{"id":31592,"date":"2026-03-24T11:44:31","date_gmt":"2026-03-24T08:44:31","guid":{"rendered":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/?p=31592"},"modified":"2026-03-24T11:44:31","modified_gmt":"2026-03-24T08:44:31","slug":"hcv-eradikasyonunda-hasta-uyari-sistemleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/2026\/03\/24\/hcv-eradikasyonunda-hasta-uyari-sistemleri\/","title":{"rendered":"Kronik Hepatit C Eradikasyonuna Yenilik\u00e7i Bir Yakla\u015f\u0131m: Hasta Uyar\u0131 Sistemlerinin Rol\u00fc"},"content":{"rendered":"

G\u0130R\u0130\u015e<\/h2>\n

Hepatit C virusu (HCV) infeksiyonu, k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte oldu\u011fu gibi \u00fclkemizde de \u00f6zellikle yo\u011fun g\u00f6\u00e7 hareketleri nedeniyle, \u00f6nemli bir halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 sorunu olmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmektedir (1). D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019n\u00fcn (DS\u00d6) 187 \u00fclkeden ald\u0131\u011f\u0131 veriler ile haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 2024 K\u00fcresel Hepatit Raporu\u2019nda, d\u00fcnya genelinde 1.3 milyon ki\u015finin viral hepatitler nedeniyle ya\u015fam\u0131n\u0131 yitirdi\u011fi, bu \u00f6l\u00fcmlerin 240 000\u2019nin ise HCV infeksiyonundan kaynakland\u0131\u011f\u0131 tahmin edilmektedir (2). D\u00fcnya genelinde yakla\u015f\u0131k 50 milyon ki\u015fi HCV ile ya\u015famaktad\u0131r. Hepatit C virusu ile infekte olan insan say\u0131s\u0131n\u0131n 2022 y\u0131l\u0131nda yakla\u015f\u0131k 1 milyon oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019n\u00fcn bu son raporunda HCV ile infekte hastalar\u0131n %90\u2019n\u0131ndan fazlas\u0131n\u0131n tan\u0131 almas\u0131, %80\u2019inden fazlas\u0131n\u0131n da tedaviye ula\u015fmas\u0131 hedeflenmi\u015ftir (2).<\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019de HCV infeksiyonunun yayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin kapsaml\u0131 ve g\u00fcvenilir bir genel bak\u0131\u015f sa\u011flayabilecek, g\u00fcncel ve eksiksiz bir kay\u0131t veri taban\u0131 hen\u00fcz mevcut de\u011fildir. Epidemiyolojik verilerin \u00e7o\u011fu yerel \u00e7al\u0131\u015fmalardan elde edilmi\u015ftir. Yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalarda, genel pop\u00fclasyonda anti-HCV antikor pozitifli\u011finin %0.4 ile %2.1 aras\u0131nda de\u011fi\u015fti\u011fi bildirilmi\u015ftir (1,3). Daha kapsaml\u0131 bir meta-analizde, T\u00fcrkiye\u2019nin genel HCV prevalans\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k %1.6 oldu\u011fu tahmin edilmi\u015ftir (4). Bu bulgu, \u00fclkenin orta d\u00fczey prevalans b\u00f6lgesinde yer ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir.<\/p>\n

K\u00fcresel Hepatit Raporu\u2019na g\u00f6re, 2015\u20132022 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda HCV ile ya\u015fayan bireylerin yaln\u0131zca %36\u2019s\u0131n\u0131n te\u015fhis edildi\u011fi ve %20\u2019sinin k\u00fcratif tedavi g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc tahmin edilmektedir (2). Benzer bir durum \u00fclkemizdeki \u00e7al\u0131\u015fmalarda da g\u00f6sterilmi\u015ftir. T\u00fcrkiye\u2019de, 10 y\u0131ll\u0131k verinin de\u011ferlendirildi\u011fi bir \u00e7al\u0131\u015fmada herhangi bir nedenle istenmi\u015f olan anti-HCV antikor testi pozitif bulunan hastalar\u0131n %72\u2019sinin HCV RNA a\u00e7\u0131s\u0131ndan tarand\u0131\u011f\u0131 ve viremisi olanlar\u0131n ise sadece %55\u2019inin tedavi ald\u0131\u011f\u0131 bildirilmi\u015ftir (5). Hastane verisi olmayan kay\u0131p hastalar da d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde \u00fclkemizde de tedaviye ula\u015f\u0131m oranlar\u0131n\u0131n olduk\u00e7a d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir.\u00a0<\/span><\/p>\n

