{"id":30425,"date":"2025-06-28T16:48:55","date_gmt":"2025-06-28T13:48:55","guid":{"rendered":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/?p=30425"},"modified":"2025-06-29T12:39:26","modified_gmt":"2025-06-29T09:39:26","slug":"staphylococcus-aureus-bakteriyemisi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/2025\/06\/28\/staphylococcus-aureus-bakteriyemisi\/","title":{"rendered":"Staphylococcus aureus<\/i> Bakteriyemisi Olan Hastalar\u0131n Y\u00f6netiminde Minimum De\u011ferlendirme Demeti Uygulamas\u0131n\u0131n Klinik Sonu\u00e7lara Etkisi"},"content":{"rendered":"

G\u0130R\u0130\u015e<\/h2>\n

Staphylococcus aureus<\/i>, t\u00fcm d\u00fcnyada kan dola\u015f\u0131m\u0131 infeksiyonlar\u0131na (KD\u0130\u2019lere) ba\u011fl\u0131 \u00f6l\u00fcmlerin en \u00f6nemli nedeni olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kmaktad\u0131r (1). Metisiline diren\u00e7li S. aureus<\/i> (Methicillin-resistant Staphylococcus aureus<\/i>, MRSA), antimikrobiyal diren\u00e7 ili\u015fkili \u00f6l\u00fcmlerin \u00f6nde gelen nedenlerinden biridir (2). S. aureus<\/i>, primer bakteriyemiye neden olabilmesinin yan\u0131 s\u0131ra biyofilm olu\u015fturma kapasitesi sayesinde kateter ili\u015fkili kan dola\u015f\u0131m\u0131 infeksiyonlar\u0131 (K\u0130-KD\u0130), infektif endokardit, implant veya protezle ili\u015fkili infeksiyonlar (\u00f6r. kemik-eklem infeksiyonlar\u0131), yumu\u015fak doku infeksiyonlar\u0131 ve alt solunum yolu infeksiyonlar\u0131 gibi \u00e7e\u015fitli klinik tablolarla ili\u015fkili sekonder bakteriyemi geli\u015fimine yol a\u00e7abilir.<\/p>\n

S. aureus<\/i> bakteriyemisinin (SAB\u2019\u0131n) y\u00f6netiminde, primer infeksiyon oda\u011f\u0131n\u0131n belirlenebilmesi i\u00e7in ayr\u0131nt\u0131l\u0131 anamnez al\u0131nmas\u0131, fizik muayene yap\u0131lmas\u0131, infeksiyon hastal\u0131klar\u0131 ve klinik mikrobiyoloji (\u0130HKM) uzman\u0131 bir hekimden kons\u00fcltasyon istenmesi, ba\u015fta ekokardiyografi olmak \u00fczere uygun g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme y\u00f6ntemleriyle de\u011ferlendirme yap\u0131lmas\u0131 ve takipte kontrol kan k\u00fclt\u00fcrlerinin al\u0131nmas\u0131 \u00f6nerilmektedir (3).<\/p>\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fczde, SAB y\u00f6netiminde rehberlere dayal\u0131 tan\u0131 ve tedavi yakla\u015f\u0131mlar\u0131ndaki ilerlemelere ra\u011fmen, mortalite oran\u0131 h\u00e2l\u00e2 %10\u201330 aras\u0131nda de\u011fi\u015fmektedir (4); en uygun (optimal) SAB y\u00f6netimi yakla\u015f\u0131m\u0131 ise hen\u00fcz net olarak ortaya konulamam\u0131\u015ft\u0131r. Alt\u0131 k\u0131tadan 71 farkl\u0131 \u00fclkede \u00e7al\u0131\u015fan 2031 klinisyenin kat\u0131l\u0131m\u0131yla yap\u0131lan \u00e7ok merkezli bir \u00e7al\u0131\u015fmada, SAB tan\u0131 ve tedavi y\u00f6netiminde \u00e7ok farkl\u0131 uygulamalar\u0131n oldu\u011fu ve hen\u00fcz uluslararas\u0131 kabul g\u00f6r\u00fcp yayg\u0131nla\u015fan standart bir yakla\u015f\u0131m\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 bildirilmi\u015ftir (5). T\u00fcrkiye\u2019de S. aureus<\/i> su\u015flar\u0131nda antimikrobiyal diren\u00e7 paternlerini de\u011ferlendiren \u00e7al\u0131\u015fmalar bulunmakla birlikte, SAB tan\u0131s\u0131 ve tedavi y\u00f6netimine odaklanan \u00e7al\u0131\u015fmalar genellikle tek merkezli, s\u0131n\u0131rl\u0131 \u00f6rneklem b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcne sahip ve say\u0131ca azd\u0131r. Bu nedenle, \u00fclke genelinde SAB y\u00f6netimini de\u011ferlendiren daha kapsaml\u0131 ve \u00e7ok merkezli \u00e7al\u0131\u015fmalara ihtiya\u00e7 duyulmaktad\u0131r.<\/p>\n

Bu \u00e7al\u0131\u015fmada, SAB tan\u0131s\u0131yla hastanemizde yatarak izlenen hastalar\u0131n demografik ve klinik \u00f6zelliklerinin, metisiline diren\u00e7 oranlar\u0131n\u0131n, SAB y\u00f6netiminde minimum de\u011ferlendirme demetine (bundle) uyum d\u00fczeyinin belirlenmesi ve t\u00fcm bu fakt\u00f6rlerin mortalite \u00fczerindeki etkisinin de\u011ferlendirilmesi ama\u00e7land\u0131.<\/p>\n

