<\/i><\/b><\/p>\n

\u0130nfeksiyon kontrol program\u0131, Antibiyotik Y\u00f6neti\u015fim Ekibi veya Komitesi (Antimicrobial stewardship) ile i\u015f birli\u011fi i\u00e7inde y\u00fcr\u00fct\u00fclmelidir. Ama\u00e7 ak\u0131lc\u0131 antibiyotik kullan\u0131m\u0131n\u0131 desteklemek ve diren\u00e7li mikroorganizmalar\u0131n yay\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 \u00f6nlemektir. Antibiyotik y\u00f6neti\u015fimi, Hastane \u0130nfeksiyon Kontrol Komitesi\u2019nin (H\u0130KK) bir alt komitesi olarak yap\u0131land\u0131r\u0131labilir veya e\u015fg\u00fcd\u00fcm i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015facak ba\u011f\u0131ms\u0131z bir komite taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclebilir.<\/p>\n

Salg\u0131n Haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131<\/i><\/b><\/p>\n

Olas\u0131 salg\u0131nlara kar\u015f\u0131 eylem planlar\u0131 haz\u0131rlanmal\u0131d\u0131r. Bu planlar; salg\u0131n\u0131n saptanmas\u0131, izolasyon \u00f6nlemlerinin uygulanmas\u0131, temasl\u0131 takibi ve ileti\u015fim s\u00fcre\u00e7lerini kapsamal\u0131d\u0131r. Gerekti\u011finde hastane afet planlar\u0131yla uyumlu olacak \u015fekilde y\u00fcr\u00fct\u00fclmelidir. \u0130nfluenza, COVID-19 ve benzeri yeni tehditlere y\u00f6nelik haz\u0131rl\u0131k planlar\u0131 da bu kapsamda de\u011ferlendirilmelidir.<\/p>\n

Y\u00f6netim Deste\u011fi ve Y\u00f6neti\u015fim<\/i><\/b><\/p>\n

Kurum i\u00e7i infeksiyon kontrol program\u0131 en \u00fcst y\u00f6netim taraf\u0131ndan sahiplenilmeli ve desteklenmelidir. Ba\u015fhekim veya g\u00f6revlendirilen bir y\u00f6netici, infeksiyon kontrol faaliyetlerinin etkin i\u015flemesinden sorumlu olmal\u0131d\u0131r. Bu nedenle \u0130KE m\u00fcmk\u00fcn olan en \u00fcst idari d\u00fczeye (\u00f6rne\u011fin direkt\u00f6r veya ba\u015fhekim yard\u0131mc\u0131s\u0131 d\u00fczeyi) rapor vermeli ve g\u00f6revlerini yerine getirebilmek i\u00e7in gerekli yetkiye sahip olmal\u0131d\u0131r. Al\u0131nan kararlar\u0131n uygulanmas\u0131 ve sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n izlenmesi sa\u011flanmal\u0131d\u0131r (20).\u00a0<\/span><\/p>\n

K\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6l\u00e7ekli kurulu\u015flarda tam te\u015fekk\u00fcll\u00fc bir \u0130KK veya \u0130KE olu\u015fturulmas\u0131 her zaman pratik veya m\u00fcmk\u00fcn olmayabilir. Bu durumda b\u00f6lgesel infeksiyon kontrol hizmetlerinden yararlan\u0131lmas\u0131 veya belirli aral\u0131klarla uzman dan\u0131\u015fmanl\u0131k deste\u011fi (yak\u0131n bir hastane ile infeksiyon kontrol hizmetleri i\u00e7in protokol yap\u0131lmas\u0131 gibi ) al\u0131nmas\u0131 \u00f6nerilir. Evde bak\u0131m hizmeti sunan kurulu\u015flar\u0131 ve huzurevleri de infeksiyon \u00f6nleme konusunda dan\u0131\u015fmanl\u0131k alabilecekleri mekanizmalar olu\u015fturmal\u0131d\u0131r (20).<\/p>\n

Kurumsal infeksiyon kontrol program\u0131n\u0131n temel hedefleri; hastane infeksiyonu h\u0131zlar\u0131n\u0131n azalt\u0131lmas\u0131, salg\u0131nlar\u0131n erken saptanmas\u0131 ve kontrol alt\u0131na al\u0131nmas\u0131, el hijyeni uyumunun art\u0131r\u0131lmas\u0131, invazif i\u015flemlere ba\u011fl\u0131 infeksiyonlar\u0131n \u00f6nlenmesi ve antimikrobiyal diren\u00e7li mikroorganizmalar\u0131n yay\u0131l\u0131m\u0131n s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. Bu hedeflere ula\u015fabilmek i\u00e7in ulusal ve kurumsal d\u00fczeydeki organizasyonlar\u0131n e\u015fg\u00fcd\u00fcm i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 gereklidir (20).\u00a0<\/span><\/p>\n

\u00d6zetle, ulusal program standartlar\u0131 belirler ve destekleyici \u00e7er\u00e7eveyi olu\u015fturur. Kurumsal program ise bu \u00e7er\u00e7eveyi kurumun gereksinimlerine g\u00f6re uyarlayarak uygular. Her iki d\u00fczeyde g\u00fc\u00e7l\u00fc ve entegre bir organizasyon yap\u0131s\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131, infeksiyon kontrol\u00fcn\u00fcn ba\u015far\u0131s\u0131nda belirleyici rol oynar.<\/p>\n

\u0130nfeksiyon Kontrol Komitesi\u00a0<\/span><\/b><\/h3>\n

\u0130nfeksiyon Kontrol Komitesi, sa\u011fl\u0131k kurumunda infeksiyonlar\u0131n \u00f6nlenmesi ve kontrol\u00fcne ili\u015fkin t\u00fcm faaliyetlerin planlanmas\u0131, \u00f6nceliklendirilmesi, uygulanmas\u0131 ve de\u011ferlendirilmesinden sorumlu multidisipliner bir kuruldur. \u0130KK, kurumdaki farkl\u0131 birimler aras\u0131ndaki e\u015fg\u00fcd\u00fcm\u00fc sa\u011flar ve infeksiyon \u00f6nlenme ve kontrol\u00fcne y\u00f6nelik stratejik kararlar\u0131 al\u0131r. Komite, hastane \u00fcst y\u00f6netimine do\u011frudan rapor verir.\u00a0<\/span><\/p>\n

\u0130KK hastane y\u00f6netimine (ba\u015fhekimlik) ba\u011fl\u0131 olarak \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Komitenin etkinli\u011fi, \u00fcst y\u00f6netimin deste\u011fine ve al\u0131nan kararlar\u0131n uygulanmas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Al\u0131nan kararlar, hastane y\u00f6netiminin onay\u0131n\u0131 takiben t\u00fcm \u00e7al\u0131\u015fanlar i\u00e7in ba\u011flay\u0131c\u0131 nitelik ta\u015f\u0131r. Kararlar\u0131n uygulanmamas\u0131, infeksiyon \u00f6nleme ve kontrol hedeflerine ula\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7le\u015ftirir (15,19).<\/p>\n

Yap\u0131 ve \u00dcyelik<\/i><\/b><\/p>\n

Komite \u00fcyeleri, hastanenin klinik ve idari hizmetlerini temsil edecek \u015fekilde se\u00e7ilir. \u00dclkemizde y\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki y\u00f6netmeli\u011fe uygun olarak \u0130KK en az a\u015fa\u011f\u0131daki \u00fcyelerden olu\u015fur (15,19):<\/p>\n

Ba\u015fhekim veya ba\u015fhekim yard\u0131mc\u0131s\u0131:<\/i><\/b> \u00dcst y\u00f6netimi temsilen komiteye kat\u0131l\u0131r, infeksiyon kontrol program\u0131na idari destek sa\u011flar. Komite ba\u015fkan\u0131n\u0131n kat\u0131l\u0131m sa\u011flamad\u0131\u011f\u0131 durumlarda komiteye ba\u015fkanl\u0131k eder.\u00a0<\/span><\/p>\n

\u0130nfeksiyon hastal\u0131klar\u0131 uzman\u0131 (\u0130nfeksiyon kontrol hekimi):<\/i><\/b> Komite ba\u015fkan\u0131 veya e\u015f ba\u015fkan\u0131 olarak g\u00f6rev yapar; infeksiyon kontrol\u00fc konusunda t\u0131bbi liderlik eder.<\/p>\n

Hastane epidemiyolo\u011fu (Bulunmas\u0131 halinde):<\/i><\/b> S\u00fcrveyans verilerini ve epidemiyolojik e\u011filimleri (insidans, prevalans, vb.) izler ve de\u011ferlendirilmelerini yapar.<\/p>\n

Klinik mikrobiyoloji uzman\u0131: <\/i><\/b>Laboratuvar sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n yorumlanmas\u0131ndan, diren\u00e7 verilerinin de\u011ferlendirilmesinden, dezenfeksiyon-sterilizasyon s\u00fcre\u00e7leri kapsam\u0131nda dan\u0131\u015fmanl\u0131k yapmaktan sorumludur.\u00a0<\/span><\/p>\n

Ana klinik dal temsilcileri: <\/i><\/b>Hastanenin ana klinik dallar\u0131ndan (cerrahi, dahiliye, pediatri, kad\u0131n do\u011fum, yo\u011fun bak\u0131m, vb.) en az birer hekim \u00fcye bulunur. Bu \u00fcyeler kendi birimlerindeki infeksiyon kontrol uygulamalar\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesi ve yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131nda arac\u0131l\u0131k yapar.<\/p>\n

Hem\u015firelik hizmetleri y\u00f6neticisi (Ba\u015fhem\u015fire): <\/i><\/b>Hem\u015firelik personelini temsilen komiteye kat\u0131l\u0131r. Hem\u015firelik uygulamalar\u0131n\u0131n infeksiyon kontrol politikalar\u0131na uyumunu sa\u011flamada \u00f6nemli rol oynar.<\/p>\n

\u0130nfeksiyon kontrol hem\u015firesi: <\/i><\/b>\u0130nfeksiyon kontrol program\u0131n\u0131n g\u00fcnl\u00fck uygulay\u0131c\u0131s\u0131 ve \u201csaha g\u00f6z\u00fc\u201d olarak komitenin do\u011fal \u00fcyesidir. Hem\u015firelik ve servis uygulamalar\u0131na ili\u015fkin deneyimini komiteye yans\u0131t\u0131r.<\/p>\n

Destek hizmetleri temsilcileri: <\/i><\/b>Gerekli g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde eczac\u0131, merkezi sterilizasyon \u00fcnitesi sorumlusu, temizlik hizmetleri sorumlusu, i\u015f sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 birimi sorumlusu, kalite y\u00f6netimi temsilcisi gibi ilgili ki\u015filer toplant\u0131lara davet edilebilir.\u00a0<\/span><\/p>\n

G\u00fcncellenen y\u00f6netmelikle eri\u015fkin, \u00e7ocuk veya yenido\u011fan \u00fcnitelerinden temsilciler ile kalite y\u00f6netim sorumlusu ile i\u015f sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve g\u00fcvenli\u011fi birimi temsilcisinin de komiteye d\u00e2hil edilmesi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu d\u00fczenleme, antibiyotik y\u00f6neti\u015fimi, \u00e7al\u0131\u015fan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131, sterilizasyon s\u00fcre\u00e7leri gibi ortak \u00e7al\u0131\u015fma alanlar\u0131nda kurum i\u00e7i koordinasyonu g\u00fc\u00e7lendirmeyi ama\u00e7lamaktad\u0131r (19).<\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fma Usul\u00fc<\/i><\/b><\/p>\n

\u0130KK d\u00fczenli aral\u0131klarla toplanmal\u0131d\u0131r. Toplant\u0131 s\u0131kl\u0131\u011f\u0131; kurumun ihtiya\u00e7lar\u0131na, risk d\u00fczeyine ve kurum i\u00e7i d\u00fczenleyici kurallara g\u00f6re belirlenir. \u00c7o\u011fu sa\u011fl\u0131k kurulu\u015funda ayda bir yap\u0131lan toplant\u0131lar yeterlidir. D\u00fc\u015f\u00fck riskli kurumlarda toplant\u0131lar en az \u00fc\u00e7 ayda bir ger\u00e7ekle\u015ftirilebilir.<\/p>\n

Toplant\u0131larda al\u0131nan kararlar ve y\u00fcr\u00fct\u00fclen tart\u0131\u015fmalar yaz\u0131l\u0131 tutanakla kay\u0131t alt\u0131na al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Yap\u0131lmas\u0131na karar verilen her eylem i\u00e7in sorumlu ki\u015filer ve tamamlanma tarihleri net bir \u015fekilde belirlenmelidir. Tutanaklar, \u00fcst y\u00f6netime (ba\u015fhekim, t\u0131bbi direkt\u00f6r, y\u00f6netim kurulu, vb.) ve ilgili birimlere iletilmelidir. Bir sonraki toplant\u0131da \u00f6nceki kararlar\u0131n uygulanma durumu de\u011ferlendirilmelidir.<\/p>\n

Komite, y\u0131l sonunda kapsaml\u0131 bir y\u0131ll\u0131k faaliyet raporu haz\u0131rlayarak \u00fcst y\u00f6netime sunmal\u0131d\u0131r. Bu yakla\u015f\u0131m, infeksiyon kontrol program\u0131n\u0131n kurumsal performans de\u011ferlendirme sistemi ve kalite y\u00f6netim s\u00fcre\u00e7leriyle sorunsuz bir \u015fekilde entegre olmas\u0131n\u0131 sa\u011flar (15,20).<\/p>\n

G\u00f6rev, Yetki ve Sorumluluklar<\/i><\/b><\/p>\n

Sa\u011fl\u0131k kurulu\u015funun infeksiyon risklerinin azalt\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik t\u00fcm strateji ve uygulamalar\u0131ndan \u0130KK sorumludur. Komitenin ba\u015fl\u0131ca g\u00f6rev, yetki ve sorumluluklar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131da verilmi\u015ftir (15,19,20):<\/p>\n

Politika ve plan geli\u015ftirme: <\/i><\/b>Kurumun \u00f6zelliklerine uygun, bilimsel temelli bir infeksiyon kontrol program\u0131 ve y\u0131ll\u0131k faaliyet plan\u0131 haz\u0131rlamak, \u00fcst y\u00f6netimin onay\u0131na sunmak ve uygulanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak. Hastanenin infeksiyon kontrol politikalar\u0131n\u0131 ve yaz\u0131l\u0131 prosed\u00fcrlerini (el hijyeni politikas\u0131, izolasyon talimatlar\u0131, cerrahi profilaksi rehberi, vb.) d\u00fczenli olarak g\u00f6zden ge\u00e7irip g\u00fcncellemek ve onaylamak.\u00a0<\/span><\/p>\n

