{"id":29598,"date":"2024-12-29T11:51:11","date_gmt":"2024-12-29T08:51:11","guid":{"rendered":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/?p=29598"},"modified":"2024-12-29T11:51:11","modified_gmt":"2024-12-29T08:51:11","slug":"tuberkulozun-hizli-tanisi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/2024\/12\/29\/tuberkulozun-hizli-tanisi\/","title":{"rendered":"T\u00fcberk\u00fclozun H\u0131zl\u0131 Tan\u0131s\u0131 \u0130\u00e7in Pulmoner ve Ekstrapulmoner \u00d6rneklerde GenXpert MTB\/RIF ve Geleneksel Y\u00f6ntemlerin Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131"},"content":{"rendered":"

G\u0130R\u0130\u015e<\/h2>\n

T\u00fcberk\u00fcloz (TB), t\u00fcm d\u00fcnyada \u00f6nemli bir halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 sorunu olup morbidite ve mortalitenin en yayg\u0131n nedenlerinden biridir; \u00f6yle ki tek bir infeksiyondan kaynaklanan \u00f6l\u00fcmlerin \u00f6nde gelen nedenidir (1).\u00a0Mycobacterium tuberculosis<\/i>\u2019in neden oldu\u011fu bir infeksiyon olan TB genellikle akci\u011ferleri etkiler; ancak v\u00fccudun di\u011fer k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131 da etkileyebilir.\u00a0Pulmoner TB (PTB) aerosoller yoluyla kolayl\u0131kla yay\u0131l\u0131r (2).\u00a0D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc (DS\u00d6)\u2019n\u00fcn 2023 K\u00fcresel T\u00fcberk\u00fcloz Raporu\u2019na g\u00f6re, COVID-19 pandemisi sonras\u0131 t\u00fcberk\u00fclozun tan\u0131mlanmas\u0131 ve y\u00f6netimi \u00fczerindeki olumsuz etkilerin azalmas\u0131 nedeniyle, 2022 y\u0131l\u0131nda yeni t\u00fcberk\u00fclozlu hasta say\u0131s\u0131 7.5 milyona ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bu say\u0131, 2019 y\u0131l\u0131nda 7.1 milyon, 2020 y\u0131l\u0131nda 5.8 milyon ve 2021 y\u0131l\u0131nda 6.4 milyon olarak bildirilmi\u015ftir. 2023 y\u0131l\u0131nda tespit edilen hasta say\u0131s\u0131, 1995 y\u0131l\u0131ndan beri g\u00f6r\u00fclen en y\u00fcksek y\u0131ll\u0131k yeni hasta say\u0131s\u0131d\u0131r (3). T\u00fcrkiye\u2019de Verem Sava\u015f\u0131 2021 Raporu\u2019na g\u00f6re, 2019 y\u0131l\u0131nda 11 401, 2020 y\u0131l\u0131nda ise 8925 olgu raporlanm\u0131\u015ft\u0131r (4).<\/span><\/p>\n

M. tuberculosis<\/i>\u2019in insandan insana bula\u015fma riskinin y\u00fcksek olmas\u0131 ve \u00e7ok ilaca diren\u00e7li t\u00fcberk\u00fcloz (\u00c7\u0130D-TB) ile yayg\u0131n ilaca diren\u00e7li t\u00fcberk\u00fclozun (Y\u0130D-TB) ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131, h\u0131zl\u0131 tespiti ve infekte hastalarda rifampisin (R\u0130F) direncinin belirlenmesini hastal\u0131k y\u00f6netimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan zorunlu hale getirmektedir (5). T\u00fcberk\u00fcloz tan\u0131s\u0131nda balgam k\u00fclt\u00fcr\u00fc alt\u0131n standartt\u0131r; ancak bu y\u00f6ntem, kontaminasyon riski bar\u0131nd\u0131r\u0131r, yo\u011fun emek gerektirir ve iki ila sekiz hafta kadar s\u00fcrmesi nedeniyle zaman al\u0131r. Bu durum, tedavinin gecikmesine ve bula\u015f\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n artmas\u0131na neden olabilir (6).<\/p>\n

