{"id":32056,"date":"2026-06-29T16:37:03","date_gmt":"2026-06-29T13:37:03","guid":{"rendered":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/?p=32056"},"modified":"2026-06-29T17:22:47","modified_gmt":"2026-06-29T14:22:47","slug":"cerrahide-kare-ve-renk-kodu-uygulamalari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/2026\/06\/29\/cerrahide-kare-ve-renk-kodu-uygulamalari\/","title":{"rendered":"Cerrahi El Aletlerinin Kare Kod ile \u0130\u015faretlenmesinin Sterilizasyon S\u00fcre\u00e7leri ve Cerrahi Alan \u0130nfeksiyonu S\u0131kl\u0131\u011f\u0131 \u00dczerine Etkisi"},"content":{"rendered":"

G\u0130R\u0130\u015e<\/b><\/h2>\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fczde cerrahi uygulamalardaki teknolojik geli\u015fmeler, modern ameliyathanelerde kullan\u0131lan el aleti say\u0131s\u0131n\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde art\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Sa\u011fl\u0131k kurulu\u015flar\u0131n\u0131n ameliyathane ve merkezi sterilizasyon \u00fcnitelerinde binlerce cerrahi alet bulundu\u011fu ve y\u0131lda y\u00fczbinlerce aletin sterilizasyon s\u00fcrecinden ge\u00e7ti\u011fi bilinmektedir. Bu durum, sa\u011fl\u0131k hizmeti sunumunda hem \u00f6nemli f\u0131rsatlar\u0131 hem de pek \u00e7ok riski beraberinde getirir (1). Cerrahi alan infeksiyonlar\u0131 (CA\u0130\u2019ler), ameliyat s\u0131ras\u0131nda aletlerin v\u00fccut bo\u015fluklar\u0131nda unutulmas\u0131, sterilizasyon s\u00fcrecinde hassas aletlerin zarar g\u00f6rmesi ve i\u015f ak\u0131\u015f\u0131ndaki aksakl\u0131klar en \u00f6nemli riskler aras\u0131nda yer al\u0131r (1\u20133). \u00d6te yandan, cerrahi aletlerin \u00f6n temizlik, dezenfeksiyon, sterilizasyon, paketleme ve depolama d\u00f6ng\u00fclerinde d\u00fc\u015f\u00fck maliyetli, etkili ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir y\u00f6ntemler kullanan sa\u011fl\u0131k kurulu\u015flar\u0131 hasta g\u00fcvenli\u011finin art\u0131r\u0131lmas\u0131na katk\u0131 sa\u011flayabilir ve b\u00f6ylece ulusal ve uluslararas\u0131 kalite kontrol standartlar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layarak tercih edilen sa\u011fl\u0131k kurumlar\u0131 haline gelebilirler (2,3).<\/p>\n