S\u00fcrveyans ve veri kullan\u0131m\u0131: <\/i><\/b>Hastane infeksiyonlar\u0131 s\u00fcrveyans\u0131n\u0131n etkin bi\u00e7imde y\u00fcr\u00fct\u00fclmesinin denetlenmesi ve d\u00fczenli olarak infeksiyon insidans\u0131, prevalans\u0131 ve diren\u00e7 verilerinin de\u011ferlendirilmesi. S\u00fcrveyans sonu\u00e7lar\u0131na dayanarak iyile\u015ftirmeye a\u00e7\u0131k alanlar\u0131n ve hedeflerin belirlenmesi, gerekli m\u00fcdahalelerin planlanmas\u0131. Salg\u0131nlar\u0131n tan\u0131mlanmas\u0131, salg\u0131n kontrol \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n y\u00f6netilmesi ve s\u00fcre\u00e7lerin onaylanmas\u0131. \u0130nfeksiyon h\u0131zlar\u0131nda elde edilen geli\u015fmeleri ilgili birimlere geri bildirim olarak ileterek s\u00fcre\u00e7lerin izlenmesinin sa\u011flanmas\u0131.<\/p>\n

Kaynak tahsisi ve lojistik destek:<\/i><\/b> \u0130nfeksiyon kontrol\u00fc i\u00e7in gereken malzeme, ekipman, personel ve finansman ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n belirlenmesi ve \u00fcst y\u00f6netime ileterek temininin sa\u011flanmas\u0131. El antisepti\u011fi, ki\u015fisel koruyucu ekipman sto\u011fu, sterilizat\u00f6r bak\u0131m\u0131, izolasyon odas\u0131 ihtiyac\u0131 gibi konularda giri\u015fimde bulunulmas\u0131.<\/p>\n

E\u011fitim ve fark\u0131ndal\u0131k:<\/i><\/b> T\u00fcm sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n infeksiyon \u00f6nleme-kontrol ve izolasyon \u00f6nlemleri konusunda e\u011fitilmesinin sa\u011flanmas\u0131. Bu ama\u00e7la haz\u0131rlanan y\u0131ll\u0131k e\u011fitim programlar\u0131n\u0131n onaylanmas\u0131 ve infeksiyon kontrol ekibinin e\u011fitim faaliyetlerinin desteklenmesi. Yeni ba\u015flayan personelin uyum e\u011fitimlerinin ve d\u00fczenli hizmet i\u00e7i e\u011fitimlerin yap\u0131lmas\u0131n\u0131n takip edilmesi. Ayr\u0131ca infeksiyon kontrol fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131racak kampanya etkinliklerinin (5 May\u0131s El Hijyeni G\u00fcn\u00fc, 13\u201319 Kas\u0131m Antibiyotik Fark\u0131ndal\u0131k Haftas\u0131, 17 Eyl\u00fcl D\u00fcnya Hasta G\u00fcvenli\u011fi G\u00fcn\u00fc, vb.) d\u00fczenlenmesini te\u015fvik etmek.<\/p>\n

Denetim ve geri bildirim: <\/i><\/b>Hastane i\u00e7inde infeksiyon kontrol uygulamalar\u0131na ili\u015fkin (el hijyeni uyumu, antisepsi-dezenfeksiyon uygulamalar\u0131, izolasyon \u00f6nlemleri, vb.) periyodik denetimlerin planlanmas\u0131, infeksiyon kontrol ekibinin yapt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlem ve denetim sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 de\u011ferlendirerek gerekti\u011finde d\u00fczeltici \u00f6nlemler al\u0131nmas\u0131na karar verilmesi (\u00d6rne\u011fin el hijyeni uyum oranlar\u0131 hedefin alt\u0131ndaysa bunun d\u00fczeltilmesi i\u00e7in kampanya veya ek e\u011fitim karar\u0131 al\u0131nmas\u0131).<\/p>\n

Yeni teknoloji ve uygulamalar: <\/i><\/b>Hastanede kullan\u0131lacak t\u0131bbi cihazlar, dezenfektanlar, invazif giri\u015fim setleri vb. infeksiyon riski ile ilgili \u00fcr\u00fcnlerin se\u00e7iminde g\u00f6r\u00fc\u015f bildirilmesi. Yeni teknolojilerle ili\u015fkili infeksiyon risklerinin g\u00f6zden ge\u00e7irilmesi. Yeni cihaz ve\/veya \u00fcr\u00fcnlerin risklerinin kullan\u0131mlar\u0131 onaylanmadan \u00f6nce izlenmesi ve tespit edilmesi. Yeni bir uygulama veya proje devreye girmeden \u00f6nce infeksiyon kontrol bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla de\u011ferlendirme yap\u0131lmas\u0131. Ayr\u0131ca hastane i\u00e7inde yap\u0131lacak in\u015faat\/tadilat projelerinin infeksiyon risklerini (hava yoluyla bula\u015fma vb.) en aza indirecek \u00f6nlemler a\u00e7\u0131s\u0131ndan g\u00f6zden ge\u00e7irilmesi ve \u00f6nerilerde bulunulmas\u0131. (20).<\/p>\n

Acil durum yetkisi:<\/i><\/b> Hastalar veya personel i\u00e7in tehdit olu\u015fturan bir infeksiyon riskinin (\u00f6rne\u011fin kontrol alt\u0131na al\u0131namayan salg\u0131n) saptanmas\u0131 durumunda, ilgili b\u00f6l\u00fcme hasta al\u0131m\u0131n\u0131n k\u0131s\u0131tlanmas\u0131na veya gerekti\u011finde durdurulmas\u0131na karar verilmesi. (10,20,23).<\/p>\n

Koordinasyon: <\/i><\/b>Antibiyotik kontrol komitesi, i\u015f sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 kurulu, kalite y\u00f6netimi kurulu gibi ortak paydada bulu\u015fan di\u011fer kurul ve komitelerle i\u015f birli\u011finin sa\u011flanmas\u0131. \u00d6zellikle antimikrobiyal diren\u00e7 sorunu, \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n a\u015f\u0131lanmas\u0131, sterilizasyon s\u00fcre\u00e7leri gibi konularda birimler aras\u0131 ortak politikalar\u0131n geli\u015ftirilmesi (10,27).<\/p>\n

\u0130KK\u2019ler geni\u015f karar yetkisine sahip ve y\u00f6netim deste\u011fi olan yap\u0131lar olmal\u0131d\u0131r. Komitenin ald\u0131\u011f\u0131 kararlar, hastane y\u00f6netiminin onay\u0131 sonras\u0131 y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girer ve t\u00fcm \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 ba\u011flay\u0131c\u0131 niteliktedir. Bu kararlar uygulanabilir ve izlenebilir olmal\u0131d\u0131r. \u00d6te yandan \u0130KK, infeksiyon kontrol ekibine gereken deste\u011fi sa\u011flayarak al\u0131nan \u00f6nlemlerin sahada uygulanmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmal\u0131d\u0131r. Sonu\u00e7 olarak \u0130KK\u2019ler sa\u011fl\u0131k kurulu\u015flar\u0131 i\u00e7in politika ve strateji belirleyen y\u00f6nlendirici yap\u0131lard\u0131r (15,20). Etkin bir \u0130KK; g\u00fc\u00e7l\u00fc bir liderlik, d\u00fczenli toplant\u0131lar, farkl\u0131 disiplinlerin kat\u0131l\u0131m\u0131 ve \u00fcst y\u00f6netim deste\u011fiyle m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Literat\u00fcrde, \u00fcst y\u00f6netimin aktif kat\u0131l\u0131m g\u00f6sterdi\u011fi ve komiteye gerekli yetkiyi verdi\u011fi kurumlarda SH\u0130\u0130 \u00f6nleme ve kontrol programlar\u0131n\u0131n daha ba\u015far\u0131l\u0131 oldu\u011fu bildirilmi\u015ftir (6).<\/p>\n

\u0130nfeksiyon Kontrol Ekibi<\/b><\/h3>\n

\u0130nfeksiyon Kontrol Ekibi (\u0130KE), infeksiyon kontrol program\u0131n\u0131n g\u00fcnl\u00fck uygulamalar\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fcten \u00e7ekirdek kadrodur.\u00a0<\/span><\/p>\n

Ekip Yap\u0131s\u0131 ve \u0130\u015fleyi\u015fi<\/i><\/b><\/p>\n

Genellikle bir infeksiyon kontrol hekimi (\u00fclkemizde infeksiyon hastal\u0131klar\u0131 ve klinik mikrobiyoloji uzman\u0131), t\u0131bbi mikrobiyoloji temsilcisi ile bir veya daha fazla infeksiyon kontrol hem\u015firesinden olu\u015fur. Hastanenin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcne g\u00f6re ideal olarak bir hastane epidemiyolo\u011fu ve gerekti\u011finde di\u011fer sa\u011fl\u0131k profesyonelleri de ekibe d\u00e2hil edilmelidir.\u00a0<\/span><\/p>\n

\u0130KE, infeksiyon kontrol komitesinin kararlar\u0131 do\u011frultusunda program\u0131 fiilen uygular ve gerekti\u011finde yirmi d\u00f6rt saat dan\u0131\u015fmanl\u0131k hizmeti sa\u011flar (20).\u00a0<\/span><\/p>\n

Ekip \u00fcyeleri aras\u0131nda yak\u0131n i\u015f birli\u011fi esast\u0131r. \u0130KE, hastanedeki t\u00fcm birimlerle irtibat halinde \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r. Bu ama\u00e7la b\u00fcy\u00fck hastanelerde her klinikten infeksiyon kontrol konusunda e\u011fitim alm\u0131\u015f bir irtibat hem\u015firesi belirlenerek \u0130KE ile e\u015fg\u00fcd\u00fcml\u00fc \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 sa\u011flanabilir. Bu yakla\u015f\u0131m, sorunlar\u0131n erken saptanmas\u0131na ve h\u0131zl\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmler geli\u015ftirilmesine katk\u0131 sa\u011flar. Ekip kendi i\u00e7inde d\u00fczenli (\u00f6rne\u011fin haftal\u0131k) toplant\u0131lar yaparak g\u00fcncel sorunlar\u0131 de\u011ferlendirmeli, i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc ve planlama yapmal\u0131d\u0131r. Toplant\u0131lar\u0131n tutanakla kay\u0131t alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 gereklidir (20). \u0130nfeksiyon kontrol ekibinin temel \u00fcyeleri ve rolleri a\u015fa\u011f\u0131da sunulmu\u015ftur:<\/p>\n

\u0130nfeksiyon kontrol hekimi: <\/i><\/b>\u00dclkemizde genel olarak bir infeksiyon hastal\u0131klar\u0131 ve klinik mikrobiyoloji uzman\u0131 ekibin t\u0131bbi lideridir. Profesyonel ge\u00e7mi\u015fi ne olursa olsun, infeksiyon kontrol hekiminin infeksiyon kontrol\u00fcn\u00fcn g\u00fcncel ve farkl\u0131 y\u00f6nlerine ili\u015fkin ilgisi, bilgisi ve deneyimi olmal\u0131d\u0131r. \u0130deal olarak zaman\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc infeksiyon kontrol faaliyetlerine ay\u0131r\u0131r; bu konuda \u00f6zel e\u011fitim alm\u0131\u015f olmal\u0131d\u0131r. G\u00f6revleri aras\u0131nda s\u00fcrveyans verilerinin t\u0131bbi a\u00e7\u0131dan yorumlanmas\u0131, salg\u0131n ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131n y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi, antibiyotik politikalar\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesine katk\u0131 ve klinisyenlere dan\u0131\u015fmanl\u0131k hizmeti vermek yer al\u0131r. \u0130nfeksiyon kontrol hekimi, infeksiyon kontrol komitesinin aktif bir \u00fcyesidir. Ayr\u0131ca hastane y\u00f6netimine infeksiyon kontrol\u00fcyle ilgili do\u011frudan dan\u0131\u015fmanl\u0131k yapar; gerekli durumlarda y\u00f6neticileri infeksiyon riskleri konusunda uyar\u0131r. Kalite iyile\u015ftirme, infeksiyon h\u0131zlar\u0131n\u0131n azalt\u0131lmas\u0131 ve yeni teknolojilerin de\u011ferlendirilmesi gibi s\u00fcre\u00e7lerde \u00f6nc\u00fc rol oynar. Bir\u00e7ok hastanede infeksiyon kontrol hekimi ayn\u0131 zamanda \u201chastane epidemiyolo\u011fu\u201d olarak an\u0131l\u0131r ve infeksiyonlarla ilgili verilerin analizini y\u00f6netir. Etkin olarak \u00e7al\u0131\u015fabilmesi i\u00e7in gerekli yetkilerin verildi\u011fi g\u00fc\u00e7l\u00fc bir idari pozisyonda (\u00f6rne\u011fin infeksiyon kontrol tedbirlerine uyulmamas\u0131 durumunda yapt\u0131r\u0131m \u00f6nerebilmesi gibi) olmas\u0131 \u00f6nerilir (15,20).<\/p>\n

\u0130nfeksiyon kontrol hem\u015firesi:<\/i><\/b> \u0130nfeksiyon kontrol hem\u015firesi, ekibin temel bile\u015fenlerinden biridir. Temel hem\u015firelik e\u011fitimine ek olarak infeksiyon kontrol\u00fc konusunda sertifikal\u0131 bir e\u011fitim alm\u0131\u015f olmal\u0131d\u0131r. G\u00f6rev tan\u0131m\u0131; hastanedeki g\u00fcnl\u00fck infeksiyon kontrol uygulamalar\u0131n\u0131n takibi, s\u00fcrveyans verilerinin toplanmas\u0131, servis vizitleriyle uygulamalar\u0131n izlenmesi, \u00e7al\u0131\u015fanlara e\u011fitim verilmesi gibi geni\u015f bir alan\u0131 kapsar. Uygulamada, bir\u00e7ok hastanede tam zamanl\u0131 infeksiyon kontrol faaliyetlerini y\u00fcr\u00fcten temel profesyonel infeksiyon kontrol hem\u015firesidir. Bu nedenle g\u00fcnl\u00fck infeksiyon kontrol uygulamalar\u0131n\u0131n koordinasyonunda \u00f6nemli rol \u00fcstlenir. Servislerde infeksiyon \u015f\u00fcphesi olan hastalar\u0131n olgu incelemelerini yapar, infeksiyon tan\u0131m kriterlerine g\u00f6re kay\u0131t tutar ve ulusal s\u00fcrveyans sistemine bildirimleri haz\u0131rlar. Hekimlerle birlikte salg\u0131n incelemelerine kat\u0131l\u0131r; indeks olgular\u0131 saptar, temasl\u0131 takibini organize eder. Hastane \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n el hijyeni, izolasyon \u00f6nlemleri, at\u0131k y\u00f6netimi gibi konularda politika ve talimatlara uyumunu yerinde g\u00f6zlemler; uygunsuzluk tespit etti\u011finde ilgili birim sorumlular\u0131na geri bildirim yapar. Personel e\u011fitimi infeksiyon kontrol hem\u015firesinin s\u00fcrekli faaliyet alan\u0131d\u0131r; yeni hem\u015fireler i\u00e7in uyum e\u011fitimleri, servis i\u00e7i mini e\u011fitimler, bilgilendirici afi\u015f ve bro\u015f\u00fcr haz\u0131rlama gibi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fcr. Ayr\u0131ca komite toplant\u0131lar\u0131 i\u00e7in ayl\u0131k faaliyet raporlar\u0131 haz\u0131rlamak, infeksiyon verilerini analiz edip sunmak da g\u00f6revleri aras\u0131ndad\u0131r (15,20).<\/p>\n

Ekip B\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc ve Personel Planlamas\u0131<\/i><\/b><\/p>\n