Y\u00d6NTEMLER<\/h2>\n

\u00c7al\u0131\u015fma, 01 Ocak 2018 \u2013 31 Aral\u0131k 2021 tarihleri aras\u0131nda, Dokuz Eyl\u00fcl \u00dcniversitesi\u2019nin 1100 yatakl\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc basamak uygulama ve ara\u015ft\u0131rma hastanesinde y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc. Belirlenen tarihler aras\u0131nda kan k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde S. aureus<\/i> \u00fcremesi olan hastalar\u0131n listesine mikrobiyoloji laboratuvar\u0131ndan retrospektif olarak ula\u015f\u0131ld\u0131. \u00c7al\u0131\u015fmaya 18 ya\u015f\u0131ndan b\u00fcy\u00fck, en az bir kan k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde \u00fcreme saptanan, bakteriyemi ile uyumlu klini\u011fi olan ve hastanede yatarak tedavi g\u00f6ren hastalar dahil edildi. Pediyatrik hastalar, ayaktan tedavi g\u00f6ren hastalar, yat\u0131\u015f\u0131 esnas\u0131nda tedavisi bitmeden ba\u015fka merkeze sevk edilen veya kendi iste\u011fiyle taburcu olarak takip d\u0131\u015f\u0131 kalan hastalar ve infeksiyon ile uyumlu klini\u011fi olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in kan k\u00fclt\u00fcr \u00fcremesi kontaminasyon olarak de\u011ferlendirilen hastalar \u00e7al\u0131\u015fma d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131ld\u0131. <\/span><\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fma i\u00e7in Dokuz Eyl\u00fcl \u00dcniversitesi T\u0131p Fak\u00fcltesi Giri\u015fimsel Olmayan Ara\u015ft\u0131rmalar Etik Kurulu\u2019ndan 31 A\u011fustos 2022 tarihli ve 2022\/28-13 say\u0131l\u0131 karar ile onay al\u0131nd\u0131.<\/p>\n

Verilerin Toplanmas\u0131<\/h3>\n

Hastalar\u0131n demografik ve klinik verilerine hastane bilgi y\u00f6netim sisteminden ula\u015f\u0131ld\u0131 ve ya\u015f, cinsiyet ve altta yatan hastal\u0131k (hipertansiyon, diabetes mellitus, kronik kalp hastal\u0131\u011f\u0131, kronik akci\u011fer hastal\u0131\u011f\u0131, kronik b\u00f6brek hastal\u0131\u011f\u0131, rutin hemodiyaliz, solid organ malignitesi, hematolojik malignite, imm\u00fcnsupresyon ve n\u00f6rolojik hastal\u0131klar) bilgileri kaydedildi.<\/p>\n

Bir \u0130HKM uzman\u0131 taraf\u0131ndan hastalar\u0131n klinik, laboratuvar ve radyolojik verileri de\u011ferlendirildi. En az bir kan k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde S. aureus<\/i> \u00fcremesi olup bakteriyemiyle uyumlu bulgular\u0131 (ate\u015f, \u00fc\u015f\u00fcme-titreme, genel durum bozuklu\u011fu gibi) olan ve ba\u015fka bir infeksiyon oda\u011f\u0131 saptanmayan hastalar primer bakteriyemi olarak kaydedildi. Mevcut klini\u011fi a\u00e7\u0131klayacak ba\u015fka bir infeksiyon oda\u011f\u0131 olan hastalar ise sekonder bakteriyemi olarak belirlendi ve infeksiyon oda\u011f\u0131 ayr\u0131nt\u0131land\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n

E\u015f zamanl\u0131 olarak hem periferik venlerden hem de kateterden al\u0131nan kan k\u00fclt\u00fcrlerinde \u00fcreme saptanmas\u0131 ve kateter \u00f6rne\u011finde \u00fcremenin periferik \u00f6rne\u011fe k\u0131yasla en az 120 dakika daha erken ger\u00e7ekle\u015fmesi durumunda, infeksiyon K\u0130-KD\u0130 olarak tan\u0131mland\u0131. G\u00fcncellenmi\u015f modifiye Duke kriterlerini kar\u015f\u0131layan hastalara infektif endokardit tan\u0131s\u0131 konuldu (6). Pn\u00f6moni ile uyumlu klinik bulgular\u0131 (yeni ba\u015flayan \u00f6ks\u00fcr\u00fck, balgam, nefes darl\u0131\u011f\u0131 vb.) ve radyolojik bulgular\u0131n yan\u0131 s\u0131ra balgam, derin trakeal aspirat, bronkoalveolar lavaj gibi alt solunum yolu \u00f6rneklerinde S. aureus<\/i> \u00fcremesi saptanan hastalarda primer odak pn\u00f6moni olarak kaydedildi. Ayr\u0131ca, klinik \u015f\u00fcpheye g\u00f6re eklem s\u0131v\u0131s\u0131, periton s\u0131v\u0131s\u0131, beyin omurilik s\u0131v\u0131s\u0131, derin doku \u00f6rne\u011fi ve apse i\u00e7eri\u011fi gibi \u00f6rneklerde \u00fcreme saptanan hastalarda primer odak cerrahi alan infeksiyonu, kemik-eklem infeksiyonu, deri-yumu\u015fak doku infeksiyonu, peritonit veya menenjit olarak de\u011ferlendirildi. Cerrahi alan infeksiyonu tan\u0131s\u0131 ABD Hastal\u0131k \u00d6nleme ve Kontrol Merkezleri (U.S. Centers for Disease Control and Prevention, CDC) tan\u0131mlar\u0131na uygun olarak belirlendi (7).<\/p>\n