Sa\u011fl\u0131k kurumlar\u0131n\u0131n Hastane Bilgi Y\u00f6netim Sistemi\u2019nde (HBYS) kay\u0131tl\u0131 olup anti-HCV testi istenmi\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen sonu\u00e7lar\u0131 atlanan veya de\u011ferlendirilmeyen hastalar\u0131n bulundu\u011fu bildirilmi\u015ftir. S\u00f6z konusu \u00e7al\u0131\u015fmada, baz\u0131 hastalar\u0131n tan\u0131lar\u0131n\u0131n atlanmas\u0131 nedeniyle tedavi edilemedikleri ve bu durumun toplumda bir bula\u015fma zinciri olu\u015fmas\u0131na yol a\u00e7abilece\u011fi belirtilmi\u015ftir (6). Hastane takip sistemlerine entegre edilen hasta bilgilendirme sistemlerinin, hastalara tan\u0131 konulmas\u0131nda ve tedaviye eri\u015fimlerinin sa\u011flanmas\u0131nda etkili olabilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir.\u00a0<\/span><\/p>\n

Bu \u00e7al\u0131\u015fmada, 29 May\u0131s 2023 tarihinden itibaren hastanemizde kullan\u0131lmaya ba\u015flanan ve anti-HCV pozitifli\u011fi saptand\u0131\u011f\u0131nda hastalar\u0131n otomasyon sisteminde kay\u0131tl\u0131 telefon numaralar\u0131na bilgilendirme mesaj\u0131 g\u00f6nderen hasta uyar\u0131 sistemi (HUS)\u2019nin, kay\u0131p HCV hastalar\u0131n\u0131n tespit edilmesi ve bu hastalar\u0131n tedaviye ula\u015fma oranlar\u0131 \u00fczerindeki etkisi ara\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131.\u00a0<\/span><\/p>\n

Y\u00d6NTEMLER<\/b><\/h3>\n

Bu tek merkezli retrospektif \u00e7al\u0131\u015fma, Batman E\u011fitim ve Ara\u015ft\u0131rma Hastanesi\u2019nde, Ocak 2018\u2013Mart 2025 tarihleri aras\u0131nda herhangi bir nedenle anti-HCV testi istenmi\u015f ve test sonucu pozitif saptanm\u0131\u015f bireyleri kapsamaktad\u0131r. Anti-HCV antikor pozitifli\u011fi saptanan bireylerde HCV RNA testi istenme oranlar\u0131, viremisi olanlar\u0131n tedaviye eri\u015fim ve k\u00fcr oranlar\u0131, hastane otomasyon sistemindeki veriler analiz edilerek belirlendi. Hasta uyar\u0131 sisteminin etkinle\u015ftirilmesinden \u00f6nce ve sonra elde edilen veriler kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131larak, sistemin s\u00f6z konusu hastalar\u0131n tedavi hizmetlerine eri\u015fim oranlar\u0131 \u00fczerindeki etkisi de\u011ferlendirildi.\u00a0<\/span><\/p>\n

Hastanemizde HUS 29 May\u0131s 2023 tarihinden itibaren aktif olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r. Bu sistem, herhangi bir nedenle istenen anti-HCV testinin pozitif saptanmas\u0131 durumunda hastan\u0131n hastane veri taban\u0131nda kay\u0131tl\u0131 telefon numaras\u0131na k\u0131sa mesaj g\u00f6ndererek \u201cSay\u0131n \u2026.. XXXX istem numaral\u0131 ve \u2026. tarihli tetkiklerinizde anti-HCV testiniz pozitif saptanm\u0131\u015ft\u0131r. En k\u0131sa s\u00fcrede infeksiyon hastal\u0131klar\u0131 poliklini\u011fine ba\u015fvurunuz.\u201d \u015feklinde bir bilgilendirme yapmaktad\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fmada HUS\u2019un anti-HCV testi istenen bireyler \u00fczerindeki etkisi y\u0131llara ve ya\u015f gruplar\u0131na g\u00f6re kapsaml\u0131 bir \u015fekilde incelendi.<\/p>\n

Helsinki Bildirgesi\u2019ne uygun olarak y\u00fcr\u00fct\u00fclen \u00e7al\u0131\u015fma i\u00e7in Batman E\u011fitim ve Ara\u015ft\u0131rma Hastanesi Etik Kurulu\u2019ndan 26 Kas\u0131m 2025 tarih ve 443 karar numaras\u0131yla onay al\u0131nd\u0131.\u00a0<\/span><\/p>\n

\u0130statistiksel Analizler<\/b><\/p>\n

Verilerin istatistiksel analizinde SPSS s\u00fcr\u00fcm 27.0 (IBM Corp., Armonk, NY, ABD) program\u0131 kullan\u0131ld\u0131. S\u00fcrekli de\u011fi\u015fkenler ortalama ve standart sapma (SS) olarak, kategorik de\u011fi\u015fkenler ise say\u0131 (n) ve y\u00fczde (%) olarak ifade edildi. Kategorik de\u011fi\u015fkenler i\u00e7in gruplar aras\u0131ndaki fark\u0131n anlaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u03c7\u00b2 testi ile de\u011ferlendirildi. S\u00fcrekli de\u011fi\u015fkenler normal da\u011f\u0131l\u0131m g\u00f6stermedi\u011finden ikili kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmalarda Mann-Whitney U testi kullan\u0131ld\u0131. P<\/i><0.05 de\u011feri istatistiksel olarak anlaml\u0131 kabul edildi.<\/p>\n