Ekibin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc hastanenin kapasitesine g\u00f6re de\u011fi\u015fir. ABD\u2019de 1980\u2019li y\u0131llarda \u00f6nerilen \u201cher 250 yatak i\u00e7in bir infeksiyon kontrol hem\u015firesi\u201d standard\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde yetersiz kabul edilmektedir. Personel gereksinimi, program\u0131n kapsam\u0131na ve hastanenin risk profiline g\u00f6re planlanmal\u0131d\u0131r (20,28). \u00d6rne\u011fin yo\u011fun transplantasyon yap\u0131lan bir merkez, benzer yatak say\u0131s\u0131na sahip genel bir hastaneden daha fazla infeksiyon kontrol personeline ihtiya\u00e7 duyabilir. G\u00fcncel yakla\u015f\u0131mlar, yakla\u015f\u0131k her 100 akut bak\u0131m yata\u011f\u0131 i\u00e7in bir tam zamanl\u0131 infeksiyon kontrol profesyoneli \u00f6nermektedir (20,29). Geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerde son y\u0131llarda \u201c\u0130nfeksiyon Kontrol Uygulay\u0131c\u0131s\u0131\u201d (Infection Preventionist) unvan\u0131yla biyolog, halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 uzman\u0131 gibi ki\u015filer de infeksiyon kontrol ekibinde g\u00f6rev alabilmektedir. Ancak T\u00fcrkiye\u2019de y\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki mevzuata g\u00f6re ekibin \u00e7ekirdek kadrosunda en az bir hekim ve bir hem\u015fire ile mikrobiyoloji laboratuvar sorumlusu bulunmas\u0131 zorunludur (19).<\/p>\n

G\u00f6rev ve Sorumluluklar\u00a0<\/span><\/i><\/b><\/p>\n

Ekibin g\u00f6rev ve sorumluluklar\u0131 \u0130KK taraf\u0131ndan genel hatlar\u0131yla belirlenir; g\u00fcnl\u00fck uygulamalar ekip \u00fcyelerinin inisiyatifiyle y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr. Ba\u015fl\u0131ca sorumluluklar a\u015fa\u011f\u0131da sunulmu\u015ftur:\u00a0<\/span><\/p>\n

    \n
  • Hastanenin y\u0131ll\u0131k infeksiyon kontrol plan\u0131n\u0131 haz\u0131rlay\u0131p \u0130KK onay\u0131na sunmak.<\/li>\n
  • \u0130nfeksiyon kontrol politikalar\u0131na g\u00f6re g\u00fcnl\u00fck uygulamalar\u0131 izlemek, de\u011ferlendirmek (\u00f6rne\u011fin y\u00fcksek riskli i\u015flemlerde aseptik tekniklerin uygulanmas\u0131, dezenfeksiyon \/sterilizasyon s\u00fcre\u00e7lerinin takibi).<\/li>\n
  • \u0130nfeksiyon s\u00fcrveyans\u0131n\u0131 aktif olarak y\u00fcr\u00fctmek; verileri analiz edip sorun olan birimleri\/ alanlar\u0131 tespit etmek.<\/li>\n
  • SH\u0130\u0130 olgular\u0131n\u0131 saptamak ve ilgili hekimleri en k\u0131sa zamanda uyararak uygun izolasyon ko\u015fullar\u0131 gibi gerekli \u00f6nlemleri \u00f6nermek.<\/li>\n
  • K\u00fcmelenmeleri, salg\u0131nlar\u0131 ara\u015ft\u0131rmak, kontrol \u00f6nlemlerini ba\u015flatmak ve s\u00fcrd\u00fcrmek; salg\u0131n sonras\u0131nda rapor haz\u0131rlamak.<\/li>\n
  • Hastane personelinin infeksiyon kontrol e\u011fitim programlar\u0131n\u0131 uygulamak; gerekti\u011fi durumlarda g\u00fcncellemeler yapmak.<\/li>\n
  • \u0130nfeksiyon kontrol malzemelerinin (ki\u015fisel koruyucu donan\u0131m , dezenfektanlar, vb.) uygunlu\u011funu, yeterlili\u011fini denetlemek; ihtiya\u00e7lar konusunda ilgili birimlerle ileti\u015fimi sa\u011flamak.<\/li>\n
  • Antibiyotik y\u00f6neti\u015fim programlar\u0131na destek vermek; diren\u00e7li mikroorganizma verilerini antibiyotik komitesine (veya e\u015fde\u011fer birime) ileterek ortak politikalar geli\u015ftirmek.<\/li>\n
  • Kalite ve akreditasyon s\u00fcre\u00e7lerinde infeksiyon kontrol\u00fc ile ilgili g\u00f6stergelerin takibini yapmak; \u00f6rne\u011fin el hijyeni uyum oranlar\u0131, postoperatif infeksiyon h\u0131zlar\u0131 gibi performans verilerini d\u00fczenli raporlamak.<\/li>\n
  • Her ay veya belirlenen aral\u0131klarla \u0130KK\u2019ye faaliyet raporu sunmak; al\u0131nmas\u0131 gereken kararlar i\u00e7in \u00f6neriler geli\u015ftirmek.<\/li>\n
  • Mesai saatleri d\u0131\u015f\u0131nda geli\u015fen \u00f6nemli infeksiyon olaylar\u0131nda (\u00f6rne\u011fin salg\u0131n, \u00e7ok ilaca diren\u00e7li mikroorganizma tespiti, vb.) n\u00f6bet\u00e7i ekip \u00fcyelerinin acil bir \u015fekilde m\u00fcdahale etmesini sa\u011flamak (7\/24 dan\u0131\u015fmanl\u0131k).<\/li>\n<\/ul>\n

    \u0130leti\u015fim ve \u0130\u015f Birli\u011fi<\/i><\/b><\/p>\n

    Ekip \u00fcyelerinin klinisyenler, hem\u015fireler, laboratuvar, eczane ve destek hizmetleri ile etkili ileti\u015fim kurmas\u0131 ve g\u00fcven ili\u015fkisi geli\u015ftirmesi \u00f6nemlidir. \u0130nfeksiyon kontrol\u00fc \u00e7o\u011fu zaman \u201cikna\u201d ve \u201ce\u011fitim\u201d yoluyla davran\u0131\u015f de\u011fi\u015fikli\u011fi sa\u011flamay\u0131 gerektirir. Bu nedenle ileti\u015fim becerileri y\u00fcksek, ekip \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na yatk\u0131n profesyonellerin \u0130KE\u2019de yer almas\u0131 ba\u015far\u0131y\u0131 art\u0131r\u0131r (20,25).<\/p>\n

    Sonu\u00e7 olarak \u0130KE, infeksiyon \u00f6nleme ve kontrol\u00fcn\u00fcn operasyonel koludur. Komitenin stratejik kararlar\u0131n\u0131 sahada uygular, sorunlar\u0131 ilk elden tespit edip \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fturur. \u201cDo\u011fru tan\u0131, do\u011fru zamanda izolasyon, do\u011fru yerde do\u011fru \u00f6nlem\u201d ilkesinin hayata ge\u00e7irilmesinde kilit rol oynar. \u0130yi yap\u0131land\u0131r\u0131lm\u0131\u015f etkin bir \u0130KE ile SH\u0130\u0130 insidans\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc, her sa\u011fl\u0131k kurulu\u015funda yetkilendirilmi\u015f bir infeksiyon kontrol ekibinin bulunmas\u0131n\u0131 temel infeksiyon kontrol bile\u015fenlerinden biri olarak tan\u0131mlamaktad\u0131r (25).<\/p>\n

    ULUSLARARASI YAKLA\u015eIMLAR VE \u00d6RNEKLER: DS\u00d6, ABD, B\u0130RLE\u015e\u0130K KRALLIK, AVRUPA B\u0130RL\u0130\u011e\u0130 VE AVUSTRALYA<\/b><\/h2>\n

    \u0130nfeksiyon kontrol programlar\u0131n\u0131n organizasyonu \u00fclkeler aras\u0131nda farkl\u0131l\u0131k g\u00f6stermekle birlikte evrensel ilkelere dayanmaktad\u0131r. Uluslararas\u0131 deneyimlerden yararlanmak ve iyi \u00f6rnekleri de\u011ferlendirmek amac\u0131yla, bu b\u00f6l\u00fcmde D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc, ABD, \u0130ngiltere, Avrupa Birli\u011fi ve Avustralya\u2019daki yakla\u015f\u0131mlar \u00f6zetlenmi\u015ftir.<\/p>\n

    D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc<\/b><\/h3>\n

    \u00dcye \u00fclkelere infeksiyon \u00f6nleme ve kontrol programlar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmeleri i\u00e7in rehberlik etmekte ve teknik destek sa\u011flamaktad\u0131r. 2016 y\u0131l\u0131nda yay\u0131mlanan Ulusal ve Hastane D\u00fczeyinde \u0130nfeksiyon Kontrol Programlar\u0131n\u0131n Temel Bile\u015fenleri K\u0131lavuzu (Core Components for Infection Prevention and Control Programmes at the National and Acute Health Care Facility Level) bu alandaki ilk uluslararas\u0131 kan\u0131ta dayal\u0131 rehberdir (30).<\/p>\n

    S\u00f6z konusu rehber, ulusal ve yerel d\u00fczeyde bir infeksiyon \u00f6nleme ve kontrol program\u0131n\u0131n sekiz temel bile\u015fenini tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r: 1) \u0130nfeksiyon kontrol program\u0131 (yap\u0131lanma ve ekip), 2) infeksiyon kontrol rehberleri, 3) e\u011fitim programlar\u0131, 4) s\u00fcrveyans, 5) multimodal stratejiler (birden fazla m\u00fcdahalenin e\u015f zamanl\u0131 uygulanmas\u0131 yakla\u015f\u0131m\u0131), 6) izlem, denetim ve geri bildirim, 7) i\u015f y\u00fck\u00fc, personel say\u0131s\u0131 ve yatak doluluk oranlar\u0131 (a\u015f\u0131r\u0131 kalabal\u0131\u011f\u0131n \u00f6nlenmesi), 8) sa\u011fl\u0131k tesislerinin fiziksel altyap\u0131s\u0131 ile gerekli ekipmanlar.\u00a0<\/span><\/p>\n

    Bu bile\u015fenler, etkin bir infeksiyon kontrol program\u0131 i\u00e7in asgari gereklilikleri ortaya koymaktad\u0131r. 2018 y\u0131l\u0131nda bu temel bile\u015fenlerin uygulama d\u00fczeyini de\u011ferlendirmek amac\u0131yla \u0130nfeksiyon \u00d6nleme ve Kontrol De\u011ferlendirme \u00c7er\u00e7evesi (Infection Prevention Control Assessment Framework, IPCAF) ad\u0131nda bir ara\u00e7 geli\u015ftirilmi\u015ftir. 2019 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan ilk k\u00fcresel IPCAF de\u011ferlendirmesinde, d\u00fcnya genelinde hastanelerin sadece %15\u2019inin bu sekiz bile\u015fenin tamam\u0131nda asgari gereklilikleri kar\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6sterilmi\u015ftir. Bu eksikliklerin giderilmesi amac\u0131yla, 2024 y\u0131l\u0131nda \u0130nfeksiyon \u00d6nleme ve Kontrol\u00fc K\u00fcresel Eylem Plan\u0131 ve \u0130zleme \u00c7er\u00e7evesi (2024\u20132030) (Global Action Plan and Monitoring Framework for Infection Prevention and Control, 2024\u20132030) onaylanm\u0131\u015ft\u0131r (25). Bu plan, \u00fcye devletlerin infeksiyon \u00f6nleme ve kontrol eylemlerini iyile\u015ftirmeleri i\u00e7in net hedefler ve g\u00f6stergeler sunmaktad\u0131r. \u00d6zellikle d\u00fc\u015f\u00fck ve orta gelirli \u00fclkelerde e\u011fitim, izlem ve personel yeterlili\u011fi gibi alanlarda \u00f6nemli eksikler saptanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu sonu\u00e7lar \u00fczerine DS\u00d6, \u00fcye \u00fclkelere infeksiyon \u00f6nleme ve kontrol programlar\u0131na daha fazla yat\u0131r\u0131m yapmalar\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda bulunmu\u015ftur. Bununla birlikte, DS\u00d6\u2019n\u00fcn 2022 tarihli raporunda, d\u00fcnyada \u00fclkelerin sadece %34\u2019\u00fcnde infeksiyon \u00f6nleme\/kontrol programlar\u0131n\u0131n ulusal d\u00fczeyde tam uyguland\u0131\u011f\u0131, %9\u2019unda ise b\u00f6yle bir program\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131 bildirilmi\u015ftir (6). Ayr\u0131ca DS\u00d6\u2019n\u00fcn Temiz Bak\u0131m G\u00fcvenli Bak\u0131md\u0131r (Clean Care is Safer Care) kampanyas\u0131 ve 5 May\u0131s D\u00fcnya El Hijyeni G\u00fcn\u00fc gibi k\u00fcresel giri\u015fimlerle infeksiyon kontrol\u00fc fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131rmay\u0131 hedeflemektedir. Sonu\u00e7 olarak, DS\u00d6 \u00e7er\u00e7evesi, her \u00fclkenin kendi kaynaklar\u0131na uyarlayabilece\u011fi esnek ama standartla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir model sunmakta; uluslararas\u0131 i\u015f birli\u011fi ve veri payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 te\u015fvik etmektedir.<\/p>\n

    Amerika Birle\u015fik Devletleri<\/b><\/h3>\n

    Amerika Birle\u015fik Devletleri\u2019nde infeksiyon kontrol programlar\u0131, genel olarak standartlar ve akreditasyon gereklilikleri temelinde \u015fekillenmi\u015ftir. Federal d\u00fczeyde ba\u011flay\u0131c\u0131 bir kanun olmamakla birlikte, Ortak Komisyon (The Joint Commission) hastane akreditasyon standartlar\u0131, her hastanede infeksiyon kontrol program\u0131 bulunmas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lmaktad\u0131r. Hastal\u0131k Kontrol ve \u00d6nleme Merkezleri (CDC) b\u00fcnyesinde faaliyet g\u00f6steren Sa\u011fl\u0131k Hizmeti \u0130nfeksiyon Kontrol Uygulamalar\u0131 Dan\u0131\u015fma Komitesi (Healthcare Infection Control Practices Advisory Committee, HICPAC), spesifik infeksiyonlar\u0131n \u00f6nlenmesine y\u00f6nelik ulusal rehberler yay\u0131mlamaktad\u0131r (31).\u00a0<\/span><\/p>\n

    \u0130nfeksiyon kontrol program\u0131n\u0131n temel bile\u015fenleri CDC\u2019ye g\u00f6re; e\u011fitimli infeksiyon kontrol uzman\u0131 personel, aktif s\u00fcrveyans sistemi, standart izolasyon \u00f6nlemleri politikalar\u0131, \u00e7al\u0131\u015fan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 program\u0131 ve y\u00f6netim deste\u011fidir. Amerikan \u0130nfeksiyon Kontrol ve Epidemiyoloji Uzmanlar\u0131 Derne\u011fi (Association for Professionals in Infection Control and Epidemiology, APIC) ise her sa\u011fl\u0131k kurulu\u015funda be\u015f temel unsurun bulunmas\u0131n\u0131 \u00f6nermektedir: 1) El hijyeni program\u0131, 2) temel izolasyon \u00f6nlemleri politikalar\u0131, 3) infeksiyon s\u00fcrveyans\u0131 ve raporlama sistemi, 4) \u00e7al\u0131\u015fanlara y\u00f6nelik d\u00fczenli e\u011fitim, (5) \u00fcst y\u00f6netim deste\u011fi ve yeterli kaynak.\u00a0<\/span><\/p>\n