Hastaneye yat\u0131\u015ftan en az 48 saat ge\u00e7tikten sonra al\u0131nan kan k\u00fclt\u00fcrlerinde S. aureus<\/i> \u00fcremesi saptanan olgular sa\u011fl\u0131k bak\u0131m\u0131 ili\u015fkili SAB olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131ld\u0131. Bununla birlikte, son 90 g\u00fcn i\u00e7erisinde iki g\u00fcnden uzun s\u00fcre hastanede yat\u0131\u015f\u0131 bulunan, hemodiyaliz veya kemoterapi gibi ayaktan tedavi g\u00f6ren, uzun d\u00f6nem bak\u0131m merkezi veya huzurevinde ikamet eden ya da evde sa\u011fl\u0131k hizmeti kapsam\u0131nda intraven\u00f6z ila\u00e7 tedavisi, yara bak\u0131m\u0131 veya \u00f6zel hem\u015firelik hizmeti alan hastalar da sa\u011fl\u0131k bak\u0131m\u0131 ili\u015fkili SAB olarak de\u011ferlendirildi (8). Hastaneye ba\u015fvuru s\u0131ras\u0131nda ya da ilk 48 saat i\u00e7erisinde al\u0131nan kan k\u00fclt\u00fcrlerinde S. aureus<\/i> \u00fcremesi saptanan ve yukar\u0131da belirtilen kriterleri kar\u015f\u0131lamayan hastalar ise toplum k\u00f6kenli SAB olarak kabul edildi.<\/p>\n

S. aureus <\/i>bakteriyemisinin y\u00f6netiminde, bir hastaya \u0130HKM kons\u00fcltasyonu yap\u0131lmas\u0131, transtorasik ekokardiyografi (TTE) uygulanmas\u0131 ve izlemde kontrol kan k\u00fclt\u00fcr\u00fc al\u0131nmas\u0131 durumunda, minimum de\u011ferlendirme demetine tam uyum sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 kabul edildi. Hastalar\u0131n hastanede kal\u0131\u015f s\u00fcreleri de kaydedildi.<\/p>\n

Mikrobiyolojik \u0130ncelemeler<\/h3>\n

Kan k\u00fclt\u00fcr\u00fc ink\u00fcbasyonu i\u00e7in BD BACTEC\u2122<\/span> FX otomatize sistemi (Becton Dickinson, NJ, ABD) kullan\u0131ld\u0131. Kan k\u00fclt\u00fcr pozitifli\u011fi saptand\u0131ktan sonra Gram boyama yap\u0131ld\u0131 ve koyun kanl\u0131 agar, \u00e7ikolata agar ve eozin metilen mavisi agara pasajlanarak 37\u00b0C\u2019de 24\u201348 saat ink\u00fcbe edildi. S. aureus<\/i> tan\u0131mlamas\u0131 Gram boyama, katalaz ve t\u00fcp koag\u00fclaz y\u00f6ntemiyle yap\u0131l\u0131p \u201cmatrix-assisted laser desorption ionization time-of-flight mass spectrometry\u201d (MALDI-TOF MS) sistemi (Bruker Daltonics, Almanya) ile do\u011fruland\u0131. Antimikrobiyal duyarl\u0131l\u0131k sonu\u00e7lar\u0131 disk dif\u00fczyon y\u00f6ntemi ve\/veya VITEK II\u00ae otomatize sistemi (bioM\u00e9rieux, Fransa) kullan\u0131larak Avrupa Antimikrobiyal Duyarl\u0131l\u0131k Testi Komitesi (European Committee on Antimicrobial Susceptibility Testing, EUCAST) s\u0131n\u0131r de\u011ferlerine g\u00f6re belirlendi (9). Ayn\u0131 hastadan 30 g\u00fcnl\u00fck zaman dilimi i\u00e7inde izole edilen S. aureus<\/i> izolatlar\u0131ndan yaln\u0131zca bir tanesi \u00e7al\u0131\u015fmaya al\u0131nd\u0131.<\/p>\n