BULGULAR<\/b><\/h2>\n

Belirlenen tarihler aras\u0131nda 1698 olguda toplam 3261 anti-HCV pozitif test sonucu tespit edildi. Ortalama ya\u015f 43.9 \u00b1 20.1 y\u0131l (min\u2013maks:0\u201399) olup 80 (%4.7) olgu 18 ya\u015f ve alt\u0131ndayd\u0131; 927 (%54.6) olgu ise kad\u0131nd\u0131. Anti-HCV testi istemi, olgular\u0131n 979\u2019unda (%57.7) bir kez, 373\u2019\u00fcnde (%22) iki kez, 158\u2019inde (%9.3) \u00fc\u00e7 kez yap\u0131lm\u0131\u015f olup geriye kalanlarda d\u00f6rt veya daha fazla test istem mevcuttu.\u00a0<\/span><\/p>\n

Hastane uyar\u0131 sisteminin aktif hale geldi\u011fi 29 May\u0131s 2023 tarihi esas al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, 1032 (%60.8) olgunun HUS \u00f6ncesinde, 436 (%25.7) olgunun HUS sonras\u0131nda, 230 (%13.5) olgunun ise hem HUS \u00f6ncesinde hem de sonras\u0131nda en az bir anti-HCV testi bulundu\u011fu saptand\u0131. T\u00fcm olgular de\u011ferlendirildi\u011finde, 963\u2019\u00fcnde (%56.7) en az bir HCV RNA testi istendi\u011fi ve bunlar\u0131n da 72\u2019sinde (%7.5) HCV RNA pozitifli\u011fi oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcld\u00fc.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Tablo 1.<\/strong> Anti-HCV Pozitif Olgularda HCV RNA \u0130stem Durumu ve HUS \u0130li\u015fkisi<\/p><\/div>\n

\"\"<\/a>

Tablo 2.<\/strong> HCV RNA Testi \u0130steminin Demografik \u00d6zellikler ve HUS D\u00f6nemine G\u00f6re Da\u011f\u0131l\u0131m\u0131<\/p><\/div>\n

Anti-HCV pozitifli\u011fi olan olgularda HCV RNA istenme oranlar\u0131 ile HUS aras\u0131ndaki ili\u015fki Tablo 1 ve Tablo 2\u2019de sunuldu. Hasta uyar\u0131 sistemi \u00f6ncesi d\u00f6nemde anti-HCV pozitifli\u011fi saptanan bireyler ile sonras\u0131 d\u00f6nemde anti-HCV pozitifli\u011fi saptanan bireylerin HCV RNA testi yapt\u0131rma oranlar\u0131 aras\u0131nda istatistiksel olarak anlaml\u0131 d\u00fczeyde bir fark bulunmad\u0131 (%52.1\u2019ye kar\u015f\u0131 %52.3; p<\/i>>0.05; x<\/i>2<\/i> testi). Ancak hem HUS \u00f6ncesi hem de HUS sonras\u0131 d\u00f6nemde anti-HCV pozitifli\u011fi saptanan olgularda HCV RNA isteme oran\u0131 %85.7 olup di\u011fer gruplara g\u00f6re anlaml\u0131 derecede daha y\u00fcksekti (p<<\/i>0.01; x<\/i>2<\/i> testi).\u00a0<\/span><\/p>\n

Y\u0131llara g\u00f6re HCV RNA testi isteme oranlar\u0131 \u015eekil 1\u2019de sunuldu. HCV RNA testi isteme oranlar\u0131nda, COVID-19 pandemisinin etkisinin belirgin oldu\u011fu 2021 y\u0131l\u0131n\u0131n sonlar\u0131na do\u011fru azalma g\u00f6zlendi. Bu oranlar, 2022 y\u0131l\u0131ndan itibaren art\u0131\u015f e\u011filimi g\u00f6stermi\u015fti ve pandeminin hen\u00fcz ba\u015flamad\u0131\u011f\u0131 2018\u20132019 y\u0131llar\u0131ndaki oranlara (%72\u201373) 2023 y\u0131l\u0131nda ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Hasta uyar\u0131 sisteminin aktif hale gelmesiyle birlikte sonraki y\u0131lda HCV RNA testi isteme oranlar\u0131 %75\u2019in \u00fczerine \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. 2025 y\u0131l\u0131n\u0131n ilk \u00fc\u00e7 ay\u0131na ait verilerde oranlar\u0131n g\u00f6rece d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Bu durumun olas\u0131 nedeni, bilgilendirme mesaj\u0131 g\u00f6nderilen ki\u015filerin hen\u00fcz hastaneye ba\u015fvurmam\u0131\u015f olmalar\u0131 olabilir.\u00a0<\/span><\/p>\n