    \u00d6te yandan, CDC t\u00fcm sa\u011fl\u0131k hizmeti ortamlar\u0131nda g\u00fcvenli bak\u0131m sunumunu desteklemek i\u00e7in \u00c7ekirdek \u0130nfeksiyon \u00d6nleme ve Kontrol Uygulamalar\u0131n\u0131 (Core Infection Prevention and Control Practices for Safe Healthcare Delivery in All Settings) belirlemi\u015ftir. Bu uygulamalar; liderlik deste\u011fi, e\u011fitim, hasta ve personel g\u00fcvenli\u011fi, standart ve bula\u015fma yolu bazl\u0131 \u00f6nlemleri kapsamaktad\u0131r.<\/p>\n

    ABD\u2019de SH\u0130\u0130 verileri, CDC taraf\u0131ndan NHSN arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla \u00fclke \u00e7ap\u0131nda toplan\u0131r ve analiz edilir. Bu sistem, hastanelerdeki infeksiyonlar\u0131n ulusal d\u00fczeyde kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131labilir \u015fekilde izlenmesini sa\u011flar.\u00a0<\/span><\/p>\n

    Akut bak\u0131m hastaneleri; merkezi kateter ili\u015fkili kan dola\u015f\u0131m\u0131 infeksiyonlar\u0131, kateter ili\u015fkili \u00fcriner sistem infeksiyonlar\u0131, belirli\/se\u00e7ilmi\u015f cerrahi alan infeksiyonlar\u0131n\u0131 (kolon cerrahisi, abdominal histerektomi, vb.), metisiline diren\u00e7li Staphylococcus aureus<\/i> (MRSA) bakteriyemisi ve Clostridioides difficile<\/i> infeksiyonlar\u0131 gibi temel g\u00f6stergeleri NHSN arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla bildirmekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Bu veriler, Medicare ve Medicaid Hizmetleri Merkezleri (Centers for Medicare & Medicaid Services, CMS) taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclen performans de\u011ferlendirme ve kalite programlar\u0131nda kullan\u0131lmakta ve kamuoyu ile payla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.\u00a0<\/span><\/p>\n

    Sonu\u00e7 olarak ABD modeli; CDC ve HICPAC rehberlerinde tan\u0131mlanan akreditasyon standartlar\u0131n\u0131n ve gerekliliklerin yan\u0131 s\u0131ra NHSN \u00fczerinden izlenen performans sonu\u00e7lar\u0131na\u2014\u00f6zellikle standardize infeksiyon oran\u0131na (Standardized Infection Ratio, SIR)\u2014dayal\u0131 bir y\u00f6neti\u015fim yap\u0131s\u0131d\u0131r. CDC taraf\u0131ndan 2024 y\u0131l\u0131nda yay\u0131mlanan \u201cCore Infection Prevention and Control Practices for Safe Healthcare Delivery in All Settings\u201d belgesi, infeksiyon kontrol programlar\u0131n\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131nda \u00fcst y\u00f6netim liderli\u011fi ile s\u00fcrekli ve yap\u0131land\u0131r\u0131lm\u0131\u015f e\u011fitimin kritik \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulamaktad\u0131r (32).<\/p>\n

    Birle\u015fik Krall\u0131k (\u0130ngiltere)\u00a0<\/span><\/b><\/h3>\n

    \u0130ngiltere\u2019de hastane infeksiyonlar\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesi ve kontrol\u00fc, Ulusal Sa\u011fl\u0131k Sistemi (National Health Service, NHS) politikalar\u0131n\u0131n ve yasal d\u00fczenlemelerin ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Ulusal Sa\u011fl\u0131k ve Bak\u0131m M\u00fckemmelli\u011fi Enstit\u00fcs\u00fc (National Institute for Health and Care Excellence, NICE) el hijyeni, invazif cihaz bak\u0131m\u0131 ( \u00fcriner kateterler, vb.), \u00e7evresel temizlik ve standart \u00f6nlemler d\u00e2hil infeksiyon \u00f6nleme ve kontrol uygulamalar\u0131 i\u00e7in kan\u0131ta dayal\u0131 k\u0131lavuzlar ve kalite standartlar\u0131 yay\u0131mlamaktad\u0131r. \u00d6zellikle NICE Clinical Guideline 139 (CG139) (ilk yay\u0131mlanma y\u0131l\u0131 2012; g\u00fcncelleme 2017) toplum ve birincil bak\u0131m i\u00e7in el hijyeni, kateter bak\u0131m\u0131 ve ortam temizli\u011fine ili\u015fkin temel \u00f6nerileri sistematik bi\u00e7imde tan\u0131mlamaktad\u0131r. NICE Quality Standard 61 (QS61) ise bu alanda \u00f6l\u00e7\u00fclebilir kalite g\u00f6stergeleri sunmaktad\u0131r (33).\u00a0<\/span><\/p>\n

    Y\u00f6neti\u015fim ve Kurumsal Sorumluluk<\/i><\/b><\/p>\n

    Birle\u015fik Krall\u0131k\u2019ta y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olan 2008 Sa\u011fl\u0131k ve Sosyal Bak\u0131m Yasas\u0131 (Health and Social Care Act 2008) kapsam\u0131nda yay\u0131mlanan \u0130nfeksiyonlar\u0131n \u00d6nlenmesi ve Kontrol\u00fcne \u0130li\u015fkin Uygulama Esaslar\u0131 (Code of Practice on the Prevention and Control of Infections), t\u00fcm sa\u011fl\u0131k hizmeti sa\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n 10 temel infeksiyon kontrol kriterine uymas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lmaktad\u0131r. Bu d\u00fczenlemeye g\u00f6re, denetim ve de\u011ferlendirme s\u00fcreci, Bak\u0131m Kalitesi Komisyonu (Care Quality Commission, CQC) taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclmektedir. Sa\u011fl\u0131k kurulu\u015flar\u0131, infeksiyonlar\u0131n \u00f6nlenmesi ve kontrol\u00fcnden do\u011frudan sorumlu bir liderin \u2014 \u0130nfeksiyon \u00d6nleme ve Kontrol Direkt\u00f6r\u00fc (Director of Infection Prevention and Control, DIPC) \u2014 atanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr (34\u201337). Ayr\u0131ca s\u00f6z konusu uygulama esaslar\u0131 , yeterli kaynak ve personel e\u011fitiminin sa\u011flanmas\u0131n\u0131, standart politika ve prosed\u00fcrlerin olu\u015fturulmas\u0131n\u0131, etkin izleme, denetim ve raporlama sistemlerinin kurulmas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lmaktad\u0131r. Bu \u00e7er\u00e7eve, Sa\u011fl\u0131k ve Sosyal Bak\u0131m Bakanl\u0131\u011f\u0131 (Department of Health and Social Care, DHSC) taraf\u0131ndan yay\u0131mlanan rehberlerle desteklenmektedir (37).<\/p>\n

    Ulusal \u00d6l\u00e7ekte Raporlama ve \u015eeffafl\u0131k<\/i><\/b><\/p>\n

    Hastaneler, Birle\u015fik Krall\u0131k Sa\u011fl\u0131k G\u00fcvenli\u011fi Ajans\u0131 (UK Health Security Agency, UKHSA) taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclen zorunlu s\u00fcrveyans program\u0131 kapsam\u0131nda metisiline diren\u00e7li ve duyarl\u0131 S. aureus<\/i> (MRSA\/MSSA) bakteriyemileri, Gram-negatif kan dola\u015f\u0131m\u0131 infeksiyonlar\u0131n\u0131 ve C. difficile<\/i> infeksiyonlar\u0131n\u0131 d\u00fczenli olarak (genellikle ayl\u0131k) ulusal sisteme bildirmektedir. Sa\u011fl\u0131k Hizmetiyle \u0130li\u015fkili \u0130nfeksiyon Veri Yakalama Sistemi (Healthcare-Associated Infection Data Capture System, HCAI DCS) \u00fczerinden toplanan bu veriler ayl\u0131k b\u00fcltenlerle kamuoyu ile payla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. B\u00f6ylece bu sistemle ulusal izlem, kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131labilirlik ve e\u011filim analizine olanak sa\u011flan\u0131r (34).<\/p>\n

    Ulusal Uygulama El Kitab\u0131 ve E\u011fitim<\/i><\/b><\/p>\n

    NHS England taraf\u0131ndan yay\u0131mlanan Ulusal \u0130nfeksiyon \u00d6nleme ve Kontrol El Kitab\u0131 (National Infection Prevention and Control Manual, NIPCM), NHS kurulu\u015flar\u0131nda standartla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f uygulamalar\u0131 destekleyen kan\u0131ta dayal\u0131 bir rehberdir. E\u011fitim \u00e7er\u00e7eveleri ve kurumsal g\u00fcvence ara\u00e7lar\u0131yla birlikte sa\u011fl\u0131k kurulu\u015flar\u0131n\u0131n s\u00fcrekli iyile\u015ftirme s\u00fcre\u00e7lerine katk\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r (35).<\/p>\n

    Klinik Birimlerde Uygulama A\u011f\u0131 (\u201cLink Nurse\u201d Modeli)<\/i><\/b><\/p>\n

    Bir\u00e7ok NHS kurulu\u015funda her klinik birimde \u201clink nurse\u201d (ba\u011flant\u0131\/odak hem\u015firesi) modeli yayg\u0131n olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r. Bu y\u00f6ntem; yerinde e\u011fitim, uygulamalar\u0131n izlenmesi ve iyi uygulamalar\u0131n yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 desteklemektedir. Uygulama, Kraliyet Hem\u015firelik Koleji (Royal College of Nursing, RCN) taraf\u0131ndan yay\u0131mlanan \u00e7er\u00e7eve dok\u00fcmanlar\u0131 ve ara\u015ft\u0131rmalarla desteklenir. Ulusal d\u00fczeyde yasal bir zorunluluk olmamakla birlikte, yayg\u0131n olarak benimsenen iyi uygulamalardan biridir (36).<\/p>\n

    Sonu\u00e7 olarak, \u0130ngiltere modelinde infeksiyon \u00f6nleme ve kontrol programlar\u0131; yasal y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler (Health and Social Care Act 2008 ve CQC denetimleri), ulusal k\u0131lavuz ve standartlar (NICE ve NIPCM), ulusal s\u00fcrveyans ve \u015feffaf raporlama (UKHSA), kurumsal liderlik (DIPC), e\u011fitim ve \u015feffaf performans izlemi \u00fczerine in\u015fa edilmi\u015ftir. Bu b\u00fct\u00fcnle\u015fik yap\u0131, sa\u011fl\u0131k kurulu\u015flar\u0131n\u0131 standartlara uyum, risk y\u00f6netimi ve kalite g\u00f6stergelerinde s\u00fcrekli iyile\u015ftirme y\u00f6n\u00fcnde sistematik olarak te\u015fvik etmektedir (37).\u00a0<\/span><\/p>\n

    Avrupa Birli\u011fi<\/b><\/h3>\n

    Avrupa genelinde infeksiyon kontrol programlar\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7lendirilmesi amac\u0131yla Avrupa Hastal\u0131k \u00d6nleme ve Kontrol Merkezi (ECDC) koordinasyonunda \u00e7e\u015fitli \u00e7al\u0131\u015fmalar y\u00fcr\u00fct\u00fclmektedir. Merkez \u00fcye \u00fclkelerdeki infeksiyon kontrol kapasitesini de\u011ferlendiren anketler yapmakta ve sonu\u00e7lar\u0131 payla\u015fmaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin 2017 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan bir ECDC de\u011ferlendirmesinde, Avrupa\u2019da hastanelerin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funda infeksiyon kontrol komitesi ve ekiplerinin bulundu\u011fu; ancak ekiplerin personel say\u0131s\u0131 ve e\u011fitim d\u00fczeylerinin \u00fclkeler aras\u0131nda \u00f6nemli farkl\u0131l\u0131klar g\u00f6sterdi\u011fi saptanm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca ECDC, Sa\u011fl\u0131k Hizmetiyle \u0130li\u015fkili \u0130nfeksiyonlar S\u00fcrveyans A\u011f\u0131 (Healthcare-Associated Infections Surveillance Network, HAI-Net) arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla SH\u0130\u0130 verilerinin toplanmas\u0131n\u0131 koordine etmektedir. Bu kapsamda, Avrupa genelinde periyodik nokta prevalans \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclmektedir. 2011\u20132012 ve 2016\u20132017 y\u0131llar\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilen \u00e7al\u0131\u015fmalar, \u00fclkelerin kendi verilerini Avrupa ortalamalar\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131na ve \u00f6ncelikli alanlar\u0131n\u0131 belirlemesine olanak sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0<\/span><\/p>\n

    Avrupa Birli\u011fi Konseyi\u2019nin 2009 tarihli Hasta G\u00fcvenli\u011fi Tavsiye Karar\u0131\u2019nda (2009\/C 151\/01) \u00fcye \u00fclkelerin ulusal infeksiyon \u00f6nleme ve kontrol programlar\u0131 olu\u015fturmas\u0131, infeksiyon kontrol standartlar\u0131n\u0131 geli\u015ftirmesi ve sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131na e\u011fitim sa\u011flamas\u0131 \u00f6nerilmi\u015ftir. Bu politika do\u011frultusunda bir\u00e7ok Avrupa \u00fclkesi ulusal hedeflerini belirlenmi\u015ftir (\u00f6rne\u011fin Fransa\u2019da belirli bir s\u00fcrede hastane infeksiyonlar\u0131n\u0131 %25 oran\u0131nda azaltma hedefi gibi).\u00a0<\/span><\/p>\n

    \u00d6te yandan ECDC yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 raporlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla en iyi uygulama \u00f6rneklerini de payla\u015fmaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin Hollanda\u2019n\u0131n MRSA\u2019y\u0131 kontrol alt\u0131ndaki ba\u015far\u0131s\u0131 veya \u0130skandinav \u00fclkelerinin y\u00fcksek el hijyeni uyum oranlar\u0131, di\u011fer \u00fclkelere \u00f6rnek olarak sunulmu\u015ftur. Ayr\u0131ca ECDC\u2019de gelecekteki tehditlere haz\u0131rl\u0131k amac\u0131yla stratejik \u00f6ng\u00f6r\u00fc \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 y\u00fcr\u00fctmektedir. 2025 y\u0131l\u0131nda yay\u0131mlanan \u201cFuture Challenges for Infectious Disease Prevention and Control\u201d raporunda, 2040 y\u0131l\u0131na do\u011fru infeksiyon kontrol\u00fcn\u00fc etkileyebilecek ba\u015fl\u0131ca zorluklar olarak iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi, yanl\u0131\u015f bilgilendirme (misinformation) ve dijital d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0<\/span><\/p>\n