Erken tan\u0131, TB\u2019nin y\u00f6netimi ve kontrol\u00fcnde son derece \u00f6nemlidir. Aside diren\u00e7li basiller (ADB\u2019ler) i\u00e7in yayma mikroskobisi h\u0131zl\u0131 ve ucuzdur; bu nedenle \u00f6zellikle kaynaklar\u0131n k\u0131s\u0131tl\u0131 oldu\u011fu ortamlarda TB te\u015fhisi i\u00e7in h\u00e2l\u00e2 birinci basamak tan\u0131 y\u00f6ntemi olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r. Ancak y\u00f6ntemin duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 (%20-80) de\u011fi\u015fkendir ve d\u00fc\u015f\u00fck pozitif prediktif de\u011fere sahiptir (7). Dolay\u0131s\u0131yla, TB y\u00f6netiminde alternatif bir h\u0131zl\u0131 tan\u0131 arac\u0131 kullanmak vazge\u00e7ilmezdir. Erken tedavi, olumlu hasta sonu\u00e7lar\u0131 ve daha etkili halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 m\u00fcdahaleleri i\u00e7in gerekli olan h\u0131zl\u0131 tan\u0131 y\u00f6ntemleri, n\u00fckleik asit amplifikasyon tekniklerine dayan\u0131r (8).<\/p>\n

Y\u00fcksek TB y\u00fck\u00fc olan \u00fclkeler, kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131klar\u0131 b\u00fcy\u00fck zorluklar ve \u00c7\u0130D-TB nedeniyle molek\u00fcler testlerin dikkate de\u011fer bir \u015fekilde geli\u015fmesine tan\u0131k olmu\u015ftur (9-12). N\u00fckleik asit amplifikasyon testleri (NAAT\u2019lar), 1996\u2019dan beri hastalarda TB\u2019nin rutin de\u011ferlendirmesi i\u00e7in \u00f6nerilmi\u015f olmakla birlikte yayg\u0131n olarak uygulanmam\u0131\u015ft\u0131r. Aral\u0131k 2010\u2019da DS\u00d6, TB\u2019nin endemik oldu\u011fu \u00fclkelerde TB ve TB direncinin te\u015fhisinde kullan\u0131lmak \u00fczere yeni bir molek\u00fcler test olan GeneXpert MTB\/RIF (Cepheid, ABD) testini onaylam\u0131\u015ft\u0131r. S\u00f6z konusu test, h\u0131zl\u0131 bir antibiyotik duyarl\u0131l\u0131k testine ek olarak, h\u0131zl\u0131 TB te\u015fhisi i\u00e7in kartu\u015f tabanl\u0131 NAAT\u2019\u0131n uyguland\u0131\u011f\u0131 otomatik bir tan\u0131mlama testidir. M. tuberculosis<\/i> DNA\u2019s\u0131 ve rifampisin direnci (RD), bu testle e\u015f zamanl\u0131 olarak belirlenebilir (13). Ayr\u0131ca, RD\u2019den sorumlu gen mutasyonunu tan\u0131mlayabildi\u011fi i\u00e7in TB ve RD\u2019nin daha erken te\u015fhis edilmesine ve uygun bir anti-TB rejiminin zaman\u0131nda ba\u015flat\u0131lmas\u0131na olanak sa\u011flar (13,14).<\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fmam\u0131z\u0131n amac\u0131, M. tuberculosis<\/i>\u2019in ve RD\u2019nin do\u011frudan tespiti i\u00e7in kullan\u0131lan GeneXpert MTB\/RIF testinin performans\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmesi ve alt\u0131n standart olan k\u00fclt\u00fcr y\u00f6ntemleriyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n