\u0130statistiksel Analiz<\/h3>\n

Verilerin analizi, SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) 29.0 (IBM Corp., Armonk, NY, ABD) kullan\u0131larak yap\u0131ld\u0131. Kategorik de\u011fi\u015fkenler say\u0131 (n) ve y\u00fczde (%) olarak verildi ve de\u011fi\u015fkenler Pearson \u03c72<\/sup> veya Fisher kesin testleri ile analiz edildi. S\u00fcrekli de\u011fi\u015fkenlerin normal da\u011f\u0131l\u0131ma uyup uymad\u0131\u011f\u0131 histogramlar ve Kolmogorov-Smirnov\/Shapiro-Wilk testleri ile de\u011ferlendirildi. S\u00fcrekli de\u011fi\u015fkenler normal da\u011f\u0131l\u0131m g\u00f6stermedi\u011fi i\u00e7in ortanca ve \u00e7eyrekler aras\u0131 aral\u0131k ile verildi ve Mann-Whitney U testi kullan\u0131larak analiz edildi. Tek de\u011fi\u015fkenli analizlerden sonra, mortalite i\u00e7in anlaml\u0131 bulunan de\u011fi\u015fkenler, \u00e7ok de\u011fi\u015fkenli lojistik regresyon analizine \u201cEnter\u201d y\u00f6ntemi ile dahil edilerek analiz edildi. \u0130HKM uzman\u0131 kons\u00fcltasyonu, TTE uygulanmas\u0131 ve kontrol kan k\u00fclt\u00fcr\u00fc al\u0131nmas\u0131 minimum de\u011ferlendirme demetinin bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011fundan, bu de\u011fi\u015fkenler \u00e7ok de\u011fi\u015fkenli analizlere ayr\u0131 bir de\u011fi\u015fken olarak dahil edilmedi. \u0130statistiksel anlaml\u0131l\u0131k i\u00e7in p<\/i> de\u011feri <0.05 kabul edildi.<\/p>\n

BULGULAR<\/h2>\n

\u00c7al\u0131\u015fman\u0131n kapsam\u0131 i\u00e7inde olan Ocak 2018 \u2013 Aral\u0131k 2021 tarihleri aras\u0131nda 348 hastan\u0131n kan k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde S. aureus<\/i> \u00fcremesi oldu\u011fu tespit edildi; ancak 14 hastan\u0131n kan k\u00fclt\u00fcr sonu\u00e7lar\u0131 kontaminasyon olarak de\u011ferlendirildi. Ayr\u0131ca, 58 hasta ayaktan tedavi g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc ve 16 hasta da takip d\u0131\u015f\u0131 kald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fma d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131ld\u0131. Sonu\u00e7 olarak, toplamda 260 hasta \u00e7al\u0131\u015fmaya dahil edilmi\u015f olup hasta da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 2018 y\u0131l\u0131nda 67 (%25.8), 2019 y\u0131l\u0131nda 49 (%18.8), 2020 y\u0131l\u0131nda 66 (%25.4) ve 2021 y\u0131l\u0131nda 78 (%30.0) ki\u015fiydi.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>

Tablo 1.<\/strong> Staphylococcus aureus<\/i> Bakteriyemisi Sebebiyle \u0130zlenen Hastalar\u0131n Demografik ve Klinik \u00d6zellikleri (N=260)<\/p><\/div>\n

Hastalar\u0131n ortanca ya\u015f\u0131 67 (57\u201380) y\u0131l olup, 148 (%55.4)\u2019i 65 ya\u015f ve \u00fczerindeydi. Hastalar\u0131n 141 (%54.2)\u2019i erkekti ve 248 (%95,4)\u2019inin e\u015flik eden en az bir hastal\u0131\u011f\u0131 bulunmaktayd\u0131. En s\u0131k saptanan hastal\u0131klar hipertansiyon (%46.2; n=120), diabetes mellitus (%30; n=78) ve kronik kalp hastal\u0131\u011f\u0131 (%26.2; n=68) idi. Hastalar\u0131n demografik ve klinik \u00f6zellikleri Tablo 1\u2019de detayl\u0131 \u015fekilde sunuldu.<\/p>\n

Hastalar\u0131n 119 (%45.8)\u2019unda herhangi bir infeksiyon oda\u011f\u0131 saptanmad\u0131 ve primer bakteriyemi olarak kaydedildi. En s\u0131k g\u00f6r\u00fclen \u00fc\u00e7 infeksiyon oda\u011f\u0131 K\u0130-KD\u0130 (%24.6; n=64), pn\u00f6moni (%8.5; n=22) ve infektif endokardit (%8.1; n=21) idi. \u0130nfeksiyonlar\u0131n detayl\u0131 verileri Tablo 1\u2019de sunuldu.<\/p>\n

Kan k\u00fclt\u00fcr\u00fcnden izole edilen S. aureus<\/i> su\u015flar\u0131nda metisilin direnci %17.3 (n=45) oran\u0131nda tespit edildi. Hastalar\u0131n 66 (%25.4)\u2019s\u0131nda toplum k\u00f6kenli, 194 (%74.6)\u2019\u00fcnde ise sa\u011fl\u0131k bak\u0131m\u0131 ili\u015fkili SAB oldu\u011fu belirlendi. Metisilin diren\u00e7li su\u015flar\u0131n %20\u2019si toplum k\u00f6kenli iken, %80\u2019i sa\u011fl\u0131k bak\u0131m\u0131 ili\u015fkiliydi. Toplum k\u00f6kenli (%13.6; n=9\/57) ve sa\u011fl\u0131k bak\u0131m\u0131 ili\u015fkili (%18.6; n=36\/158) SAB olan hastalarda MRSA g\u00f6r\u00fclme s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 aras\u0131nda istatistiksel olarak anlaml\u0131 d\u00fczeyde fark saptanmad\u0131 (p<\/i>=0.361).<\/p>\n