Yo\u011funlu\u011fun fazla oldu\u011fu ameliyathanelerinde cerrahi aletlerin do\u011fru \u015fekilde etiketlenmesi en \u00f6nemli i\u015f paketlerinden biridir. Bu her bir aletin tan\u0131mlanas\u0131 ve alet setlerinin d\u00fczenli olarak stoklanmas\u0131 s\u00fcre\u00e7 y\u00f6netimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemlidir (1,3). Ge\u00e7mi\u015fte, aletlerin \u00fczerleri \u00e7izilerek veya kaz\u0131ma teknikleriyle i\u015faretlemeler yap\u0131lm\u0131\u015f, ancak hassas cerrahi aletlerde p\u00fcr\u00fczs\u00fcz y\u00fczey gereksinimi ve estetik beklentiler nedeniyle bu y\u00f6ntemler b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde terk edilmi\u015ftir. Daha sonralar\u0131 bant ile etiketleme veya plastik belirte\u00e7ler ya da re\u00e7ine kaplama gibi y\u00f6ntemler kullan\u0131lm\u0131\u015f olsa da literat\u00fcrde bu uygulamalar\u0131n dezavantajlar\u0131 oldu\u011fu bildirilmi\u015ftir (2). \u00d6zellikle renk kodu y\u00f6ntemi ile i\u015faretlenen aletlerde kullan\u0131lan plastik materyallerin zamanla \u00f6zelli\u011fini yitirerek, yap\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131klar\u0131 b\u00f6lgelerde doku art\u0131klar\u0131n\u0131n birikmesine yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 ve bu etiketlerin ameliyat sahas\u0131na d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc de g\u00f6zlenmi\u015ftir. Ya\u015fanan olumsuzluklar do\u011fal olarak asepsi ve antisepsi ilkeleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli bir risk olu\u015fturmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca, aletlerin izlenebilirli\u011fi de k\u0131s\u0131tl\u0131 kalmaktad\u0131r. Bu deneyimler sonucunda hem \u00fclkemizde hem de d\u00fcnyada cerrahi el aletlerinin i\u015faretlenmesine y\u00f6nelik alternatif ve daha g\u00fcvenilir y\u00f6ntemlere duyulan ihtiya\u00e7 giderek artm\u0131\u015ft\u0131r (1,2).<\/p>\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fczde mevcut s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131klar\u0131n a\u015f\u0131lmas\u0131 amac\u0131yla cerrahi el aletlerinin i\u015faretlenmesinde radyofrekans, barkod, kare kod y\u00f6ntemi ve data matriks kodlar\u0131 gibi modern y\u00f6ntemler \u00f6nerilmektedir. Bu teknolojiler; aletlerin daha etkin izlenebilmesi, veri y\u00f6netimi ile uyum sa\u011flanmas\u0131 ve hata oranlar\u0131n\u0131n azalt\u0131lmas\u0131 gibi avantajlar sunmaktad\u0131r (1). Literat\u00fcrde cerrahi aletlerin i\u015faretlenmesine ili\u015fkin bir\u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fma bulunmas\u0131na ra\u011fmen, geleneksel renk kodu y\u00f6ntemi ile lazerle kaz\u0131nm\u0131\u015f kare kod y\u00f6nteminin do\u011frudan kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar olduk\u00e7a s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r (2,3). Bu t\u00fcr kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar, \u00f6zellikle b\u00fcy\u00fck sa\u011fl\u0131k kurulu\u015flar\u0131 ile kamu ve \u00f6zel sekt\u00f6rdeki karar al\u0131c\u0131lar\u0131n kan\u0131ta dayal\u0131 maliyet analizleri yapmalar\u0131na, yat\u0131r\u0131m planlar\u0131n\u0131 do\u011fru y\u00f6nlendirmelerine ve kaynak kullan\u0131m\u0131nda verimlili\u011fi art\u0131rmalar\u0131na katk\u0131 sa\u011flayabilir.<\/p>\n

Bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n amac\u0131, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc basamak bir hastanenin ameliyathanelerinde kullan\u0131lan cerrahi el aletlerine yap\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f renk kodlar\u0131 yerine lazerle kaz\u0131nm\u0131\u015f kare kod uygulamas\u0131na ge\u00e7ilmesinin, merkezi sterilizasyon s\u00fcre\u00e7lerinde iyile\u015fme ve CA\u0130 s\u0131kl\u0131\u011f\u0131nda azalma sa\u011flay\u0131p sa\u011flamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 de\u011ferlendirmektir. Bulgular\u0131n, benzer sa\u011fl\u0131k kurumlar\u0131nda s\u00fcre\u00e7 iyile\u015ftirme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na rehberlik edebilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir.<\/p>\n

Y\u00d6NTEMLER<\/b><\/h2>\n

\u00c7al\u0131\u015fma Bilimsel Ara\u015ft\u0131rma Projeleri (BAP) deste\u011fi ile Kas\u0131m 2024\u2013May\u0131s 2025 d\u00f6neminde Trakya \u00dcniversitesi Uygulama ve Ara\u015ft\u0131rma Hastanesi merkezi sterilizasyon \u00fcnitesi ve ameliyathanesinde ger\u00e7ekle\u015ftirildi. Trakya \u00dcniversitesi T\u0131p Fak\u00fcltesi Giri\u015fimsel Olmayan Bilimsel Ara\u015ft\u0131rma Etik Kurulu 13 Mart 2023 tarih ve T\u00dcTF-GOBAEK 2023\/88 say\u0131l\u0131 karar ile \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 onaylad\u0131.\u00a0<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>

\u015eekil 1.<\/strong> S\u00fcre\u00e7 Y\u00f6netiminin Kronolojik Ak\u0131\u015f\u0131.<\/p><\/div>\n

Renk kodu kullan\u0131m d\u00f6nemi ve kare kod kullan\u0131m d\u00f6nemi olmak \u00fczere iki ayr\u0131 d\u00f6nemde ger\u00e7ekle\u015ftirilen \u00e7al\u0131\u015fmada birer ay s\u00fcreyle ve kesintisiz bir \u015fekilde gerekli ameliyathane ve sterilizasyon takip formlar\u0131 dolduruldu ve anket uyguland\u0131. \u0130ki d\u00f6nem aras\u0131nda 3 ayl\u0131k ge\u00e7i\u015f s\u00fcreci b\u0131rak\u0131ld\u0131. S\u00fcre\u00e7 y\u00f6netiminin kronolojik ak\u0131\u015f\u0131 \u015eekil 1\u2019de sunuldu.<\/p>\n