Y\u00d6NTEMLER<\/h2>\n

\u00c7al\u0131\u015fmaya, 2020 y\u0131l\u0131 boyunca laboratuvar\u0131m\u0131za g\u00f6nderilen toplam 379 pulmoner ve ekstrapulmoner \u00f6rnek dahil edildi. Steril olmayan \u00f6rnekler, dekontaminasyon ve homojenizasyon i\u015flemine tabi tutuldu; bu i\u015flemler i\u00e7in standart N-asetil-L-sistein ve sodyum hidroksit y\u00f6ntemi kullan\u0131ld\u0131. Taze haz\u0131rlanm\u0131\u015f BD MycoPrepTM<\/sup> NALC-NaOH \u00e7\u00f6zeltisi (Becton Dickinson, ABD) e\u015fit hacimde \u00f6rneklere ilave edildi, vortekste kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131 ve oda s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131nda 15 dakika bekletildi.<\/p>\n

Daha sonra kar\u0131\u015f\u0131ma miktar\u0131n\u0131n iki kat\u0131 steril fosfat tamponu (pH 6.8) (Becton Dickinson, ABD) ilave edilerek, 3000 rpm\u2019de 20 dakika santrif\u00fcj edildi. S\u00fcpernatan d\u00f6k\u00fcld\u00fc ve \u00e7\u00f6keltinin, ileri i\u015flemler i\u00e7in 2.5 ml steril fosfat tamponunda \u00e7\u00f6z\u00fcnmesi sa\u011fland\u0131. Haz\u0131rlanan \u00e7\u00f6zeltiden, aside diren\u00e7li basillerin (ADB) varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirlemek amac\u0131yla rutin olarak preparatlar haz\u0131rland\u0131 ve mikroskobik inceleme yap\u0131ld\u0131. Yaymalar haz\u0131rland\u0131, sabitlendi ve Ziehl-Neelsen boyas\u0131 (RTA Laboratuvarlar\u0131, T\u00fcrkiye) ile boyanarak 100x b\u00fcy\u00fctme alt\u0131nda mikroskopla incelendi (16).<\/p>\n

0.5 ml \u00e7\u00f6z\u00fcnm\u00fc\u015f numune, k\u00fclt\u00fcr i\u00e7in kat\u0131 L\u00f6wenstein-Jensen (LJ) besiyerine (Becton Dickinson, ABD) ekildi; LJ besiyeri haftal\u0131k olarak kontrol edilerek sekiz hafta boyunca 37\u00b0C\u2019de ink\u00fcbe edildi. S\u0131v\u0131 besiyeri olarak ise \u201cMycobacterium Growth Indicator Tubes\u201d (MGIT) (Becton Dickinson, ABD)\u2019e 0.5 ml numune \u00e7\u00f6zeltisi eklendi ve BD BACTECTM<\/sup> MGITTM <\/sup>960 tan\u0131mlama sistemi (Becton Dickinson, ABD) ile 37\u00b0C\u2019de alt\u0131 hafta s\u00fcreyle ink\u00fcbe edildi. \u0130nk\u00fcbasyon s\u00fcresinin sonunda \u00fcreme g\u00f6zlenmeyen \u00f6rnekler \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. \u00dcreme g\u00f6zlenen su\u015flar\u0131n tan\u0131mlamas\u0131nda, MPT64 proteinini saptayan BD MGITTM<\/sup> TBc tan\u0131mlama kiti (Becton Dickinson, ABD) kullan\u0131ld\u0131. BD MGITTM<\/sup> TBc test sonucu pozitif \u00e7\u0131kan su\u015flar M. tuberculosis<\/i> kompleks (MTC) olarak, test sonucu negatif \u00e7\u0131kanlar ise TB d\u0131\u015f\u0131 mikobakteri (TDM) olarak tan\u0131mland\u0131 (16).<\/p>\n

Antibiyotik Duyarl\u0131l\u0131k Testi<\/h3>\n

M. tuberculosis<\/i> kompleks su\u015flar\u0131n\u0131n primer ila\u00e7lara (izoniazid, rifampisin, streptomisin ve etambutol) kar\u015f\u0131 antibiyotik duyarl\u0131l\u0131k testleri, BD BACTECTM<\/sup> MGITTM<\/sup> 960 tan\u0131mlama sistemi (Becton Dickinson, ABD) kullan\u0131larak yap\u0131ld\u0131.<\/p>\n