\u0130lk de\u011ferlendirmede hastalar\u0131n 180 (%69.2)\u2019ine \u0130HKM kons\u00fcltasyonu yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131, 119 (%45.8)\u2019una infektif endokardit i\u00e7in TTE ve 26 (%10)\u2019s\u0131na trans\u00f6zofageal ekokardiyografi (T\u00d6E) uyguland\u0131\u011f\u0131 tespit edildi. Ekokardiyografi yap\u0131lan hastalar\u0131n %17.6\u2019s\u0131nda (21\/119) infektif endokardit ile uyumlu bulgu saptand\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Antibiyotik tedavisi sonras\u0131 hastalar\u0131n 207 (%79.6)\u2019sinden takip ama\u00e7l\u0131 kontrol kan k\u00fclt\u00fcr\u00fc al\u0131nm\u0131\u015f olup 187 (%71.9)\u2019sinden ilk yedi g\u00fcn i\u00e7inde \u00f6rnek al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131. Minimum de\u011ferlendirme demetine uyum sadece 100 (%38.5) hastada sa\u011fland\u0131.<\/p>\n

Hastane i\u00e7i mortalite olgular\u0131n 88 (%33.8)\u2019inde saptand\u0131. \u0130leri ya\u015f grubunda (\u226565 ya\u015f) mortalite oran\u0131 %41.9 (62\/148) olarak belirlendi; bu oran 65 ya\u015f alt\u0131 hastalarda %23.2 (26\/112) idi ve aradaki fark istatistiksel olarak anlaml\u0131yd\u0131 (p<\/i>=0.002). \u0130leri ya\u015fa ek olarak, solid organ malignitesi varl\u0131\u011f\u0131 (p<\/i>=0.049) ve yo\u011fun bak\u0131m ihtiyac\u0131 (p<\/i><0.001) mortalite ile anlaml\u0131 d\u00fczeyde ili\u015fkili bulundu. Hayat\u0131n\u0131 kaybeden hastalarda, minimum de\u011ferlendirme demetine uyum (p<\/i>=0.003), \u0130HKM kons\u00fcltasyonu yap\u0131lma oran\u0131 (p<\/i>=0.024), TTE uygulanmas\u0131 (p<\/i><0.001) ve takip ama\u00e7l\u0131 kontrol kan k\u00fclt\u00fcr\u00fc al\u0131nmas\u0131 (p<\/i><0.001) istatistiksel olarak anlaml\u0131 d\u00fczeyde daha d\u00fc\u015f\u00fck bulundu. Mortalite oran\u0131 MRSA bakteriyemisi olan hastalarda, metisiline duyarl\u0131 S. aureus<\/i> (Methicillin-susceptible Staphylococcus aureus<\/i>, MSSA) bakteriyemisi olanlara k\u0131yasla daha y\u00fcksekti; ancak istatistiksel olarak anlaml\u0131 d\u00fczeyde de\u011fildi (s\u0131ras\u0131yla %42.2 ve %32.1; p<\/i>=0.192). Toplum k\u00f6kenli SAB olan hastalarda mortalite oran\u0131 %37.9 (25\/66) olarak bulundu; sa\u011fl\u0131k bak\u0131m\u0131 ili\u015fkili SAB olan hastalarda ise bu oran %32.5 (63\/194) idi. Ancak iki grup aras\u0131nda mortalite a\u00e7\u0131s\u0131ndan istatistiksel olarak anlaml\u0131 d\u00fczeyde bir fark bulunmad\u0131 (p<\/i>=0.423).<\/p>\n

\u00c7ok de\u011fi\u015fkenli analizde ise 65 ya\u015f ve \u00fczeri olmak [\u201codds ratio\u201d (OR): 2.878; %95 g\u00fcven aral\u0131\u011f\u0131 (GA): 1.478\u20135.606; p<\/i>=0.002], solid organ malignitesi varl\u0131\u011f\u0131 (OR: 2.952; %95 GA: 1.290\u20136.757; p<\/i>=0.010) ve yo\u011fun bak\u0131m ihtiyac\u0131 (OR: 13.527; %95 GA: 6.873\u201326.624; p<\/i><0.001) mortalite a\u00e7\u0131s\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z risk fakt\u00f6rleri olarak belirlendi. Minimum de\u011ferlendirme demetine uyum sa\u011flanan hastalarda ise mortalitenin anlaml\u0131 olarak daha d\u00fc\u015f\u00fck d\u00fczeyde oldu\u011fu tespit edildi (OR: 0.489, %95 GA: 0.246\u20130.970; p<\/i>=0.041).<\/p>\n