Detayl\u0131 telefon numaralar\u0131n\u0131n incelenmesi sonucunda hastane otomasyon sisteminde kay\u0131tl\u0131 anlams\u0131z, eksik veya fazla rakam i\u00e7eren telefon numaralar\u0131 tespit edildi (5555555555, 21212121, 5270000000, vb.). Telefonu olmayan ki\u015filerin, numaras\u0131n\u0131 hat\u0131rlamayanlar\u0131n veya yo\u011fun i\u015f y\u00fck\u00fc nedeniyle operat\u00f6rlerin kay\u0131t s\u0131ras\u0131nda anlams\u0131z telefon numaralar\u0131 girmi\u015f olmas\u0131 olas\u0131d\u0131r. Hasta kayd\u0131n\u0131n olu\u015fturulabilmesi i\u00e7in otomasyon sistemine bir telefon numaras\u0131 girilmesi zorunludur. Hatal\u0131 olmas\u0131 muhtemel telefon numaras\u0131na sahip olgular elendikten sonra, \u00f6zellikle \u00e7ocuk, adolesan ve gen\u00e7 eri\u015fkin olgu grubunda HUS\u2019un devreye al\u0131nmas\u0131yla birlikte HCV RNA testi isteme oranlar\u0131nda anlaml\u0131 bir art\u0131\u015f oldu\u011fu g\u00f6zlendi (Tablo 2).\u00a0<\/span><\/p>\n

Hasta uyar\u0131 sistemi entegrasyonu sonras\u0131 0\u201317 ya\u015f grubunda HCV RNA testinin yap\u0131lma oranlar\u0131 %44\u2019ten %72\u2019ye y\u00fckselirken (p<\/i>=0.036; x<\/i>2<\/i> testi), 18\u201340 ya\u015f grubunda bu oranlar %54\u2019ten %65\u2019e y\u00fckselmi\u015fti (p=<\/i>0.014; x<\/i>2<\/i> testi); 41\u201360 ya\u015f ve \u226565 ya\u015f gruplar\u0131nda ise istatistiksel olarak anlaml\u0131 bir fark saptanmad\u0131.\u00a0<\/span><\/p>\n

Anti-HCV testinin istenme say\u0131s\u0131ndaki art\u0131\u015f, HCV RNA istenme oranlar\u0131nda da paralel bir y\u00fckseli\u015fe yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131. Bir defa anti-HCV testi yapt\u0131r\u0131p sonucu pozitif \u00e7\u0131kan olgular\u0131n sadece %39\u2019unun HCV RNA testi i\u00e7in de\u011ferlendirildi\u011fi g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, yedi veya daha fazla anti-HCV testi istemi bulunan olgular\u0131n tamam\u0131nda en az bir kez HCV RNA testi istendi\u011fi saptand\u0131. Bu durumun olas\u0131 nedeni, olgular\u0131n sa\u011fl\u0131k kurulu\u015flar\u0131na s\u0131k ba\u015fvurmas\u0131 ve farkl\u0131 bran\u015f hekimlerinin uyar\u0131lar\u0131yla fark\u0131ndal\u0131klar\u0131n\u0131n artmas\u0131 olabilir.\u00a0<\/span><\/p>\n

Yap\u0131lan HCV RNA testlerinin sonu\u00e7lar\u0131na bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, 72 hastada aktif viremik kronik hepatit C veya kal\u0131c\u0131 virolojik yan\u0131t durumu saptand\u0131. Olgular\u0131n 37\u2019sinde (%51.4) kal\u0131c\u0131 virolojik yan\u0131t mevcutken kalan 35 (%48.6) olgunun son tetkiklerinde HCV RNA pozitifli\u011fi devam etmekteydi ve bu hastalar\u0131n takip d\u0131\u015f\u0131 kald\u0131klar\u0131 belirlendi. Sonraki s\u00fcre\u00e7te bu olgular\u0131n tedavi al\u0131p almad\u0131klar\u0131 veya ba\u015fka merkezlere ba\u015fvurup ba\u015fvurmad\u0131klar\u0131 bilinmemektedir.<\/p>\n