\n<\/b>Molek\u00fcler Y\u00f6ntemler<\/h3>\n

Kalan \u00e7\u00f6zelti, PCR analizi i\u00e7in GeneXpert MTB\/RIF (Cepheid, ABD) testi kullan\u0131larak analiz edildi. GeneXpert MTB\/RIF testi ile ger\u00e7ekle\u015ftirilen t\u00fcm i\u015flemler, \u00fcretici firman\u0131n talimatlar\u0131na uygun \u015fekilde yap\u0131ld\u0131(17). Reaktif (NaOH ve izopropanol kar\u0131\u015f\u0131m\u0131), 1:2 oran\u0131nda Falcon t\u00fcp\u00fcndeki \u00f6rneklere eklendi ve kar\u0131\u015f\u0131m, berrak \u00e7\u00f6zelti g\u00f6r\u00fclene kadar vortekslendi. Ard\u0131ndan M. tuberculosis<\/i>\u2019in canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 azaltarak biyolojik tehlikeyi en aza indirmek i\u00e7in \u00e7\u00f6zelti, oda s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131nda 15 dakika ink\u00fcbe edildi. Daha sonra steril bir pipet yard\u0131m\u0131yla Xpert MTB\/RIF kartu\u015funa 2 ml berrak \u00e7\u00f6zelti ilave edilerek kartu\u015f cihaza yerle\u015ftirildi. Sonu\u00e7lar iki saat i\u00e7inde al\u0131nd\u0131 ve \u00f6rnekler, bakteri y\u00fcklerine g\u00f6re y\u00fcksek, orta, d\u00fc\u015f\u00fck ve \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck olmak \u00fczere d\u00f6rt seviyede raporland\u0131 (18).<\/p>\n

K\u00fclt\u00fcr sonucuna g\u00f6re t\u00fcberk\u00fcloz d\u0131\u015f\u0131 mikobakterilerin (TDM) tan\u0131mlanmas\u0131nda GenoType Mycobacterium CM test kiti (Hain Lifescience, Almanya) \u00fcretici firma talimatlar\u0131na uygun olarak kullan\u0131ld\u0131 (19). \u00dc\u00e7 a\u015famal\u0131 bu testte, s\u0131v\u0131 veya kat\u0131 besiyerinde \u00fcremi\u015f mikobakteriler kullan\u0131larak yap\u0131lan DNA ekstraksiyonu sonras\u0131nda biotinlenmi\u015f primerler kullan\u0131larak amplifikasyon sa\u011fland\u0131. Son basamakta ters hibridizasyon ile strip \u00fczerinde olu\u015fan bant paternlerine g\u00f6re tiplendirme tamamland\u0131. Birden fazla k\u00fclt\u00fcrde ayn\u0131 t\u00fcr\u00fcn \u00fcredi\u011fi hastalara ait izolatlar etken kabul edildi. T\u00fcberk\u00fcloz d\u0131\u015f\u0131 mikobakteri say\u0131s\u0131 belirlenirken, ayn\u0131 hastaya ve ayn\u0131 \u00f6rnek al\u0131m b\u00f6lgesine ait yineleyen \u00f6rnekler g\u00f6z ard\u0131 edildi.<\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fma i\u00e7in F\u0131rat \u00dcniversitesi Giri\u015fimsel Olmayan Ara\u015ft\u0131rmalar Etik Kurulu\u2019ndan 03 A\u011fustos 2023 tarih ve 17482 karar numaras\u0131yla onay al\u0131nd\u0131.<\/p>\n