\u0130RDELEME<\/h2>\n

Avrupa Hastal\u0131k \u00d6nleme ve Kontrol Merkezi (European Centre for Disease Prevention and Control, ECDC) ve D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019n\u00fcn i\u015f birli\u011finde haz\u0131rlanan Avrupa Antimikrobiyal Diren\u00e7 S\u00fcrveyans Raporu\u2019na g\u00f6re, T\u00fcrkiye\u2019de kan ve beyin omurilik s\u0131v\u0131s\u0131ndan izole edilen mikroorganizmalar i\u00e7inde Escherichia coli<\/i> ve Klebsiella pneumoniae<\/i>\u2019dan sonra en s\u0131k saptanan etken S. aureus<\/i> olmu\u015ftur. S\u00fcrveyans raporuna g\u00f6re S. aureus<\/i>\u2019ta metisilin direnci 2017\u20132021 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda s\u0131ras\u0131yla %25.8, %29.6, %31.3, %33.4 ve %30.7 oranlar\u0131nda bildirilmi\u015f olup art\u0131\u015f e\u011filimi g\u00f6sterdi\u011fi tespit edilmi\u015ftir (10). T\u00fcrkiye\u2019de yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarda kan k\u00fclt\u00fcr\u00fcnden izole edilen S. aureus<\/i> su\u015flar\u0131nda MRSA oran\u0131 de\u011fi\u015fkenlik g\u00f6stermektedir. Topeli ve arkada\u015flar\u0131 (11), 2000 y\u0131l\u0131 \u00f6ncesinde yapt\u0131klar\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmada, MRSA oran\u0131n\u0131 %45.5 olarak bildirmi\u015ftir. Sipahi ve arkada\u015flar\u0131 (12), 2001\u20132013 y\u0131llar\u0131 aras\u0131ndaki 13 y\u0131ll\u0131k d\u00f6nemi inceledikleri \u00e7al\u0131\u015fmada, MRSA oran\u0131n\u0131n 2001 y\u0131l\u0131nda %73.8 ile en y\u00fcksek de\u011feri g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, sonraki y\u0131llarda azald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve 2013 y\u0131l\u0131nda %36.2\u2019ye d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bildirmi\u015ftir. 2010\u20132020 aras\u0131nda yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarda ise %8.9\u201344.3 aral\u0131\u011f\u0131nda MRSA oranlar\u0131 bildirilmi\u015ftir (13-18). Bizim \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131zda MRSA oran\u0131 %17.3 olarak saptand\u0131 ve di\u011fer \u00e7al\u0131\u015fmalar ve ulusal s\u00fcrveyans verilerine g\u00f6re daha d\u00fc\u015f\u00fck bulundu. MRSA oranlar\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131klar\u0131n; \u00e7al\u0131\u015fma tasar\u0131m\u0131 ve \u00f6rnekleme y\u00f6ntemleri, \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman dilimi, merkezler aras\u0131 farkl\u0131l\u0131klar, hasta pop\u00fclasyonundaki \u00e7e\u015fitlilik, antibiyotik kullan\u0131m politikalar\u0131, infeksiyon kontrol \u00f6nlemlerinin uygulanmas\u0131 ve mikrobiyolojik \u00f6rneklem ile tan\u0131 y\u00f6ntemlerindeki de\u011fi\u015fikliklerden kaynaklanabilece\u011fi de\u011ferlendirildi.<\/p>\n

Merkezler ve hatta ayn\u0131 merkezde \u00e7al\u0131\u015fan klinisyenler ile infeksiyon hastal\u0131klar\u0131 uzmanlar\u0131 aras\u0131nda, SAB tan\u0131 ve tedavi y\u00f6netiminde yakla\u015f\u0131m farkl\u0131l\u0131klar\u0131 bulunmaktad\u0131r (5,19). Bu hastalarda, infeksiyon oda\u011f\u0131n\u0131n saptanmas\u0131 ve olas\u0131 metastatik oda\u011f\u0131n belirlenmesi i\u00e7in minimum de\u011ferlendirme amac\u0131yla detayl\u0131 \u00f6yk\u00fc al\u0131p fizik muayene yap\u0131lmas\u0131, \u0130HKM kons\u00fcltasyonu istenmesi, takip ama\u00e7l\u0131 kontrol kan k\u00fclt\u00fcr\u00fc ve ekokardiyografi yap\u0131lmas\u0131 kabul g\u00f6ren bir yakla\u015f\u0131m olarak bildirilmi\u015ftir (3). Yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarda, \u0130HKM kons\u00fcltasyonu yap\u0131lan hastalarda ekokardiyografi uygulanmas\u0131, kontrol kan k\u00fclt\u00fcr\u00fc al\u0131nmas\u0131, uygun antibiyotik tedavisinin ba\u015flanmas\u0131 ve kaynak kontrol\u00fcn\u00fcn sa\u011flanmas\u0131 oranlar\u0131n\u0131n anlaml\u0131 olarak daha y\u00fcksek d\u00fczeyde oldu\u011fu, buna kar\u015f\u0131l\u0131k mortalite oranlar\u0131n\u0131n anlaml\u0131 d\u00fczeyde daha d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fu g\u00f6sterilmi\u015ftir (20-23). Bizim \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131zda, \u0130HKM kons\u00fcltasyonu istenme oran\u0131 yakla\u015f\u0131k %70 iken hastalara ekokardiyografi yap\u0131lma oran\u0131 %45 ve toplam minimum de\u011ferlendirme demetine uyum %38.5 olarak saptand\u0131. Bu durumun olas\u0131 nedenleri aras\u0131nda infeksiyon hastal\u0131klar\u0131 uzmanlar\u0131 taraf\u0131ndan ekokardiyografi \u00f6nerilmesinin unutulmas\u0131, \u00f6nerilse dahi klinisyenler taraf\u0131ndan tetkikin planlanmamas\u0131 veya ge\u00e7 randevu verilmesi gibi hizmet sunumuna ili\u015fkin nedenlerin yan\u0131nda, ekokardiyografi cihaz\u0131ndaki ar\u0131zalar gibi teknik sorunlar da yer alabilir. Bu gibi sorunlar\u0131 a\u015fmak ad\u0131na standart bir tan\u0131 ve tedavi yakla\u015f\u0131m\u0131 belirlenmesi ve t\u00fcm SAB tan\u0131s\u0131 olan hastalar\u0131n bu protokol ile de\u011ferlendirilmesi faydal\u0131 olacakt\u0131r. Bolhuis ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n (24) yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmada, SAB tan\u0131s\u0131, s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmas\u0131 ve tedavisine y\u00f6nelik olarak geli\u015ftirilen ve hastane genelinde uygulamaya konulan standart bir protokol\u00fcn kontrol kan k\u00fclt\u00fcr\u00fc al\u0131nma oran\u0131n\u0131, ekokardiyografi istenme s\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve infektif endokardit tan\u0131s\u0131 koyma oran\u0131n\u0131 art\u0131rmada etkili oldu\u011fu g\u00f6sterilmi\u015ftir.<\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zda, mortalite %33.8 oran\u0131nda bulunmu\u015f olup 65 ya\u015f ve \u00fczeri olmak, solid organ malignitesi varl\u0131\u011f\u0131 ve yo\u011fun bak\u0131m ihtiyac\u0131 olmas\u0131 mortalite a\u00e7\u0131s\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z risk fakt\u00f6rleri olarak tespit edildi. T\u00fcrkiye\u2019den yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarda %20.4 ve %37.1 aras\u0131nda de\u011fi\u015fen mortalite oranlar\u0131 bildirilmi\u015ftir; ileri ya\u015f, yo\u011fun bak\u0131m yat\u0131\u015f\u0131, y\u00fcksek Charlson komorbidite indeksi, pn\u00f6moni ve metastatik odak varl\u0131\u011f\u0131 mortalite ile ili\u015fkili bulunmu\u015ftur (16-18, 25). S\u00f6z konusu \u00e7al\u0131\u015fmalarda toplam hasta say\u0131lar\u0131 genellikle d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr ve \u00e7ok merkezli bir \u00e7al\u0131\u015fma d\u0131\u015f\u0131nda di\u011ferleri geriye d\u00f6n\u00fck olarak y\u00fcr\u00fct\u00fclm\u00fc\u015f tek merkezli g\u00f6zlemsel \u00e7al\u0131\u015fmalard\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019de SAB y\u00f6netimine ili\u015fkin sorunlar\u0131 belirlemek ve standart bir protokol geli\u015ftirebilmek i\u00e7in \u00e7ok merkezli, ileriye d\u00f6n\u00fck (prospektif) izlemle ger\u00e7ekle\u015ftirilecek ve geni\u015f hasta pop\u00fclasyonunu kapsayacak \u00e7al\u0131\u015fmalara ihtiya\u00e7 vard\u0131r.<\/p>\n