    Avrupa\u2019daki genel e\u011filim, \u0130KE\u2019lerin hastane akreditasyon kriterlerinin ve kalite g\u00f6stergelerinin \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131 haline gelmesi y\u00f6n\u00fcndedir. Ayr\u0131ca son d\u00f6nemde antimikrobiyal diren\u00e7 tehdidiyle m\u00fccadele i\u00e7in infeksiyon kontrol programlar\u0131 ile antimikrobiyal y\u00f6neti\u015fim programlar\u0131n\u0131n yak\u0131n i\u015f birli\u011fi vurgulanmaktad\u0131r. Diren\u00e7li mikroorganizma e\u011filimlerini izleme ve ak\u0131lc\u0131 antibiyotik kullan\u0131m\u0131n\u0131 destekleme (e\u011fitim, klinik algoritmalar olu\u015fturma) konular\u0131nda antimikrobiyal y\u00f6neti\u015fim ekipleriyle \u0130KE\u2019lerin yak\u0131n i\u015f birli\u011fi i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 \u00f6nerilmektedir (27).\u00a0<\/span><\/p>\n

    Sonu\u00e7 olarak, Avrupa\u2019da infeksiyon kontrol organizasyonu \u00fclkeler aras\u0131nda farkl\u0131l\u0131k g\u00f6stermekle birlikte, ECDC\u2019nin rehberlik etti\u011fi ortak bir \u00e7er\u00e7eve bulunmaktad\u0131r. Bu \u00e7er\u00e7evede veri temelli karar verme, \u015feffaf raporlama ve s\u00fcrekli kalite iyile\u015ftirme yakla\u015f\u0131m\u0131 \u00f6n plandad\u0131r (38).<\/p>\n

    Avustralya<\/b><\/h3>\n

    Avustralya, infeksiyon \u00f6nleme ve kontrol\u00fc konusunda kapsaml\u0131 ulusal rehberlere sahiptir. Avustralya Ulusal Sa\u011fl\u0131k ve T\u0131bbi Ara\u015ft\u0131rma Konseyi (National Health and Medical Research Council, NHMRC) ve Avustralya Sa\u011fl\u0131k Hizmetlerinde G\u00fcvenlik ve Kalite Komisyonu (Australian Commission on Safety and Quality in Health Care, ACSQHC) i\u015f birli\u011fiyle haz\u0131rlanan Sa\u011fl\u0131k Hizmetlerinde \u0130nfeksiyonun \u00d6nlenmesi ve Kontrol\u00fc Ulusal K\u0131lavuzu (Australian Guidelines for the Prevention and Control of Infection in Healthcare), 2019\u2019da g\u00fcncellenmi\u015ftir (39). Bu k\u0131lavuz, t\u00fcm eyaletlerde benimsenen ve kan\u0131ta dayal\u0131 uygulamalara rehberlik eden ulusal bir \u00e7er\u00e7eve sunmaktad\u0131r. Avustralya\u2019da infeksiyon kontrol programlar\u0131, ulusal standartlar \u00e7er\u00e7evesinde akredite edilir. \u00d6zellikle 2017\u2019de y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren Ulusal G\u00fcvenlik ve Kalite Sa\u011fl\u0131k Hizmeti Standartlar\u0131\u2019n\u0131n (National Safety and Quality Health Service Standards) \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc standard\u0131 \u0130nfeksiyonlar\u0131n \u00d6nlemesi ve Kontrol\u00fc ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Bu standart, her sa\u011fl\u0131k kurulu\u015funun bir infeksiyon kontrol program\u0131na sahip olmas\u0131n\u0131 ve belirlenen kriterleri kar\u015f\u0131lamas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lmaktad\u0131r (40).\u00a0<\/span><\/p>\n

    Bu standartlar; y\u00f6netim ve organizasyon yap\u0131s\u0131, risk de\u011ferlendirmesi, infeksiyon kontrol politikalar\u0131, s\u00fcrveyans ve bildirim sistemleri, personel ve hasta e\u011fitimi ile \u00e7evre temizli\u011fi gibi temel unsurlar\u0131 kapsamaktad\u0131r.\u00a0<\/span><\/p>\n

    Avustralya modeli, risk y\u00f6netimi temelli bir yakla\u015f\u0131ma sahiptir: Farkl\u0131 sa\u011fl\u0131k kurulu\u015flar\u0131 kendi risk profillerine g\u00f6re infeksiyon kontrol \u00f6nlemlerini \u00f6l\u00e7eklendirebilmektedir; ancak, temel infeksiyon \u00f6nleme ve kontrol uygulamalar\u0131n\u0131n t\u00fcm sa\u011fl\u0131k kurulu\u015flar\u0131nda eksiksiz olarak uygulanmas\u0131 beklenmektedir. \u00d6rne\u011fin, k\u0131rsaldaki bir k\u00fc\u00e7\u00fck klinik ile b\u00fcy\u00fck bir \u015fehir hastanesinin baz\u0131 uygulamalar\u0131 farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterebilse de her iki kurulu\u015funda el hijyeni, standart \u00f6nlemler ve sterilizasyon uygulamalar\u0131 gibi temel ilkelere uymas\u0131 beklenmektedir. Ulusal k\u0131lavuz, infeksiyon kontrol programlar\u0131n\u0131n t\u00fcm sa\u011fl\u0131k hizmeti ortamlar\u0131na (hastaneler, ayaktan klinikler, bak\u0131mevleri, evde bak\u0131m, vb.) entegre edilmesini \u00f6nermektedir. Ayr\u0131ca infeksiyon kontrol programlar\u0131 ile i\u015f sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve g\u00fcvenli\u011fi uygulamalar\u0131 aras\u0131nda g\u00fc\u00e7l\u00fc bir e\u015fg\u00fcd\u00fcm bulunmaktad\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fanlar\u0131n a\u015f\u0131lanmas\u0131, kesici-delici alet yaralanmalar\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesi ve hava yoluyla bula\u015fan hastal\u0131klara y\u00f6nelik haz\u0131rl\u0131k planlar\u0131 bu yakla\u015f\u0131m\u0131n temel bile\u015fenleri aras\u0131ndad\u0131r. Avustralya Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan ulusal s\u00fcrveyans verileri ve antimikrobiyal diren\u00e7 g\u00f6stergeleri y\u0131ll\u0131k olarak izlenmekte ve kamuoyu ile payla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu yakla\u015f\u0131m, \u015feffafl\u0131k ve hesap verebilirlik k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc desteklemekte, sa\u011fl\u0131k kurulu\u015flar\u0131n\u0131 daha s\u0131k\u0131 \u00f6nlemler alma konusunda motive etmektedir.\u00a0<\/span><\/p>\n

    Sonu\u00e7 olarak, Avustralya\u2019n\u0131n infeksiyon kontrol organizasyonu; ulusal standartlarla yerel esnekli\u011fi dengeleyen, risk temelli ve s\u00fcrekli g\u00fcncellenen bir yap\u0131ya sahiptir (39,40).<\/p>\n

    Payla\u015f\u0131lan Ortak Noktalar<\/b><\/h3>\n

    \u0130nfeksiyon \u00f6nleme ve kontrol alan\u0131nda ba\u015far\u0131 g\u00f6steren \u00fclke ve kurulu\u015flar\u0131n infeksiyon kontrol programlar\u0131, baz\u0131 ortak \u00f6zellikler ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Bu kapsamda a\u015fa\u011f\u0131da sunulan temel unsurlar \u00f6ne \u00e7\u0131kmaktad\u0131r:<\/p>\n

      \n
    • \u00dcst d\u00fczey y\u00f6netim ve liderlik, t\u00fcm kalite y\u00f6neti\u015fimi s\u00fcre\u00e7lerinde oldu\u011fu gibi infeksiyon \u00f6nleme ve kontrol programlar\u0131n\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131nda belirleyici rol oynar. \u00dcst y\u00f6netimin deste\u011fi ve liderlik; kurumda g\u00fcvenlik k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn olu\u015fturulmas\u0131 ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi ile kurumsal haf\u0131zan\u0131n geli\u015ftirilmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan kritik \u00f6neme sahiptir.<\/li>\n
    • \u0130nfeksiyon \u00f6nleme ve kontrol \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc ve karma\u015f\u0131k s\u00fcre\u00e7leri kapsar. Bu nedenle disiplinler aras\u0131 i\u015f birli\u011fi ve etkili ileti\u015fim gerektirir. Bu anlay\u0131\u015fla, standartlar, politikalar, prosed\u00fcrler ve rehberler haz\u0131rlanmal\u0131; uygulama sonu\u00e7lar\u0131 do\u011frultusunda d\u00fczenli olarak g\u00f6zden ge\u00e7irilmeli ve g\u00fcncellenmelidir.<\/li>\n
    • Hekimlere, hem\u015firelere ve di\u011fer sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131na y\u00f6nelik d\u00fczenlenecek s\u00fcrekli e\u011fitim programlar\u0131 temel bir gerekliliktir. E\u011fitim programlar\u0131 ile birlikte, davran\u0131\u015f de\u011fi\u015fimini destekleyen stratejiler ve uygulamalar (\u00e7ok bile\u015fenli kampanyalar gibi) fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131n kurum geneline yay\u0131lmas\u0131na olanak sa\u011flar.\u00a0<\/span><\/li>\n
    • Yasal d\u00fczenlemeler ve akreditasyon s\u00fcre\u00e7leri, infeksiyon \u00f6nleme ve kontrol programlar\u0131n\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan temel bir \u00e7er\u00e7eve olu\u015fturur. Zorunlu bildirimler, hedeflerin izlenmesi, k\u0131yaslama (benchmarking) \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ve gerekti\u011finde d\u00fczeltici uygulamalar\u0131n hayata ge\u00e7irilmesi bu mekanizmalar sayesinde m\u00fcmk\u00fcn olmaktad\u0131r.<\/li>\n
    • \u00c7ok bile\u015fenli, \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc infeksiyon \u00f6nleme ve kontrol faaliyetlerini antimikrobiyal y\u00f6neti\u015fim ve geni\u015f kapsaml\u0131 hasta g\u00fcvenli\u011fi programlar\u0131 ile e\u015fg\u00fcd\u00fcm i\u00e7inde y\u00f6netmek gerekmektedir.<\/li>\n<\/ul>\n

      T\u00dcRK\u0130YE \u00d6RNE\u011e\u0130NDE MEVCUT DURUM VE \u00d6NER\u0130LER<\/b><\/h2>\n

      \u00dclkemizde SH\u0130\u0130\u2019lerin \u00f6nlenmesi ve kontrol\u00fcne y\u00f6nelik daha \u00f6nce kurumlar, meslek \u00f6rg\u00fctleri ve bilimsel dernekler taraf\u0131ndan \u00f6nemli giri\u015fimlerde bulunulmu\u015f olmakla birlikte, ulusal d\u00fczeyde organizasyon yap\u0131s\u0131 2005 y\u0131l\u0131nda yay\u0131mlanan Yatakl\u0131 Tedavi Kurumlar\u0131 Enfeksiyon Kontrol Y\u00f6netmeli\u011fi sonras\u0131nda \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde g\u00fc\u00e7lenmi\u015ftir. S\u00f6z konusu y\u00f6netmelik Aral\u0131k 2025\u2019te g\u00fcncellenerek kapsam\u0131 geni\u015fletilmi\u015f ve g\u00fcncel gereksinimler do\u011frultusunda yeniden d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n

      Y\u00f6netmeli\u011fin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmesinin ard\u0131ndan, \u00fclke genelindeki kamu ve \u00f6zel hastanelerde infeksiyon kontrol komiteleri ve ekipleri olu\u015fturulmu\u015ftur. Ulusal s\u00fcrveyans a\u011f\u0131 sayesinde d\u00fczenli veri toplanmas\u0131na, verilerin analiz edilmesine ve infeksiyon kontrol hekimi ile hem\u015firelerine y\u00f6nelik e\u011fitim programlar\u0131n\u0131n yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

      T\u00fcrkiye\u2019de Mevcut Durum\u00a0<\/span><\/b><\/h3>\n

      Yasal \u00c7er\u00e7eve ve Zorunluluklar<\/i><\/b><\/p>\n

      SH\u0130\u0130\u2019lerin \u00f6nlenmesi ve kontrol\u00fcne y\u00f6nelik temel ulusal d\u00fczenleme 2005 y\u0131l\u0131nda yay\u0131mlanan ve sonraki y\u0131llarda \u00e7e\u015fitli g\u00fcncellemeler yap\u0131lan Yatakl\u0131 Tedavi Kurumlar\u0131 Enfeksiyon Kontrol Y\u00f6netmeli\u011fi\u2019dir (15). Y\u00f6netmelik, temel ilkeleri korunarak kapsam\u0131 geni\u015fletilmi\u015f ve Aral\u0131k 2025\u2019te yeniden d\u00fczenlenmi\u015ftir (19). Bu y\u00f6netmelik; her hastanede bir infeksiyon kontrol komitesi kurulmas\u0131n\u0131, infeksiyon kontrol hekimi ve hem\u015firesi g\u00f6revlendirilmesini, kurumsal infeksiyon kontrol program\u0131 olu\u015fturulmas\u0131n\u0131 ve hastane infeksiyonlar\u0131 s\u00fcrveyans\u0131n\u0131n y\u00fcr\u00fct\u00fclmesini zorunlu k\u0131lmaktad\u0131r.\u00a0<\/span><\/p>\n

      Salg\u0131nlar\u0131n zaman\u0131nda saptanamamas\u0131, gerekli bildirimlerin yap\u0131lmamas\u0131 veya \u00f6nlenebilir SH\u0130\u0130\u2019lere y\u00f6nelik standart protokollerin uygulanmamas\u0131; hem kurumsal hem de bireysel sorumluluk do\u011furabilmekte ve hatta belirli durumlarda hukuk\u00ee s\u00fcre\u00e7lere, malpraktis iddialar\u0131na yol a\u00e7abilmektedir.\u00a0<\/span><\/p>\n

      Kamu ve \u00f6zel sa\u011fl\u0131k kurulu\u015flar\u0131, \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n infeksiyonlardan korunmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak amac\u0131yla a\u015f\u0131lama (hepatit B, influenza ve gerekli di\u011fer a\u015f\u0131lar), ki\u015fisel koruyucu ekipman temini ve g\u00fcvenli \u00e7al\u0131\u015fma ortam\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 gibi \u00f6nlemleri almakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr.\u00a0<\/span><\/p>\n

      Ayr\u0131ca Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclen Sa\u011fl\u0131kta Kalite Standartlar\u0131 kapsam\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilen periyodik denetimlerde, infeksiyon \u00f6nleme ve kontrol uygulamalar\u0131 \u00f6nemli bir de\u011ferlendirme \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fcd\u00fcr. Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n mevzuat d\u00fczenlemeleri ve sa\u011fl\u0131kta kalite standartlar\u0131, \u00fclke genelinde infeksiyon \u00f6nleme ve kontrol uygulamalar\u0131na y\u00f6nelik standart bir \u00e7er\u00e7evenin olu\u015fturulmas\u0131na katk\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

      Ulusal S\u00fcrveyans Sistemi<\/i><\/b><\/p>\n

      2005 y\u0131l\u0131nda kurulan UHESA ile ba\u015flayan s\u00fcrveyans \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, zaman i\u00e7inde geli\u015ftirilerek USH\u0130ESA kapsam\u0131nda s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmektedir. Verilerin elektronik ortamda toplanmas\u0131, y\u00f6netilmesi ve analiz edilmesi amac\u0131yla INFLINE platformu kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