\u0130RDELEME<\/b><\/h2>\n

Kronik HCV infeksiyonu tedavisinde, HCV replikasyon siklusunu inhibe eden, virus eliminasyonunu ve %100\u2019e varan k\u00fcr oranlar\u0131 bildirilmesine olanak tan\u0131yan do\u011frudan etkili antivirallerin kullan\u0131lmas\u0131yla birlikte tedavide \u00f6nemli ilerlemeler kaydedilmi\u015ftir. Kronik HCV infeksiyonu yayg\u0131n olmakla birlikte HCV ile infekte olan \u00e7o\u011fu ki\u015fi bu durumdan habersizdir (7). D\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda zay\u0131f s\u00fcrveyans sistemleri, HCV infeksiyonunun k\u00fcresel y\u00fck\u00fcn\u00fc tam olarak \u00f6l\u00e7meyi zorla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r (8). HCV infeksiyonu olan ki\u015filer tespit edilip uygun \u015fekilde tedavi edilmedik\u00e7e hastal\u0131\u011fa ba\u011fl\u0131 \u00f6l\u00fcmlerin say\u0131s\u0131 artmaya devam edecektir (9). HCV\u2019nin eliminasyonunun \u00f6n\u00fcndeki en \u00f6nemli engel hastalar\u0131n infeksiyonlar\u0131n\u0131n fark\u0131nda olmamas\u0131d\u0131r. \u00dclkemizde \u00f6zellikle cerrahi i\u015flemler ba\u015fta olmak \u00fczere bir\u00e7ok nedenden dolay\u0131 hekimlerin anti-HCV testi isteme al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 bulunmaktad\u0131r (10,11). Fakat \u00e7o\u011fu zaman anti-HCV testi istenmi\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen, test sonu\u00e7lar\u0131 atlanmakta ve de\u011ferlendirilmemektedir. Pozitif anti-HCV testi olmas\u0131na ra\u011fmen bu durumun fark\u0131nda olmayan hastalar nedeniyle \u00fclkemizde tedaviye ula\u015fan hasta oranlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fck d\u00fczeylerde kalmaktad\u0131r (5). D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc verilerine g\u00f6re kronik HCV infeksiyonu olan hastalar\u0131n yakla\u015f\u0131k \u00fc\u00e7te ikisi hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n fark\u0131nda de\u011fildir ve hastalar\u0131n yaln\u0131zca be\u015fte biri tedaviye ula\u015fabilmektedir (2). Bu \u00e7al\u0131\u015fmada, anti-HCV pozitifli\u011fi saptanan hastalar\u0131n sistemdeki kay\u0131tl\u0131 telefon numaralar\u0131na bilgilendirme mesaj\u0131 g\u00f6nderen HUS\u2019un, bu hastalar\u0131n HCV RNA testine y\u00f6nlendirilmesi \u00fczerindeki etkisi incelendi.<\/p>\n

Kronik HCV infeksiyon tan\u0131s\u0131, pozitif anti-HCV testi sonras\u0131 HCV RNA do\u011frulamas\u0131 ile konur (12). Anti-HCV pozitifli\u011fi tespit edilen olgular\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131na HCV RNA testi istenmemekte veya test istenmi\u015f olsa dahi hastalar ilgili uzmanl\u0131k dallar\u0131na y\u00f6nlendirilmemektedir. Bu durum, tan\u0131 ve tedavi s\u00fcre\u00e7lerinin tamamlanamamas\u0131 sonucunda hastalar\u0131n sa\u011fl\u0131k sistemi i\u00e7erisinde kaybolmas\u0131na yol a\u00e7maktad\u0131r (6,13,14). \u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zda anti-HCV testi pozitif bulunanlar\u0131n %57\u2019sinde HCV RNA testi istenmi\u015fti. Buna g\u00f6re tarama testi pozitif saptanan olgular\u0131n neredeyse yar\u0131s\u0131nda HCV RNA istemi bulunmamaktayd\u0131. Hastaneye ba\u015fvurmayan veya ba\u015fvurmas\u0131na ra\u011fmen anti-HCV test istenmeyen viremik olgular da dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda tan\u0131 ve tedavi oranlar\u0131n\u0131n daha da d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. Bu sonu\u00e7lar DS\u00d6\u2019n\u00fcn en az %90 tan\u0131 ve %80 tedavi hedeflerinin olduk\u00e7a alt\u0131ndad\u0131r. T\u00fcrko\u011flu ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n (5) \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda anti-HCV testi pozitif olan hastalar\u0131n %72\u2019sinin HCV RNA a\u00e7\u0131s\u0131ndan test edildi\u011fi bildirilmi\u015ftir. Dan\u0131\u015f ve arkada\u015flar\u0131 (11) ise bu oran\u0131 %53 olarak bildirmi\u015f olup bu bulgu \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131zla olduk\u00e7a benzerdir. Hastane verisi olmayan hastalar ve anti-HCV pozitif olan hastalardaki d\u00fc\u015f\u00fck HCV RNA testi isteme oranlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n fark\u0131nda olmayan hasta say\u0131s\u0131n\u0131n y\u00fcksek oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu durum tedavi oranlar\u0131n\u0131n olduk\u00e7a d\u00fc\u015f\u00fck olmas\u0131na ve DS\u00d6 hedeflerinden uzakla\u015f\u0131lmas\u0131na yol a\u00e7maktad\u0131r.<\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019den bildirilen bir \u00e7al\u0131\u015fmada anti-HCV test pozitifli\u011fi olmas\u0131na ra\u011fmen hastalar\u0131n %33\u2019\u00fcn\u00fcn test sonucunu bilmedi\u011fi g\u00f6sterilmi\u015ftir (10). Bu oran Akkuzu ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n (15) \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda %22, Dan\u0131\u015f ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n (11) \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda ise %24 olarak bildirilmi\u015ftir. \u00c7al\u0131\u015fmam\u0131z bir anket \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 de\u011fildi ve hastalar\u0131n %43\u2019\u00fcnde anti-HCV pozitifli\u011fine ra\u011fmen HCV RNA test istemi yoktu. Bireysel g\u00f6r\u00fc\u015fmeler yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in hastalar\u0131n fark\u0131ndal\u0131k d\u00fczeyi de\u011ferlendirilemedi. Yine de anti-HCV pozitifli\u011fine ra\u011fmen d\u00fc\u015f\u00fck HCV RNA testi istemi oranlar\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131zdaki verinin literat\u00fcrle uyumlu oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. Di\u011fer \u00fclkelerde de benzer bir durum g\u00f6r\u00fclmektedir. \u00d6rne\u011fin Norve\u00e7 kaynakl\u0131 bir ara\u015ft\u0131rmada, hastalar\u0131n %39\u2019unun HCV viremisine sahip oldu\u011fundan habersiz oldu\u011fu (16) ve Danimarka\u2019dan bildirilen bir \u00e7al\u0131\u015fmada da viremik hastalar\u0131n %24\u2019\u00fcn\u00fcn klinik durumlar\u0131ndan habersiz oldu\u011fu bildirilmi\u015ftir (17).<\/p>\n