Mortalite ve SAB ili\u015fkisini de\u011ferlendiren \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n \u00e7o\u011funda \u00e7e\u015fitli metodolojik s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131klar mevcuttur. \u0130lk olarak, mortaliteyi de\u011ferlendirmek i\u00e7in kullan\u0131lan zaman aral\u0131klar\u0131 7 g\u00fcn, 28 g\u00fcn, 1 ay veya 3 ay gibi s\u00fcrelerle de\u011fi\u015fkenlik g\u00f6stermektedir. \u0130kinci olarak, mortalite tan\u0131mlar\u0131 da standart de\u011fildir; baz\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalarda t\u00fcm nedenlere ba\u011fl\u0131 mortalite, baz\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalarda ise infeksiyona ba\u011fl\u0131 veya hastane i\u00e7i mortalite esas al\u0131nmaktad\u0131r. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc olarak, bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc tek merkezli olup k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6rneklem say\u0131lar\u0131 nedeniyle geni\u015f g\u00fcven aral\u0131klar\u0131 bildirilmi\u015ftir. Bai ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n (4) yapt\u0131klar\u0131 sistematik derleme ve meta-analizde, hastane i\u00e7i mortalite oran\u0131 %24.1 (%22\u201326.4) olarak bildirilmi\u015ftir. Bu oran 2001 \u00f6ncesi %30.4 (%26.6\u201334.4), 2001\u20132010 aras\u0131 %25 (%22.2\u201328) ve 2011 ve sonras\u0131nda %18 (%14.9\u201321.5) olarak tespit edilmi\u015f olup y\u0131llara g\u00f6re mortalite oranlar\u0131nda istatistiksel anlaml\u0131 olarak gerileme oldu\u011fu g\u00f6sterilmi\u015ftir. Yak\u0131n d\u00f6nemde yay\u0131mlanan uluslararas\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalarda ise SAB mortalite oranlar\u0131 %14.5 ile %28.5 aras\u0131nda bildirilmi\u015ftir (26-29).<\/span><\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zda, MRSA bakteriyemisi olan hastalarda mortalite oran\u0131, MSSA bakteriyemisi olanlara k\u0131yasla daha y\u00fcksek olmakla birlikte, bu fark istatistiksel olarak anlaml\u0131 de\u011fildi. \u00dclkemizden yap\u0131lan erken d\u00f6nem \u00e7al\u0131\u015fmalarda, MRSA bakteriyemisi olan hastalarda mortalitenin anlaml\u0131 olarak daha y\u00fcksek oldu\u011fu bildirilirken (11,16), yak\u0131n tarihli \u00e7al\u0131\u015fmalarda mortalite a\u00e7\u0131s\u0131ndan anlaml\u0131 d\u00fczeyde fark saptanmam\u0131\u015ft\u0131r (17,18). G\u00fcncel bir sistematik derleme ve meta-analize g\u00f6re, MRSA bakteriyemisi olan hastalarda mortalite oran\u0131 anlaml\u0131 olarak daha y\u00fcksek saptanmakla birlikte, MRSA ve MSSA bakteriyemisi olan hastalarda mortalite a\u00e7\u0131s\u0131ndan fark giderek kapanmaktad\u0131r. Bu fark\u0131n azalmas\u0131nda vankomisin \u00adtedavisinde terap\u00f6tik ila\u00e7 d\u00fczeyi izlemi ile doz optimizasyonunun yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 ve daptomisin, linezolid gibi MRSA\u2019ya kar\u015f\u0131 etkili yeni antibiyotiklerin kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n etkisi oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir (4).<\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fmam\u0131z\u0131n baz\u0131 k\u0131s\u0131tl\u0131l\u0131klar\u0131 bulunmaktad\u0131r. Veriler, hastane bilgi y\u00f6netim sistemi ve e-nab\u0131z gibi veri tabanlar\u0131ndan geriye d\u00f6n\u00fck olarak topland\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in veri kayb\u0131 olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 y\u00fcksektir. Tek merkezli bir \u00e7al\u0131\u015fma olmas\u0131 nedeniyle, MRSA oranlar\u0131, SAB y\u00f6netimindeki uygulamalar ve mortalite oranlar\u0131; yerel epidemiyolojik \u00f6zelliklerden, hasta pop\u00fclasyonundaki farkl\u0131l\u0131klardan ve kurumlar aras\u0131 protokol farkl\u0131l\u0131klar\u0131ndan etkilenmi\u015f olabilir. Bu nedenle, elde edilen verilerin genelle\u015ftirilebilirli\u011fi s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Di\u011fer yanda, antibiyotik kullan\u0131m\u0131 ile mortalite aras\u0131ndaki ili\u015fki de\u011ferlendirilemedi.<\/p>\n