\u0130statiksel Analizler<\/h3>\n

Verilerin analizi, SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) versiyon 20.0 program\u0131 (IBM Corp., Armonk, NY, ABD) ile yap\u0131ld\u0131. Verilerin tan\u0131mlanmas\u0131nda say\u0131 (n) ve y\u00fczde (%) de\u011ferleri kullan\u0131ld\u0131. GeneXpert MTB\/RIF testinin sonu\u00e7lar\u0131, TB tan\u0131s\u0131nda alt\u0131n standart y\u00f6ntem olan k\u00fclt\u00fcr sonu\u00e7lar\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131. Y\u00f6ntemlerin duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131, \u00f6zg\u00fcll\u00fc\u011f\u00fc, negatif \u00f6ng\u00f6r\u00fc de\u011feri (N\u00d6D) ve pozitif \u00f6ng\u00f6r\u00fc de\u011feri (P\u00d6D) hesaplanarak performans de\u011ferlendirmeleri yap\u0131ld\u0131. Normal da\u011f\u0131l\u0131m g\u00f6steren gruplar\u0131n verileri, ortalama \u00b1 standart sapma (SS) ile ifade edildi. Normal da\u011f\u0131l\u0131ma uymayan gruplar\u0131n verileri ise medyan (25. y\u00fczdelik-75. y\u00fczdelik) olarak belirtildi. Normal da\u011f\u0131l\u0131ma uyan gruplar\u0131n niceliksel verilerinin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131nda Student t testi kullan\u0131ld\u0131. Normal da\u011f\u0131l\u0131ma uymayan iki grubun niceliksel verilerinin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131nda ise Mann-Whitney U testi kullan\u0131ld\u0131.<\/p>\n

BULGULAR<\/h2>\n

\u00c7al\u0131\u015fmam\u0131z kapsam\u0131nda, ADB aranmas\u0131 ve mikobakteri k\u00fclt\u00fcr\u00fc yap\u0131lmas\u0131 amac\u0131yla 171 pulmoner ve 208 ekstrapulmoner olmak \u00fczere toplam 379 klinik \u00f6rnek de\u011ferlendirildi. Hastalar\u0131n 20\u2019sinde Mycobacterium tuberculosis<\/i> kompleks (MTBK) \u00fcremesi, \u00fc\u00e7\u00fcnde ise TDM \u00fcremesi g\u00f6zlendi. TDM \u00fcremesi olan hastalar\u0131n tekrarlanan k\u00fclt\u00fcrlerinde bir hastada \u00fcreme olmad\u0131 ve negatif olarak de\u011ferlendirildi.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Tablo 1.<\/strong> T\u00fcberk\u00fcloz K\u00fclt\u00fcr ve PCR Pozitif Hastalar\u0131n Ya\u015f ve Cinsiyet Da\u011f\u0131l\u0131mlar\u0131 (N=22)<\/p><\/div>\n

Mycobacterium tuberculosis<\/i> kompleks \u00fcremesi olan \u00f6rneklerin da\u011f\u0131l\u0131m\u0131; 15 (%88.52) pulmoner (10 balgam ve 5 bron\u015fiyal lavaj \u00f6rne\u011fi) ve 5 (%11.48) ekstrapulmoner (5 plevral mayi \u00f6rne\u011fi) \u015feklindeydi. T\u00fcberk\u00fcloz d\u0131\u015f\u0131 mikobakteri \u00fcremesi olan \u00f6rneklerin tamam\u0131 (%100) balgam \u00f6rne\u011fiydi. Mycobacterium tuberculosis<\/i> kompleks \u00fcremesi olan hastalar\u0131n ya\u015f ortalamas\u0131 \u00b1 standart sapma (SS) de\u011feri 48.15 \u00b1 27.75 y\u0131l, TDM \u00fcremesi olan hastalarda ise bu de\u011fer 77 \u00b1 1.73 y\u0131l olarak bulundu. GeneXpert PCR test sonucu pozitif olan hastalarda ya\u015f i\u00e7in ortalama \u00b1 SS de\u011feri 42.26 \u00b1 26.16 y\u0131l idi. Hastalarda MTBK ve TDM \u00fcremesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan ya\u015f i\u00e7in ortalama \u00b1 SS de\u011ferlerinde anlaml\u0131 d\u00fczeyde fark tespit edildi (p<\/i> \u2264 0.05). T\u00fcberk\u00fcloz k\u00fclt\u00fcr ve PCR test sonucu pozitif olan hastalar\u0131n ya\u015f ve cinsiyet da\u011f\u0131l\u0131mlar\u0131 Tablo 1\u2019de g\u00f6sterildi.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Tablo 2.<\/strong> \u00d6rneklerin Ku\u0308ltu\u0308r Sonu\u00e7lar\u0131na G\u00f6re Da\u011f\u0131l\u0131m\u0131<\/p><\/div>\n