      G\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00fclke genelindeki y\u00fczlerce hastane; yo\u011fun bak\u0131m \u00fcnitelerinde g\u00f6r\u00fclen cihaz ili\u015fkili infeksiyon h\u0131zlar\u0131 (\u00f6rne\u011fin ventilat\u00f6r ili\u015fkili pn\u00f6moni ve santral kateter ili\u015fkili kan dola\u015f\u0131m\u0131 infeksiyonu) ile cerrahi alan infeksiyon oranlar\u0131 gibi temel s\u00fcrveyans metriklerini Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 sistemine bildirmektedir. Bu ulusal veri havuzu, \u00fclke ortalamalar\u0131n\u0131n hesaplanmas\u0131na ve her kurumun kendi sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 ulusal verilerle k\u0131yaslamas\u0131na olanak sa\u011flamaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin, 2019 y\u0131l\u0131 verilerine g\u00f6re T\u00fcrkiye genelinde eri\u015fkin yo\u011fun bak\u0131m \u00fcnitelerinde ventilat\u00f6r ili\u015fkili pn\u00f6moni h\u0131z\u0131 yakla\u015f\u0131k 5\/1000 ventilat\u00f6r g\u00fcn\u00fc olarak raporlanm\u0131\u015f ve \u00f6nceki y\u0131llara g\u00f6re azalma e\u011filimi g\u00f6stermi\u015ftir (41). Ulusal s\u00fcrveyans verilerine ili\u015fkin geri bildirimler d\u00fczenli olarak yap\u0131lmakta; sonu\u00e7lar bilimsel kongrelerde ve Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 yay\u0131nlar\u0131nda payla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu yakla\u015f\u0131m, kurumlar aras\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 de\u011ferlendirmeyi ve s\u00fcrekli kalite iyile\u015ftirme k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc desteklemektedir.<\/p>\n

      \u0130nsan Kayna\u011f\u0131n\u0131n Geli\u015fimi<\/i><\/b><\/p>\n

      2005 y\u0131l\u0131nda y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren y\u00f6netmelik sonras\u0131nda, infeksiyon kontrol programlar\u0131n\u0131n yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na kar\u015f\u0131n, ba\u015flang\u0131\u00e7ta yeterli say\u0131da sertifikal\u0131 infeksiyon kontrol hem\u015firesi bulunmamaktayd\u0131. \u0130zleyen y\u0131llarda uygulamaya konulan sistematik ve d\u00fczenli e\u011fitim programlar\u0131 sayesinde sertifikal\u0131 infeksiyon kontrol hem\u015firesi say\u0131s\u0131nda \u00f6nemli art\u0131\u015f sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Her ne kadar sertifika alan hem\u015firelerin bir k\u0131sm\u0131 farkl\u0131 birimlerde g\u00f6revlendirilmi\u015f veya g\u00f6revlerinden ayr\u0131lm\u0131\u015f olsa da g\u00fcn\u00fcm\u00fczde orta ve b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli hastanelerin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funda en az bir infeksiyon kontrol hem\u015firesi g\u00f6rev yapmaktad\u0131r.\u00a0<\/span><\/p>\n

      Halen Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 ve \u00fcniversitelerin i\u015f birli\u011fi ile d\u00fczenlenen Enfeksiyon Kontrol Hem\u015fireli\u011fi Sertifikal\u0131 E\u011fitim Program\u0131 kapsam\u0131nda, infeksiyon kontrol\u00fc alan\u0131nda e\u011fitim alan hem\u015firelere sertifika verilmektedir.\u00a0<\/span><\/p>\n

      \u0130nfeksiyon kontrol hekimi olarak \u00e7o\u011funlukla infeksiyon hastal\u0131klar\u0131 ve klinik mikrobiyoloji uzmanlar\u0131 g\u00f6revlendirilmekte; uzmanl\u0131k e\u011fitimi m\u00fcfredat\u0131nda infeksiyon \u00f6nleme ve kontrol\u00fcne y\u00f6nelik e\u011fitimler ve rotasyonlar\u0131 yer almaktad\u0131r.\u00a0<\/span><\/p>\n

      COVID-19 pandemisi, infeksiyon \u00f6nleme ve kontrol \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 k\u0131smen sekteye u\u011fratm\u0131\u015f olmakla birlikte \u00fclke genelinde \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc \u00e7al\u0131\u015fmalar s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmektedir. Baz\u0131 t\u0131p fak\u00fclteleri ve e\u011fitim ve ara\u015ft\u0131rma hastanelerinde infeksiyon \u00f6nleme ve kontrol\u00fc alan\u0131nda d\u00fczenlenen \u00e7e\u015fitli e\u011fitim programlar\u0131, insan kayna\u011f\u0131n\u0131n niteli\u011finin art\u0131r\u0131lmas\u0131na katk\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r. Ayr\u0131ca, SH\u0130\u0130\u2019ler kapsam\u0131nda ve infeksiyon \u00f6nleme ve kontrol\u00fc alanlar\u0131nda a\u00e7\u0131lmaya ba\u015flanan lisans\u00fcst\u00fc e\u011fitim programlar\u0131 da nitelikli insan kayna\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli bir geli\u015fmedir.<\/p>\n

      Fark\u0131ndal\u0131k ve K\u00fclt\u00fcr<\/i><\/b><\/p>\n

      Y\u0131llar i\u00e7inde sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n el hijyeni ve infeksiyon kontrol \u00f6nlemlerine ili\u015fkin fark\u0131ndal\u0131k d\u00fczeyinde belirgin bir art\u0131\u015f sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak artan i\u015f y\u00fck\u00fc ve \u00f6zellikle infeksiyon kontrol hem\u015firesi say\u0131s\u0131n\u0131n gereksinimin alt\u0131nda kalmas\u0131, bu y\u00fckselen fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131n hedeflenen uyum d\u00fczeyine ula\u015fmas\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rland\u0131rmaktad\u0131r. \u00d6te yandan, farkl\u0131 sa\u011fl\u0131k kurulu\u015flar\u0131nda el hijyeni uyum oranlar\u0131n\u0131n %80\u2019in \u00fczerine \u00e7\u0131kmas\u0131 ve di\u011fer koruyucu uygulamalarda da benzer bir iyile\u015fme g\u00f6zlemlenmesi, infeksiyon \u00f6nleme ve kontrol k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn yayg\u0131nla\u015fmas\u0131n\u0131n somut g\u00f6stergeleri olarak de\u011ferlendirilebilir.\u00a0<\/span><\/p>\n

      COVID-19 pandemisi, sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n infeksiyon \u00f6nleme ve kontrol uygulamalar\u0131n\u0131n hasta ve \u00e7al\u0131\u015fan g\u00fcvenli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan kritik \u00f6nemini daha iyi kavramas\u0131na katk\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

      Y\u00f6netim kademelerinde, hastane infeksiyonlar\u0131n\u0131n kurumsal itibar, maliyet ve hizmet kalitesi \u00fczerindeki etkilerine y\u00f6nelik fark\u0131ndal\u0131k hen\u00fcz istenen d\u00fczeye ula\u015fmam\u0131\u015f olmakla birlikte, \u00f6nceki y\u0131llara k\u0131yasla artan bir y\u00f6netim ilgisi s\u00f6z konusudur. SH\u0130\u0130\u2019lerin insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerindeki olumsuz etkilerinin yan\u0131 s\u0131ra maliyet, hasta memnuniyeti ve sa\u011fl\u0131k hizmeti kalitesi \u00fczerindeki sonu\u00e7lar\u0131 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, hastane ve di\u011fer sa\u011fl\u0131k kurulu\u015fu y\u00f6neticilerinin \u0130KK ve ili\u015fkili ekiplere daha \u00e7ok destek sa\u011flamal\u0131 ve \u0130KK kararlar\u0131n\u0131n y\u00f6netim deste\u011fini g\u00fc\u00e7lendirmelidir.\u00a0<\/span><\/p>\n

      Sorunlar ve Geli\u015ftirilmesi Gereken Alanlar<\/b><\/h3>\n

      Personel Say\u0131s\u0131 ve \u0130\u015f Y\u00fck\u00fc<\/i><\/b><\/p>\n

      Bir\u00e7ok kamu hastanesinde infeksiyon kontrol hem\u015firesi say\u0131lar\u0131 gereksinimin alt\u0131ndad\u0131r. \u00d6zellikle 300\u2013400 yatak \u00fczerindeki hastanelerde birden fazla infeksiyon kontrol hem\u015firesine ihtiya\u00e7 duyulmas\u0131na kar\u015f\u0131n, baz\u0131 kurumlarda hizmetler tek hem\u015fire ile y\u00fcr\u00fct\u00fclmektedir. Bu durum, s\u00fcrveyans verilerinin kalitesini ve aktif saha denetimlerini olumsuz etkilemektedir. Benzer \u015fekilde, baz\u0131 hastanelerde infeksiyon kontrol hekimi, e\u011fitim sorumlulu\u011fu veya idari g\u00f6revler gibi ek sorumluklar\u0131 y\u00fcr\u00fctmekte, bu nedenle infeksiyon kontrol faaliyetlerine yeterli zaman\u0131 ay\u0131ramamaktad\u0131r.\u00a0<\/span><\/p>\n

      COVID-19 pandemisi gibi i\u015f y\u00fck\u00fcn\u00fcn artt\u0131\u011f\u0131 ola\u011fan\u00fcst\u00fc d\u00f6nemlerde, ekipler yetersiz kalmakta, infeksiyon \u00f6nleme ve kontrol faaliyetlerinde aksamalar ya\u015fanmaktad\u0131r. Bu durumun, infeksiyon kontrol profesyonellerinde t\u00fckenmi\u015flik riskini art\u0131rarak programlar\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fini tehdit etti\u011fi bildirilmi\u015ftir (42). Bu nedenle, veri temelli uluslararas\u0131 \u00f6neriler do\u011frultusunda infeksiyon kontrol personel planlamas\u0131 yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u00d6nerilen asgari oran, yakla\u015f\u0131k her 100 yatak i\u00e7in bir infeksiyon kontrol profesyoneli olacak \u015fekildedir. Bu ki\u015filer \u00e7o\u011funlukla infeksiyon kontrol hem\u015firesi olmakla birlikte hekim veya di\u011fer uzmanlar da bu kapsamda de\u011ferlendirilebilmektedir (43). T\u00fcrkiye\u2019de ise bu orana hen\u00fcz ula\u015f\u0131lamam\u0131\u015ft\u0131r. 2019 y\u0131l\u0131 verilerine g\u00f6re ortalama olarak yakla\u015f\u0131k 150 yata\u011fa bir infeksiyon kontrol hem\u015firesi d\u00fc\u015fmektedir (100 yatak ba\u015f\u0131na 0.5\u20130.8 hem\u015fire). Personel yetersizli\u011fi, \u0130KE\u2019nin sahada g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc azaltmakta ve programlar\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fini zorla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca baz\u0131 hastanelerde infeksiyon kontrol hem\u015firelerine kalite y\u00f6netimi, e\u011fitim hem\u015fireli\u011fi gibi ek g\u00f6revler verilmektedir. Birden fazla g\u00f6revin e\u015f zamanl\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi, i\u015f y\u00fck\u00fcn\u00fc art\u0131rmakta ve \u00f6nceliklerin kar\u0131\u015fmas\u0131na neden olabilmektedir. Benzer \u015fekilde, infeksiyon kontrol hekiminin ba\u015fhekim yard\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 gibi idari g\u00f6revler \u00fcstlenmesi, saha uygulamalar\u0131na ay\u0131rabildi\u011fi zaman\u0131 azaltabilmektedir. Bu nedenle insan kayna\u011f\u0131n\u0131n planlamas\u0131n\u0131n, personelin infeksiyon kontrol faaliyetlerine odaklanacak \u015fekilde yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131 sa\u011flanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

      Yeni y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren 2025\u20132029 Ulusal SH\u0130\u0130 \u00d6nleme Program\u0131\u2019nda, \u201cher 100 yatak i\u00e7in bir infeksiyon kontrol profesyoneli\u201d hedefi tekrarlanm\u0131\u015ft\u0131r. Yeni programla dijital s\u00fcrveyans sistemlerinin \u00fclke genelinde yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ve antimikrobiyal diren\u00e7 ile antibiyotik kullan\u0131m verilerinin SH\u0130\u0130 s\u00fcrveyans\u0131na entegre edilmesi ama\u00e7lanmaktad\u0131r (44).\u00a0<\/span><\/p>\n

      S\u00fcre\u00e7te personelin motivasyonun desteklenmesi ve kariyer geli\u015fim olanaklar\u0131n\u0131n da g\u00fc\u00e7lendirilmesi \u00f6nemlidir. \u00d6rne\u011fin, k\u0131demli infeksiyon kontrol hem\u015firesi gibi kariyer basamaklar\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131, deneyimli personel i\u00e7in motive edici bir etki g\u00f6sterebilir.<\/p>\n

      E\u011fitim ve Sertifikasyon<\/i><\/b><\/p>\n

      \u0130nfeksiyon kontrol hem\u015fireli\u011fi sertifikasyon programlar\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmekle birlikte mevcut e\u011fitim kapasitesi ve programlar\u0131n d\u00fczenlenme s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 gereksinimi tam olarak kar\u015f\u0131layamamaktad\u0131r. Ayr\u0131ca sertifika alan hem\u015firelerin bir k\u0131sm\u0131n\u0131n farkl\u0131 birimlerde g\u00f6revlendirilmesi veya g\u00f6revlerinden ayr\u0131lmas\u0131, yeti\u015fmi\u015f insan kayna\u011f\u0131n\u0131n etkin kullan\u0131m\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rland\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n

      \u0130nfeksiyon kontrol hekimlerine y\u00f6nelik yap\u0131land\u0131r\u0131lm\u0131\u015f e\u011fitim programlar\u0131n\u0131n da y\u00f6netmeli\u011fin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi ilk y\u0131llara k\u0131yasla yeterince yayg\u0131n ve sistematik olmad\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirilmektedir. Genellikle y\u0131lda bir kez yap\u0131lan zorunlu hizmet i\u00e7i e\u011fitimler, yeti\u015fkin e\u011fitimi prensiplerine uygun olmayacak \u015fekilde ve y\u00fczeysel anlat\u0131mlarla verilebilmektedir. Bu durum nedeniyle e\u011fitimlerin davran\u0131\u015f de\u011fi\u015fikli\u011fine etkisi s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmaktad\u0131r. Yeni e\u011fitim mod\u00fclleri ile birlikte \u00e7evrim i\u00e7i e\u011fitimler sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in kullan\u0131labilir. Ayr\u0131ca e\u011fitim alan ki\u015filerin geri bildirimlerinin payla\u015f\u0131lmas\u0131 di\u011fer \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 te\u015fvik edebilir.\u00a0<\/span><\/p>\n

      \u0130nfeksiyon hastal\u0131klar\u0131 ve klinik mikrobiyoloji uzmanl\u0131k e\u011fitiminde SH\u0130\u0130 rotasyonu daha etkin ve verimli \u015fekilde d\u00fczenlenmelidir. Di\u011fer uzmanl\u0131k alanlar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra eczac\u0131l\u0131k, hem\u015firelik ve ilgili sa\u011fl\u0131k bilimleri lisans e\u011fitimi programlar\u0131nda SH\u0130\u0130 konular\u0131na yer verilmelidir. \u0130nfeksiyon kontrol alan\u0131nda uzmanla\u015fmak isteyen hekim ve hem\u015firelere y\u00f6nelik akademik programlar (sertifika, y\u00fcksek lisans) yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.\u00a0<\/span><\/p>\n