Ancak \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131z\u0131n, T\u00fcrkiye\u2019den yap\u0131lan en geni\u015f hasta serisine sahip g\u00f6zlemsel \u00e7al\u0131\u015fma olmas\u0131 nedeniyle SAB y\u00f6netiminde \u00f6nerilen minimum de\u011ferlendirme demetinin mortalite \u00fczerindeki etkisini ara\u015ft\u0131rarak literat\u00fcre \u00f6nemli bir katk\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz.<\/p>\n

Sonu\u00e7 olarak; \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131z T\u00fcrkiye\u2019de kan k\u00fclt\u00fcr\u00fcnden izole edilen S. aureus<\/i> su\u015flar\u0131n\u0131n metisilin diren\u00e7 oranlar\u0131na ve SAB y\u00f6netimindeki de\u011ferlendirme pratiklerine \u0131\u015f\u0131k tutarak \u00f6nemli veriler sunmaktad\u0131r. Bu hastal\u0131\u011f\u0131n tan\u0131 ve tedavisinde sa\u011flanan geli\u015fmelere ra\u011fmen mortalite oranlar\u0131 y\u00fcksek seyretmekte ve \u00f6zellikle ileri ya\u015fta olanlar, kanser gibi ek hastal\u0131klara sahip bireyler ve yo\u011fun bak\u0131m ihtiyac\u0131 duyan hastalar aras\u0131nda mortalite oranlar\u0131 artmaktad\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fmada elde edilen bulgular, \u0130HKM kons\u00fcltasyonu, ekokardiyografi yap\u0131lmas\u0131 ve kontrol kan k\u00fclt\u00fcr\u00fc al\u0131nmas\u0131 gibi SAB y\u00f6netiminde \u00f6nerilen minimum de\u011ferlendirme demetlerine uyumun mortaliteyi azaltmada kritik bir rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 desteklemektedir. Gelecekte, \u00e7ok merkezli ve prospektif olarak yap\u0131lacak \u00e7al\u0131\u015fmalar ile SAB y\u00f6netimi protokollerinin daha geni\u015f hasta gruplar\u0131nda uygulanabilirli\u011fi ve etkinli\u011fi de\u011ferlendirilerek standart tan\u0131 ve tedavi yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

G\u0130R\u0130\u015e Staphylococcus aureus, t\u00fcm d\u00fcnyada kan dola\u015f\u0131m\u0131 infeksiyonlar\u0131na (KD\u0130\u2019lere) ba\u011fl\u0131 \u00f6l\u00fcmlerin en \u00f6nemli nedeni olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kmaktad\u0131r (1). Metisiline diren\u00e7li S. aureus (Methicillin-resistant Staphylococcus aureus, MRSA), antimikrobiyal diren\u00e7 ili\u015fkili \u00f6l\u00fcmlerin \u00f6nde gelen nedenlerinden biridir (2). S. aureus, primer bakteriyemiye neden olabilmesinin yan\u0131 s\u0131ra biyofilm olu\u015fturma kapasitesi sayesinde kateter ili\u015fkili kan dola\u015f\u0131m\u0131 infeksiyonlar\u0131 (K\u0130-KD\u0130), infektif endokardit, […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":30665,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[5129],"tags":[2726,6124,5170,6123],"class_list":["post-30425","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ozgun-arastirma","tag-bakteriyemi","tag-minimum-degerlendirme-demeti","tag-staphylococcus-aureus-2","tag-yonetim"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30425","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=30425"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30425\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":30681,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30425\/revisions\/30681"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/30665"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=30425"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=30425"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=30425"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}