Kronik HCV infeksiyonunda d\u00fc\u015f\u00fck tan\u0131 oranlar\u0131 ve yetersiz hasta fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131, tedavi oranlar\u0131n\u0131n DS\u00d6 hedeflerinin \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde alt\u0131nda kalmas\u0131na yol a\u00e7maktad\u0131r. D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019n\u00fcn 2030 y\u0131l\u0131 hedefi hastalar\u0131n en az %80\u2019inin tedavi almas\u0131d\u0131r; ancak g\u00fcncel veriler bu hedefe hen\u00fcz yakla\u015f\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. K\u00fcresel Hepatit Raporu\u2019na g\u00f6re d\u00fcnya genelinde hastalar\u0131n sadece %20\u2019si tedaviye ula\u015fmaktad\u0131r (2). Idilman ve arkada\u015flar\u0131 (1) yapt\u0131klar\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmada 2017 y\u0131l\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019de kronik HCV infeksiyonu olan hasta say\u0131s\u0131n\u0131 271 000 olarak \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015f ve bunlar\u0131n sadece %22\u2019sinin tan\u0131 alabildi\u011fini, tan\u0131 alabilenlerin de sadece %17\u2019sinin do\u011frudan etkili antiviral alabildi\u011fini bildirmi\u015ftir. Bu veriler \u00fclkemizdeki durumun k\u00fcresel verilerle benzer oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. T\u00fcrko\u011flu ve arkada\u015flar\u0131 (5), HCV RNA pozitifli\u011fi olan hastalar\u0131n %44\u2019\u00fcn\u00fcn do\u011frudan etkili antiviral almad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirmi\u015ftir. Bu verinin HCV RNA pozitif bireylerde tedaviye eri\u015fim oranlar\u0131n\u0131 yans\u0131tmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc kay\u0131p veya hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n fark\u0131nda olmayan viremik bireyler de dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda ger\u00e7ek oranlar\u0131n \u00e7ok daha d\u00fc\u015f\u00fck olaca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir. Birle\u015fik Krall\u0131k\u2019ta yap\u0131lan bir \u00e7al\u0131\u015fmada, t\u00fcm infekte hastalar\u0131n sadece %22\u2019sinin uygun tedavi alabildi\u011fi bildirilmi\u015ftir (18).\u00a0<\/span><\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zda incelenen d\u00f6nemde, HBYS verilerine g\u00f6re HCV RNA testi pozitif bulunan hasta say\u0131s\u0131 72 idi. Bu hastalar\u0131n da 39\u2019unun (%54) tedavi ald\u0131\u011f\u0131 ve 37\u2019sinde (%95) kal\u0131c\u0131 virolojik yan\u0131t geli\u015fti\u011fi saptand\u0131. \u0130ki olgunun tedavi sonras\u0131 kontrol HCV RNA testi bulunmamaktayd\u0131. Bulgular\u0131m\u0131za g\u00f6re HCV RNA pozitifli\u011fi saptanan hastalar\u0131n bile \u00e7ok y\u00fcksek bir oran\u0131n\u0131n (%46) tedaviye ula\u015fmam\u0131\u015f olmas\u0131 \u00f6nemlidir. Bu durumun olas\u0131 nedenlerinden biri, \u00fclkemizde do\u011frudan etkili antiviral tedavi raporu ve re\u00e7etesi d\u00fczenlenebilmesi i\u00e7in \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc basamak sa\u011fl\u0131k kurulu\u015fu ko\u015fulu bulunmas\u0131 olabilir. Hastanemiz Kas\u0131m 2020\u2019de \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc basamak sa\u011fl\u0131k kurulu\u015fu stat\u00fcs\u00fc kazanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu nedenle bu tarihten \u00f6nce test pozitifli\u011fi bulunan hastalar tedavilerini ba\u015fka merkezlerde alm\u0131\u015f olabilir ve durum tedavi oranlar\u0131n\u0131n oldu\u011fundan daha d\u00fc\u015f\u00fck g\u00f6r\u00fcnmesine yol a\u00e7m\u0131\u015f olabilir.