      Dijital Sistemler ve Raporlama<\/i><\/b><\/p>\n

      \u00dclkemizde infeksiyon \u00f6nleme ve kontrol alan\u0131nda dijitalle\u015fme s\u00fcreci beklenen d\u00fczeye hen\u00fcz ula\u015famad\u0131. Bir\u00e7ok hastanede SH\u0130\u0130 s\u00fcrveyans\u0131 h\u00e2len yar\u0131 manuel y\u00f6ntemlerle y\u00fcr\u00fct\u00fclmektedir. Laboratuvar bilgi y\u00f6netim sistemleri, hastane bilgi y\u00f6netim sistemleri ve s\u00fcrveyans platformlar\u0131 aras\u0131nda tam entegrasyon sa\u011flayan, otomatik uyar\u0131 \u00fcretebilen infeksiyon s\u00fcrveyans yaz\u0131l\u0131mlar\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131 s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r.\u00a0<\/span><\/p>\n

      Ulusal s\u00fcrveyans sistemine veri bildirimi elektronik ortamda yap\u0131lmakla birlikte, verilerin toplanmas\u0131, do\u011frulanmas\u0131 ve sisteme aktar\u0131lmas\u0131 s\u00fcre\u00e7leri \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde manuel i\u015f y\u00fck\u00fc gerektirmektedir. Bu durum, veri b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc sa\u011flamay\u0131, ger\u00e7ek zamanl\u0131 analiz yapmay\u0131 ve erken m\u00fcdahale s\u00fcre\u00e7lerini zorla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n

      Bu kapsamda, hastane bilgi y\u00f6netim sistemleriyle entegre \u00e7al\u0131\u015fan, laboratuvar ve klinik verilerden otomatik olarak beslenen ak\u0131ll\u0131 s\u00fcrveyans yaz\u0131l\u0131mlar\u0131n\u0131n yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. \u0130KE nin, infeksiyon geli\u015fen veya risk ta\u015f\u0131yan hastalar\u0131 elektronik ortamda anl\u0131k izleyebilmesi; veri toplama i\u015flemlerinden \u00e7ok verilerin yorumlanmas\u0131na ve iyile\u015ftirme faaliyetlerine odaklanabilmesini sa\u011flayacakt\u0131r. Bu yakla\u015f\u0131m sayesinde performans g\u00f6stergeleri daha etkin izlenebilecek; klinik baz\u0131nda infeksiyon h\u0131zlar\u0131, cihaz ili\u015fkili infeksiyon oranlar\u0131 ve antibiyotik kullan\u0131m\u0131na ili\u015fkin g\u00f6stergeler otomatik olarak \u00fcretilebilecektir.<\/p>\n

      \u015eehir hastanelerinin baz\u0131lar\u0131nda pilot olarak uygulanmaya ba\u015flanan entegre dijital s\u00fcrveyans ve klinik karar destek sistemlerinden elde edilecek verilerin zaman i\u00e7inde s\u00fcrece olumlu katk\u0131lar sa\u011flamas\u0131 beklenmektedir. Laboratuvar ve hasta kay\u0131t sistemlerinin entegrasyonu, otomatik alarm sistemleri ve veri analiz ara\u00e7lar\u0131, infeksiyon kontrol programlar\u0131n\u0131n reaktif yakla\u015f\u0131mdan proaktif bir yap\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015fmesini destekleyecektir. Bu sistemler, salg\u0131nlar\u0131n erken tespiti ve kaynaklar\u0131n etkin kullan\u0131m\u0131 i\u00e7in kritik \u00f6neme sahiptir.<\/p>\n

      Kalite Y\u00f6netimi ile Entegrasyon<\/i><\/b><\/p>\n

      Hastanelerde kalite y\u00f6netimi birimleri ile infeksiyon kontrol ekipleri aras\u0131nda i\u015f birli\u011fi b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131makla birlikte, bu i\u015f birli\u011fi hen\u00fcz istenen d\u00fczeye ula\u015fmam\u0131\u015ft\u0131r. Hastane infeksiyon h\u0131zlar\u0131, el hijyeni uyum oranlar\u0131, invazif cihaz kullan\u0131m yo\u011funluklar\u0131 (\u00f6rne\u011fin santral kateter kullan\u0131m oran\u0131) ve bunlara ba\u011fl\u0131 infeksiyon oranlar\u0131, cerrahi alan infeksiyon oranlar\u0131, s\u00fcrveyans kapsam\u0131 (\u00f6rne\u011fin taburcu olan hastalar\u0131n y\u00fczde ka\u00e7\u0131 s\u00fcrveyansa dahil edilmi\u015ftir?), sterilizasyon denetim verileri, ortam temizli\u011fi durumu, e\u011fitimlere kat\u0131l\u0131m oranlar\u0131, y\u00f6netime rapor sunma s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 gibi metrikler ayn\u0131 zamanda kalite g\u00f6stergesi olarak da izlenmektedir (14).\u00a0<\/span><\/p>\n

      \u0130nfeksiyon kontrol \u00f6nlemlerinin kurumsal politikalara d\u00f6n\u00fc\u015fmesi, kalite y\u00f6netim birimleri ile infeksiyon kontrol ekiplerinin yak\u0131n i\u015f birli\u011fi i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131yla m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu ki\u015filerin ortak \u00e7al\u0131\u015fma gruplar\u0131nda yer almas\u0131, bu i\u015f birli\u011fini g\u00fc\u00e7lendirebilir. \u00d6rne\u011fin bas\u0131n\u00e7 yaras\u0131 \u00f6nleme komitesi veya antibiyotik y\u00f6netim ekibi gibi yap\u0131lanmalarla infeksiyon kontrol ekibi ortak projeler y\u00fcr\u00fctmelidir (\u00f6rne\u011fin kateter infeksiyonlar\u0131n\u0131 azaltma kampanyas\u0131 gibi).\u00a0<\/span><\/p>\n

      \u0130zleme ve de\u011ferlendirme s\u00fcre\u00e7leri, Planla\u2013Uygula\u2013Kontrol et\u2013\u00d6nlem al (PUK\u00d6) d\u00f6ng\u00fcs\u00fc temelinde y\u00fcr\u00fct\u00fclmeli ve s\u00fcrekli kalite iyile\u015ftirme yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 desteklemelidir. Kalite y\u00f6netimine ili\u015fkin i\u00e7 ve d\u0131\u015f denetim sonu\u00e7lar\u0131 infeksiyon kontrol\u00fc s\u00fcre\u00e7lerinin iyile\u015ftirilmesine \u00f6nemli katk\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r.\u00a0<\/span><\/p>\n

      Standart Uygulama Farkl\u0131l\u0131klar\u0131<\/i><\/b><\/p>\n

      Hastaneler aras\u0131nda infeksiyon kontrol uygulamalar\u0131n\u0131n standardizasyonunda \u00f6nemli farkl\u0131l\u0131klar bulunmaktad\u0131r. \u00d6zel hastanelerde \u0130KK ve \u0130KE olu\u015fturulmas\u0131 yasal bir zorunluluk olmakla birlikte uygulamada kurumlar aras\u0131nda farkl\u0131l\u0131klar g\u00f6r\u00fclmektedir. \u00d6zellikle az yatakl\u0131 \u00f6zel hastanelerde infeksiyon kontrol sorumlulu\u011funun tam zamanl\u0131 yerine k\u0131smi zamanl\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi, programlar\u0131n etkinli\u011fini olumsuz etkileyebilmektedir.\u00a0<\/span><\/p>\n

      Hastaneler aras\u0131nda izolasyon \u00f6nlemleri, ziyaret\u00e7i politikalar\u0131, \u00e7evresel temizlik uygulamalar\u0131 ve at\u0131k y\u00f6netimi gibi konularda farkl\u0131 yakla\u015f\u0131mlar g\u00f6r\u00fclmektedir. \u00d6zellikle y\u00fcksek yatak doluluk oranlar\u0131 ve artan izolasyon gereksinimi, uygun izolasyon \u00f6nlemlerinin uygulanmas\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7le\u015ftiren ba\u015fl\u0131ca sorunlar aras\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n

      Personel hareketlili\u011finin yo\u011fun oldu\u011fu kurumlarda uyum sorunlar\u0131 ya\u015fanabilmekte ve standart uygulamalar\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi zorla\u015fabilmektedir.\u00a0<\/span><\/p>\n

      Rehberlerin daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 ve ba\u011flay\u0131c\u0131 \u015fekilde g\u00fcncellenmesi, asgari standartlar\u0131n net olarak tan\u0131mlanmas\u0131 uygulamalar aras\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131klar\u0131n azalt\u0131lmas\u0131na katk\u0131 sa\u011flayabilir. Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan 2019 y\u0131l\u0131nda yay\u0131mlanan Sa\u011fl\u0131k Hizmeti ile \u0130li\u015fkili Enfeksiyonlar\u0131 \u00d6nleme Program\u0131 dok\u00fcman\u0131nda, t\u00fcm sa\u011fl\u0131k kurulu\u015flar\u0131nda asgari standartlar\u0131n sa\u011flanmas\u0131 gerekti\u011fi vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu kapsamda; her 100 yatak i\u00e7in en az bir izolasyon odas\u0131 bulunmas\u0131, ameliyathanelerde belirlenmi\u015f havaland\u0131rma standartlar\u0131n\u0131n uygulanmas\u0131 ve t\u00fcm kliniklerde alkol bazl\u0131 el antiseptiklerine eri\u015fimin sa\u011flanmas\u0131 gibi hedefler tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak mevcut altyap\u0131 ko\u015fullar\u0131, y\u00fcksek hasta y\u00fck\u00fc ve insan kayna\u011f\u0131 yetersizli\u011fi nedeniyle bu standartlara uyumun istenen d\u00fczeye hen\u00fcz ula\u015famad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n

      Salg\u0131n y\u00f6netimi ve Esneklik<\/i><\/b><\/p>\n

      COVID-19 pandemisi, infeksiyon \u00f6nleme ve kontrol programlar\u0131n\u0131n beklenmedik durumlara haz\u0131rl\u0131k d\u00fczeyinin de\u011ferlendirilmesine olanak sa\u011flam\u0131\u015f ve mevcut sistemlerde geli\u015ftirilmesi gereken alanlar\u0131 ortaya koymu\u015ftur (43). \u00d6zellikle b\u00fcy\u00fck \u00e7apl\u0131 salg\u0131nlarda personel ve malzeme y\u00f6netimi, h\u0131zl\u0131 karar alma, etkili ileti\u015fim ve uygulamalar\u0131n e\u015fg\u00fcd\u00fcm\u00fc a\u00e7\u0131s\u0131ndan aksakl\u0131klar ya\u015fanabilmektedir. Gelecekte ortaya \u00e7\u0131kabilecek pandemiler veya \u00e7ok ilaca diren\u00e7li mikroorganizmalara ba\u011fl\u0131 salg\u0131nlar i\u00e7in \u0130KE\u2019lerin kriz y\u00f6netimi konusunda d\u00fczenli e\u011fitimler almas\u0131 ve periyodik olarak tatbikatlara kat\u0131lmas\u0131 yararl\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>\n

      T\u00fcrkiye \u0130\u00e7in \u00d6neriler<\/b><\/h3>\n

      Yukar\u0131da \u00f6zetlenen g\u00fc\u00e7l\u00fc ve geli\u015ftirilmesi gereken y\u00f6nler dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, \u00fclkemizde infeksiyon \u00f6nleme ve kontrol programlar\u0131n\u0131n kurumsal ve ulusal d\u00fczeyde g\u00fc\u00e7lendirilmesine y\u00f6nelik \u00f6neriler a\u015fa\u011f\u0131da sunulmu\u015ftur.<\/p>\n

      \u0130nsan Kayna\u011f\u0131n\u0131n G\u00fc\u00e7lendirilmesi ve Etkin Planlanmas\u0131<\/i><\/b><\/p>\n

      Hastanelerde infeksiyon kontrol hekimi ve infeksiyon kontrol hem\u015firesi say\u0131s\u0131, kurumun yatak kapasitesi ve risk d\u00fczeyi dikkate al\u0131narak planlanmal\u0131d\u0131r. \u00d6zellikle b\u00fcy\u00fck e\u011fitim ve ara\u015ft\u0131rma hastaneleri ile yo\u011fun bak\u0131m kapasitesi y\u00fcksek sa\u011fl\u0131k kurulu\u015flar\u0131nda yeterli say\u0131da infeksiyon kontrol profesyoneli g\u00f6revlendirilmelidir.\u00a0<\/span><\/p>\n

      \u0130nfeksiyon kontrol hem\u015firelerine g\u00f6rev tan\u0131mlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda ek sorumluluklar verilmemelidir. Ek sorumluluklar hem\u015firelerin infeksiyon kontrol\u00fcne odaklanmas\u0131n\u0131 engellemektedir. Ayr\u0131ca deneyimli infeksiyon kontrol hem\u015firelerinin mesleki motivasyonunu art\u0131racak kariyer basamaklar\u0131 olu\u015fturulmal\u0131d\u0131r. K\u0131demli infeksiyon kontrol hem\u015firesi gibi unvan ve pozisyonlar\u0131n tan\u0131mlanmas\u0131, nitelikli insan kayna\u011f\u0131n\u0131n alanda tutulmas\u0131na katk\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r.<\/p>\n

      S\u00fcrekli E\u011fitim ve Sertifikasyon<\/i><\/b><\/p>\n

      \u0130nfeksiyon kontrol hem\u015fireli\u011fi sertifika programlar\u0131, gereksinimlere uygun olarak yeterli kontenjan ve d\u00fczenli aral\u0131klarla y\u00fcr\u00fct\u00fclmelidir. \u0130nfeksiyon kontrol hekimlerinin yurt i\u00e7i ve d\u0131\u015f\u0131 e\u011fitimlere kat\u0131l\u0131m\u0131 burs, izin ve kurumsal destek mekanizmalar\u0131yla te\u015fvik edilmelidir.\u00a0<\/span><\/p>\n

      Hastane genelinde t\u00fcm sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n infeksiyon \u00f6nleme ve kontrol konusunda temel e\u011fitim almas\u0131n\u0131 sa\u011flamak amac\u0131yla, \u0130KK taraf\u0131ndan y\u0131ll\u0131k e\u011fitim planlar\u0131 haz\u0131rlanmal\u0131, uygulamal\u0131 ve etkinli\u011fi de\u011ferlendirilmelidir. E\u011fitim s\u00fcre\u00e7lerinde posterler, hat\u0131rlat\u0131c\u0131 g\u00f6rseller, sim\u00fclasyon uygulamalar\u0131, \u00e7evrim i\u00e7i mod\u00fcller ve yar\u0131\u015fmalar gibi \u00e7ok bile\u015fenli e\u011fitim yakla\u015f\u0131mlar\u0131 kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca hasta ve refakat\u00e7ilerin de el hijyeni ve izolasyon \u00f6nlemleri konusunda e\u011fitim s\u00fcrecine d\u00e2hil edilmesi gerekmektedir. \u00d6te yandan, \u0130KE \u00fcyelerinin mesleki geli\u015fimlerini desteklemek amac\u0131yla kongre, konferans ve kurslara kat\u0131l\u0131mlar\u0131 hastane y\u00f6netimleri taraf\u0131ndan desteklenmelidir.\u00a0<\/span><\/p>\n