Anket Uygulamas\u0131\u00a0<\/span><\/b><\/h3>\n

Ameliyathanede g\u00f6rev yapan akademik personel, yard\u0131mc\u0131 sa\u011fl\u0131k personeli ve idari personel ile merkezi sterilizasyon \u00fcnitesinde g\u00f6rev yapan hem\u015fire, teknisyen ve di\u011fer \u00e7al\u0131\u015fanlara anket uyguland\u0131. Anket formu (Ek 1<\/a>), okuryazar ki\u015filer taraf\u0131ndan kolayl\u0131kla anla\u015f\u0131labilecek \u015fekilde haz\u0131rlanm\u0131\u015f olup yakla\u015f\u0131k 7 dakikada tamamlanacak bi\u00e7imde d\u00fczenlendi. \u00c7al\u0131\u015fmaya dahil edilmeyen \u00f6rneklem niteli\u011findeki bir hastane \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 pop\u00fclasyonunda \u00f6n test uygulamas\u0131 yap\u0131ld\u0131 ve elde edilen veriler do\u011frultusunda anket formu yeniden yap\u0131land\u0131r\u0131ld\u0131. Ankette kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n epidemiyolojik verileri, ameliyathane ve sterilizasyon \u00fcnitesindeki \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131, i\u015f ak\u0131\u015f prosed\u00fcrleri, s\u00fcre\u00e7lerde ya\u015fanan aksakl\u0131klar ve \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerileri sorguland\u0131. Uygulamada birim ziyaretleri yap\u0131larak ilgili personele \u00f6nce \u00e7al\u0131\u015fma hakk\u0131nda bilgi verildi ve ard\u0131ndan anket formlar\u0131 teslim edildi. Sorular\u0131n yan\u0131tlanmas\u0131nda g\u00fc\u00e7l\u00fck ya\u015fanmas\u0131 halinde \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n sorumlular\u0131na ula\u015f\u0131labilecek ileti\u015fim bilgileri verildi. Doldurulan anket formlar\u0131, \u00f6nceden belirlenen noktalarda gizlilik sa\u011flanacak \u015fekilde topland\u0131 ve de\u011ferlendirmeye al\u0131nd\u0131.<\/p>\n

Hastanede Cerrahi Alan infeksiyonu – S\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131n Takibi<\/b><\/h3>\n

\u0130nfeksiyon Kontrol Komitesi taraf\u0131ndan her y\u0131l g\u00fcncellenen \u0130nfeksiyon Kontrol Program\u0131 kapsam\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fclen s\u00fcrveyans sonu\u00e7lar\u0131ndan CA\u0130 verileri elde edildi. Hastanede uygulanan protokole g\u00f6re prosed\u00fcre \u00f6zg\u00fc CA\u0130 s\u00fcrveyans\u0131; aktif, prospektif ve laboratuvar temelli olarak, Ulusal Sa\u011fl\u0131k Hizmeti \u0130li\u015fkili Enfeksiyonlar S\u00fcrveyans Rehberi ve ABD Hastal\u0131k Kontrol ve \u00d6nleme Merkezleri (Centers for Disease Control and Prevention, CDC) tan\u0131 kriterleri kullan\u0131larak yap\u0131ld\u0131. Toplanan veriler, Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan 2005 y\u0131l\u0131nda y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe al\u0131nan Yatakl\u0131 Tedavi Kurumlar\u0131 Enfeksiyon Kontrol Y\u00f6netmeli\u011fi kapsam\u0131nda olu\u015fturulan Ulusal Hastane Enfeksiyonlar\u0131 S\u00fcrveyans A\u011f\u0131 (UHESA) program\u0131na, infeksiyon kontrol hem\u015fireleri taraf\u0131ndan kaydedildi.<\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fma kapsam\u0131nda, ortopedi ve travmatoloji, \u00fcroloji, genel cerrahi, beyin ve sinir cerrahisi, kalp damar cerrahisi servisleri ve kalp damar cerrahisi yo\u011fun bak\u0131m \u00fcnitesinde tedavi g\u00f6ren hastalar CA\u0130\u2019ler a\u00e7\u0131s\u0131ndan izlendi. \u0130lk izleme s\u00fcreci, cerrahi el aletlerine kare kod uygulamas\u0131na ge\u00e7ilmeden \u00f6nceki bir ayl\u0131k s\u00fcre\u00e7te ger\u00e7ekle\u015ftirildi. Ard\u0131ndan kare kod uygulamas\u0131na ge\u00e7ildi ve ayn\u0131 birimlerde CA\u0130 kay\u0131tlar\u0131 tekrar al\u0131narak yine bir ay boyunca izlendi.<\/p>\n

\u0130zlenen cerrahi giri\u015fimler \u015funlard\u0131:<\/p>\n