\u00a0<\/span><\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fmam\u0131z\u0131n temel amac\u0131, HUS\u2019un hastalar\u0131n HCV RNA testine eri\u015fimine etkisini de\u011ferlendirmekti. T\u00fcm hastalar de\u011ferlendirildi\u011finde, sistemin hastalar\u0131 HCV RNA test istemini art\u0131rmada istatistiksel olarak anlaml\u0131 bir etki olu\u015fturmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Fakat hatal\u0131 telefon numaralar\u0131n\u0131 d\u0131\u015flad\u0131ktan sonra ya\u015f gruplar\u0131na g\u00f6re yap\u0131lan alt analizlerde \u00e7ocuk, adolesan ve gen\u00e7 eri\u015fkin gruplarda HUS\u2019un anlaml\u0131 bir etki olu\u015fturdu\u011fu saptand\u0131; 41\u201360 ya\u015f ve \u226561 ya\u015f gruplar\u0131nda ise anlaml\u0131 bir farkl\u0131l\u0131k g\u00f6r\u00fclmedi. Bu durumun olas\u0131 nedenlerinden biri ya\u015f gruplar\u0131 aras\u0131ndaki telefon kullan\u0131m al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131n farkl\u0131l\u0131klar\u0131 olabilir. Ya\u015fl\u0131 bireylerin telefon kullan\u0131m bi\u00e7imleri gen\u00e7 n\u00fcfustan farkl\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca ya\u015fl\u0131 bireylerin hastane otomasyon sisteminde kay\u0131tl\u0131 olan telefon numaralar\u0131n\u0131n eski ve kapat\u0131lm\u0131\u015f olma ihtimali oldu\u011fu gibi sisteme yak\u0131nlar\u0131n\u0131n telefon numaralar\u0131yla da kaydolmu\u015f olabilirler. \u00d6te yanda ya\u015fl\u0131 bireylerde okuryazarl\u0131k oran\u0131n\u0131n daha d\u00fc\u015f\u00fck olabilece\u011fi bildirilmi\u015ftir (19) ve bu durum bilgilendirme mesajlar\u0131n\u0131n dikkate al\u0131nmamas\u0131na neden olabilir. Bir di\u011fer olas\u0131l\u0131k ise hastanemiz \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc basamak sa\u011fl\u0131k kurulu\u015fu stat\u00fcs\u00fc kazanmadan \u00f6nce bu hastalar\u0131n ba\u015fka merkezlerde takip edilmi\u015f olmalar\u0131d\u0131r. Bu durumda, bireylerin hastal\u0131klar\u0131n\u0131n fark\u0131nda olmalar\u0131na ra\u011fmen bilgilendirme mesaj\u0131 sonras\u0131nda \u00f6nceki takip merkezlerine ba\u015fvurmu\u015f olmalar\u0131 olas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Bu \u00e7al\u0131\u015fmada dikkate al\u0131nmas\u0131 gereken baz\u0131 k\u0131s\u0131tl\u0131l\u0131klar mevcuttur. \u0130lk olarak \u00e7al\u0131\u015fma aral\u0131\u011f\u0131 pandemi d\u00f6nemine denk gelmektedir. Pandeminin etkisi nedeniyle hastalar\u0131n hastaneye ba\u015fvurular\u0131 ciddi \u015fekilde etkilenmi\u015f olabilir ve bu durum HUS\u2019un pozitif etkisini g\u00f6lgelemi\u015f olabilir. \u0130kinci olarak, anlams\u0131z telefon numaralar\u0131 d\u0131\u015flam\u0131\u015f olsa dahi t\u00fcm numaralar\u0131n do\u011frulu\u011fu denetlenemedi\u011finden, kapat\u0131lm\u0131\u015f veya hastalara ait olmayan telefon numaralar\u0131n sistemde kay\u0131tl\u0131 olma ihtimali bulunmaktad\u0131r. Bu durumda bilgilendirme mesaj\u0131 at\u0131lm\u0131\u015f olsa da mesaj hastaya ula\u015fmam\u0131\u015f olabilir. Di\u011fer bir k\u0131s\u0131tlama ise HCV RNA testi isteme oranlar\u0131na odaklan\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r; \u00e7al\u0131\u015fma aral\u0131\u011f\u0131 \u00f6ncesinde kal\u0131c\u0131 virolojik yan\u0131t geli\u015fmi\u015f baz\u0131 olgular uyar\u0131 mesaj\u0131n\u0131 dikkate almam\u0131\u015f olabilir. T\u00fcm bu k\u0131s\u0131tlamalara ra\u011fmen bulgular\u0131m\u0131z HUS\u2019un \u00f6zellikle \u00e7ocuk, adolesan ve gen\u00e7 eri\u015fkin gruplarda HUS\u2019un olumlu etkisi olabilece\u011fini g\u00f6stermektedir. En y\u00fcksek etkinlik \u00e7ocuk ve adolesan grupta saptand\u0131; bu durumun olas\u0131 nedenlerinden biri ebeveyn tutumu olabilir. Bu ya\u015f grubundaki hastalar i\u00e7in hastane kay\u0131t sisteminde genellikle ebeveyn ileti\u015fim bilgilerinin kay\u0131tl\u0131 olmas\u0131, bilgilendirme mesajlar\u0131n\u0131n do\u011frudan ebeveynlere iletilmesine yol a\u00e7maktad\u0131r.<\/p>\n