      S\u00fcrekli e\u011fitim ve sertifikasyon programlar\u0131, infeksiyon \u00f6nleme ve kontrol k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn g\u00fc\u00e7lendirilmesinin temel bile\u015fenlerinden biridir. Bu alanda s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir ve sistematik yat\u0131r\u0131mlar\u0131n, uzun vadede SH\u0130\u0130 oranlar\u0131n\u0131n azalt\u0131lmas\u0131na katk\u0131 sa\u011flayaca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir (10,45,46).<\/p>\n

      Dijital Altyap\u0131n\u0131n G\u00fc\u00e7lendirilmesi<\/i><\/b><\/p>\n

      Potansiyel infeksiyon olgular\u0131n\u0131 otomatik uyar\u0131 sistemleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla tan\u0131mlayabilen, hastane bilgi y\u00f6netim sistemleriyle entegre \u00e7al\u0131\u015fan ve ulusal \u00f6l\u00e7ekte kullan\u0131labilecek s\u00fcrveyans yaz\u0131l\u0131mlar\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesi ve yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, infeksiyon \u00f6nleme ve kontrol programlar\u0131n\u0131n etkinli\u011fini art\u0131racakt\u0131r. Bu sistemler, \u0130KE\u2019ye erken uyar\u0131 ve do\u011fru bilgi ak\u0131\u015f\u0131 sunarken, kontrol \u00f6nlemlerinin h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde tespit edilip etkin bi\u00e7imde hayata ge\u00e7irilmesine temel olu\u015fturur. B\u00f6yle bir platform \u00fczerinden ulusal bildirimlerin otomatik olarak al\u0131nmas\u0131 veri kalitesini y\u00fckseltir ve m\u00fcdahale s\u00fcre\u00e7lerini daha h\u0131zl\u0131 ve verimli h\u00e2le getirir. Anl\u0131k veri takibi, \u00f6rne\u011fin MRSA gibi bir etkenin art\u0131\u015f e\u011filimini ger\u00e7ek zamanl\u0131 izlemek, \u00fclke genelinde h\u0131zl\u0131 ve etkili \u00f6nlemlerin (izolasyon, vb.) hayata ge\u00e7irilmesini m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lar.<\/p>\n

      Performans G\u00f6stergeleri ve Geri Bildirim<\/i><\/b><\/p>\n

      \u0130nfeksiyon \u00f6nleme ve kontrol performans\u0131, hastane y\u00f6netimlerinin \u00f6ncelikli g\u00fcndem maddelerinden biri olmal\u0131d\u0131r. Kurumlar, \u00f6l\u00e7\u00fclebilir hedefler belirlemeli (\u00f6rne\u011fin \u201cbu y\u0131l ventilat\u00f6r ili\u015fkili pn\u00f6moni oran\u0131n\u0131n < X olmas\u0131\u201d, \u201cel hijyeni uyumunun %Y\u2019ye \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131\u201d, vb.) ve belirlenen hedeflerin durumunu s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde izlemelidir. Hedeflere ula\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ba\u015far\u0131l\u0131 uygulamalar g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131l\u0131nmal\u0131 ve hedeflere ula\u015fma durumu takdir edilmelidir. Hedeflere ula\u015f\u0131lamamas\u0131 durumunda ise durum nesnel \u015fekilde analiz edilip ek \u00f6nlemler al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Bu yakla\u015f\u0131m infeksiyon \u00f6nleme ve kontrol sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n somutla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na ve t\u00fcm sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 taraf\u0131ndan sahiplenilmesine katk\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r. \u0130nfeksiyon oranlar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fck tutmay\u0131 ba\u015faran kliniklerin kurumsal d\u00fczeyde tan\u0131nmas\u0131 ve te\u015fvik edilmesi, \u00e7al\u0131\u015fan motivasyonunu ve s\u00fcrekli iyile\u015ftirme k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc destekleyebilir.<\/p>\n

      Yasal D\u00fczenlemelerin ve Rehberlerin G\u00fcncellenmesi<\/i><\/b><\/p>\n

      2005 y\u0131l\u0131nda y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren y\u00f6netmelik sonras\u0131nda sa\u011fl\u0131k hizmeti sunumunda ya\u015fanan de\u011fi\u015fimler; \u015fehir hastaneleri, entegre sa\u011fl\u0131k kamp\u00fcsleri, farkl\u0131 bak\u0131m modelleri gibi farkl\u0131 yap\u0131lanmalar\u0131 ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. Bu nedenle, infeksiyon \u00f6nleme ve kontrol alan\u0131ndaki mevzuat\u0131n de\u011fi\u015fen gereksinimlere uyum sa\u011flayacak \u015fekilde d\u00fczenli olarak g\u00f6zden ge\u00e7irilmesi ve g\u00fcncellenmesi gerekmektedir.<\/p>\n

      2025 y\u0131l\u0131nda yay\u0131mlanan y\u00f6netmelik, \u00f6nceki d\u00fczenlemelere k\u0131yasla daha kapsaml\u0131 bir yakla\u015f\u0131m sunmakla birlikte, sa\u011fl\u0131k sistemindeki geli\u015fmeler kar\u015f\u0131s\u0131nda ve farkl\u0131la\u015fan sa\u011fl\u0131k hizmeti sunum alanlar\u0131nda yetersiz kalabilme riski ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Birden fazla hastanenin bir arada bulundu\u011fu kamp\u00fcslerde ortak \u0130KK ve \u0130KE yap\u0131lanmalar\u0131n\u0131n g\u00f6rev, yetki ve sorumluluklar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde tan\u0131mlanmas\u0131 \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Bunun yan\u0131 s\u0131ra, infeksiyon \u00f6nleme ve kontrol alan\u0131nda gereksinim duyulan ulusal rehberlerin haz\u0131rlanmas\u0131 ve mevcut rehberlerin d\u00fczenli aral\u0131klarla g\u00fcncellenmesi \u00f6ncelikli hedefler aras\u0131nda yer almal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

      Ara\u015ft\u0131rma ve Geli\u015ftirme<\/i><\/b><\/p>\n

      \u0130nfeksiyon kontrol ekiplerinin omuzlar\u0131na y\u00fcklenen sorumluluk olduk\u00e7a a\u011f\u0131rd\u0131r. Bu nedenle kurumlarda y\u00fcr\u00fct\u00fclen infeksiyon \u00f6nleme ve kontrol uygulamalar\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 de\u011ferlendiren ara\u015ft\u0131rmalara yeterli maddi, teknik ve lojistik kaynak ayr\u0131lmas\u0131 \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r.\u00a0<\/span><\/p>\n

      Geli\u015ftirilen ve etkinli\u011fi g\u00f6sterilen uygulamalar yerel iyile\u015ftirme faaliyetlerine ivme katmakla kalmaz ayn\u0131 zamanda ulusal \u00e7apta bilgi payla\u015f\u0131m\u0131na olanak sa\u011flar. \u00d6rne\u011fin bir bilimsel toplant\u0131da bir hastanenin el hijyenini geli\u015ftirme projesinin sunulmas\u0131 ve yay\u0131mlanmas\u0131 b\u00f6ylesi iyi uygulama \u00f6rneklerinin yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na b\u00fcy\u00fck katk\u0131 sa\u011flar. \u00d6te yandan sa\u011fl\u0131k otoriteleri taraf\u0131ndan deneyim payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 te\u015fvik eden platformlar\u0131n olu\u015fturulmas\u0131, ba\u015far\u0131l\u0131 uygulamalar\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131l\u0131nmas\u0131 ve kurumlar aras\u0131 i\u015f birli\u011finin desteklenmesi \u00d6nemlidir. \u00d6rne\u011fin En\u202f\u0130yi\u202f\u0130nfeksiyon\u202fKontrol\u202fUygulamas\u0131 ba\u015fl\u0131kl\u0131 bir y\u0131ll\u0131k \u00f6d\u00fcl program\u0131, bu t\u00fcr bir giri\u015fimin somut \u00f6rne\u011fi h\u00e2line gelebilir. Bu kapsamda, infeksiyon \u00f6nleme ve kontrol alan\u0131nda yenilik\u00e7i uygulamalar\u0131n te\u015fvik edilmesi ve s\u00fcrekli geli\u015fim anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n kurumsal k\u00fclt\u00fcr\u00fcn bir par\u00e7as\u0131 h\u00e2line getirilmesi gerekmektedir.<\/p>\n

      GENEL DE\u011eERLEND\u0130RME\u00a0<\/span><\/b><\/h2>\n

      T\u00fcrkiye, SH\u0130\u0130\u2019lerin \u00f6nlenmesi ve kontrol\u00fc alan\u0131nda \u00f6nemli ilerlemeler kaydetmi\u015ftir. Uluslararas\u0131 \u00f6rneklerle yap\u0131lacak k\u0131yaslamalar sonucunda altyap\u0131 ve programlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir\u00e7ok olumlu \u00f6rne\u011fin d\u00fczeyine eri\u015fti\u011fi s\u00f6ylenebilir. Nitekim DS\u00d6 taraf\u0131ndan 2021 y\u0131l\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilen \u0130nfeksiyon \u00d6nleme ve Kontrol De\u011ferlendirme \u00c7er\u00e7evesi [Infection Prevention and Control Assessment Framework (IPCAF)] uygulamalar\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019nin \u201cileri d\u00fczey\u201d kategorisinde yer almas\u0131, \u00f6zellikle rehberler ve s\u00fcrveyans alanlar\u0131nda \u00f6nemli bir kapasiteye ula\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Bununla birlikte, e\u011fitim, insan kayna\u011f\u0131, dijital altyap\u0131 ve sa\u011fl\u0131k hizmeti sunum ortamlar\u0131na ili\u015fkin alanlarda geli\u015fim gereksinimi devam etmektedir. Sonu\u00e7 olarak T\u00fcrkiye\u2019de SH\u0130\u0130\u2019lerin \u00f6nlenmesi ve kontrol\u00fcne y\u00f6nelik gelece\u011fe d\u00f6n\u00fck hedef, \u201c\u00f6nlenebilir SH\u0130\u0130 i\u00e7in s\u0131f\u0131r tolerans\u201d yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 benimseyen, veri temelli, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir ve s\u00fcrekli iyile\u015ftirmeyi esas alan bir sisteme ula\u015fmakt\u0131r. Bu hedef do\u011frultusunda; insan kayna\u011f\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7lendirilmesi, dijital altyap\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesi, bilimsel ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n desteklenmesi ve kurumlarda infeksiyon \u00f6nleme ve kontrol k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik yat\u0131r\u0131mlar\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r (6,18,25,45).<\/p>\n

      SONU\u00c7\u00a0<\/span><\/b><\/h2>\n

      \u0130nfeksiyon \u00f6nleme ve kontrol programlar\u0131n\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131; nitelikli insan kayna\u011f\u0131, s\u00fcrekli e\u011fitim ve sertifikasyon, g\u00fc\u00e7l\u00fc s\u00fcrveyans sistemleri, kalite y\u00f6netimiyle entegrasyon, g\u00fcncel mevzuat ve etkin y\u00f6netsel destek gibi birbiriyle ili\u015fkili bile\u015fenlere dayanmaktad\u0131r. Bu bile\u015fenlerin b\u00fct\u00fcnc\u00fcl bir yakla\u015f\u0131mla ele al\u0131nmas\u0131, programlar\u0131n etkinli\u011fi ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan temel \u00f6neme sahiptir.<\/p>\n

      T\u00fcrkiye\u2019de bu alanlarda \u00f6nemli ilerlemeler kaydedilmi\u015f; infeksiyon kontrol hem\u015fireli\u011fi sertifikasyon programlar\u0131, ulusal s\u00fcrveyans sistemi ve Sa\u011fl\u0131kta Kalite Standartlar\u0131 ile sa\u011flanan entegrasyon, bu ba\u015far\u0131n\u0131n somut g\u00f6stergeleri olmu\u015ftur.\u00a0<\/span><\/p>\n

      Bununla birlikte, de\u011fi\u015fen sa\u011fl\u0131k hizmeti sunum modelleri, artan hasta y\u00fck\u00fc, antimikrobiyal diren\u00e7, dijital d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm gereksinimi ve yeni infeksiyon tehditleri, infeksiyon \u00f6nleme ve kontrol programlar\u0131n\u0131n s\u00fcrekli olarak geli\u015ftirilmesini zorunlu k\u0131lmaktad\u0131r. Bu kapsamda, yenilik\u00e7i ad\u0131mlar\u0131n at\u0131lmas\u0131 ve yat\u0131r\u0131mlar\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bi\u00e7imde devam ettirilmesi gerekmektedir.\u00a0<\/span><\/p>\n

      Sonu\u00e7 olarak, infeksiyon kontrol organizasyonunun teknik altyap\u0131s\u0131, y\u00f6netsel s\u00fcre\u00e7leri ve kurumsal k\u00fclt\u00fcr\u00fc bir b\u00fct\u00fcn olarak g\u00fc\u00e7lendirildi\u011finde, nfeksiyon \u00f6nleme ve kontrol programlar\u0131n\u0131n etkinli\u011fi artacak ve \u201c\u00f6nlenebilir SH\u0130\u0130 i\u00e7in s\u0131f\u0131r tolerans\u201d hedefine bir ad\u0131m daha yakla\u015f\u0131lacakt\u0131r. Veri temelli karar verme, s\u00fcrekli iyile\u015ftirme ve \u00e7ok disiplinli i\u015f birlikleri sayesinde y\u00fcr\u00fct\u00fclen programlar, SH\u0130\u0130 y\u00fck\u00fcn\u00fcn azalt\u0131lmas\u0131na ve sa\u011fl\u0131k hizmetlerinin daha g\u00fcvenli h\u00e2le gelmesine \u00f6nemli katk\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

      G\u0130R\u0130\u015e VE TAR\u0130H\u00c7E Sa\u011fl\u0131k hizmetiyle ili\u015fkili infeksiyonlar (SH\u0130\u0130\u2019ler), hastalar\u0131n hastanelerde ya da hastane d\u0131\u015f\u0131ndaki sa\u011fl\u0131k bak\u0131m ortamlar\u0131nda (\u00f6rne\u011fin diyaliz merkezleri, bak\u0131m evleri veya evde bak\u0131m hizmetleri) sa\u011fl\u0131k hizmeti ald\u0131klar\u0131 s\u00fcre\u00e7te, ba\u015fvuru an\u0131nda mevcut olmayan ve bak\u0131m s\u0131ras\u0131nda geli\u015fen infeksiyonlar\u0131 ifade eder. Bu tan\u0131m, hastaneye yat\u0131\u015f\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc g\u00fcn\u00fc ve sonras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan infeksiyonlar\u0131 kapsar; cerrahi i\u015flem […]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":32288,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[5127],"tags":[6341,6005,6340,4372,6342,5716],"class_list":["post-32078","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-derleme","tag-epidemiyolojik-surveyans","tag-hasta-guvenligi","tag-infeksiyon-kontrol-programi","tag-infeksiyon-kontrolu","tag-kalite-iyilestirme","tag-saglik-hizmeti-iliskili-infeksiyonlar"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32078","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=32078"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32078\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":32264,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32078\/revisions\/32264"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/32288"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=32078"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=32078"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=32078"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}