Kronik HCV infeksiyonunda tedavi oranlar\u0131, anti-HCV pozitifli\u011fine ra\u011fmen HCV RNA testi talebinin yetersizli\u011fi ve serolojik verisi olmayan kay\u0131p hastalar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 nedeniyle DS\u00d6 hedeflerinin olduk\u00e7a alt\u0131nda kalmaktad\u0131r. Mevcut durumda, \u00fclke genelinde mikro eliminasyon stratejilerine ihtiya\u00e7 duyulmaktad\u0131r. Bu stratejilerden biri, hastane sistemlerindeki serolojik test sonu\u00e7lar\u0131 pozitif olan kay\u0131p hastalar\u0131n tespit edilmesidir. Hastane otomasyon sistemlerine entegre edilen doktor ve hasta uyar\u0131 sistemleri, bu ama\u00e7la kullan\u0131labilecek y\u00f6ntemlerden biri olarak de\u011ferlendirilebilir.\u00a0<\/span><\/p>\n

Bu \u00e7al\u0131\u015fmada, HUS\u2019un etkisinin incelenmesi, literat\u00fcrde benzer bir \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n bulunmamas\u0131 nedeniyle \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Bulgular\u0131m\u0131z sistemin \u00f6zellikle \u00e7ocuk, adolesan ve gen\u00e7 eri\u015fkin hasta pop\u00fclasyonunda etkili oldu\u011funu ortaya koydu; ileri ya\u015f gruplar\u0131nda ise etkinlik belirsizdir. Pandemi d\u00f6neminin hemen ard\u0131ndan HUS\u2019un devreye al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131, bulgular\u0131n yorumlanmas\u0131nda dikkate al\u0131nmas\u0131 gereken bir durumdur. Pandeminin sa\u011fl\u0131k hizmeti kullan\u0131m\u0131na olas\u0131 etkileri g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, daha uzun s\u00fcreli ve geni\u015f \u00f6rneklemli \u00e7al\u0131\u015fmalar sistemin etkisini daha net ortaya koyacakt\u0131r.<\/p>\n

Sonu\u00e7 olarak, HUS etkisi daha gen\u00e7 ya\u015f gruplar\u0131nda belirgin olarak g\u00f6zlendi. Bu demografik kesimin gelecekteki eri\u015fkin pop\u00fclasyonu olu\u015fturaca\u011f\u0131 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda HUS uygulamalar\u0131n\u0131n kronik HCV tan\u0131 ve tedavi oranlar\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131na katk\u0131 sa\u011flayabilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. Bu yakla\u015f\u0131m\u0131n yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, DS\u00d6 hedeflerine ula\u015f\u0131lmas\u0131na da destek olabilir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

G\u0130R\u0130\u015e Hepatit C virusu (HCV) infeksiyonu, k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte oldu\u011fu gibi \u00fclkemizde de \u00f6zellikle yo\u011fun g\u00f6\u00e7 hareketleri nedeniyle, \u00f6nemli bir halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 sorunu olmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmektedir (1). D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019n\u00fcn (DS\u00d6) 187 \u00fclkeden ald\u0131\u011f\u0131 veriler ile haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 2024 K\u00fcresel Hepatit Raporu\u2019nda, d\u00fcnya genelinde 1.3 milyon ki\u015finin viral hepatitler nedeniyle ya\u015fam\u0131n\u0131 yitirdi\u011fi, bu \u00f6l\u00fcmlerin 240 000\u2019nin ise HCV […]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[5129],"tags":[6247,5744,2587,6246,6248],"class_list":["post-31592","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ozgun-arastirma","tag-hasta-hatirlatma-sistemi","tag-hcv-rna","tag-hepatit-c","tag-tani-orani","tag-tarama"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31592","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=31592"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31592\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":31899,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31592\/revisions\/31899"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=31592"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=31592"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=31592"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}