Mycobacterium tuberculosis<\/i> kompleks \u00fcremesi olan 20 \u00f6rne\u011fin 1 (%1)\u2019inde ADB yaymas\u0131 pozitif olarak tespit edildi. K\u00fclt\u00fcrde \u00fcreme sonras\u0131 TDM olarak tan\u0131mlanan \u00fc\u00e7 \u00f6rne\u011fin hi\u00e7birinde ADB yaymas\u0131 pozitif bulunmazken, ADB yaymas\u0131 pozitif olan \u00f6rne\u011fin balgam oldu\u011fu belirlendi. Ekstrapulmoner \u00f6rneklerin t\u00fcm\u00fcnde ADB yaymas\u0131 negatif olarak tespit edildi (Tablo 2).<\/p>\n

Toplam 379 \u00f6rnek \u00fczerinde molek\u00fcler y\u00f6ntemlerle (ger\u00e7ek zamanl\u0131 PCR) mikobakteri varl\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131. Bu \u00f6rneklerin 22\u2019sinde test sonucu pozitif (be\u015fi d\u00fc\u015f\u00fck pozitif) ve 357\u2019sinde negatif bulundu. Pozitif sonu\u00e7lanan 22 \u00f6rne\u011fin 14\u2019\u00fc pulmoner, sekizi ekstrapulmoner \u00f6rneklerden olu\u015fuyordu. PCR testinin pulmoner \u00f6rneklerdeki performans\u0131 daha y\u00fcksek bulundu. Test sonucu pozitif olan 22 hastadan 15 (%68)\u2019inde k\u00fclt\u00fcrde \u00fcreme g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Bu hastalar\u0131n 14\u2019\u00fcnde etken MTBK, birinde ise TDM olarak tan\u0131mland\u0131. K\u00fclt\u00fcrde \u00fcreme olmay\u0131p negatif de\u011ferlendirilen yedi \u00f6rne\u011fin (ikisi d\u00fc\u015f\u00fck pozitif) PCR testi sonucu pozitif olarak tespit edildi. Bu \u00f6rneklerin be\u015fi balgam, biri plevral mayi ve biri beyin omurilik s\u0131v\u0131s\u0131 (BOS) idi. Pozitif tespit edilen BOS \u00f6rne\u011fi, yeni numune ile tekrar \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda negatif olarak bulundu. Toplam 379 \u00f6rne\u011fin sadece birinde ADB yaymas\u0131 pozitif olarak tespit edildi. Bu \u00f6rnek, PCR testi sonucuna g\u00f6re de pozitif olup k\u00fclt\u00fcrde etken MTBK olarak tan\u0131mland\u0131.<\/p>\n

BD BACTECTM<\/sup> MGITTM<\/sup> 960 tan\u0131mlama sistemi sonu\u00e7lar\u0131 referans kabul edilerek yap\u0131lan istatistiksel analizler sonucunda, Xpert MTB\/RIF testinin \u00f6zg\u00fcll\u00fc\u011f\u00fc %98, duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 %68, pozitif \u00f6ng\u00f6r\u00fc de\u011feri (P\u00d6D) %68 ve negatif \u00f6ng\u00f6r\u00fc de\u011feri (N\u00d6D)%98 olarak hesapland\u0131 (Tablo 2). PCR test sonucu pozitif olan \u00f6rneklerin birinde R\u0130F direnci tespit edildi. Bu hasta \u00f6rne\u011finin k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde de etken MTBK olarak do\u011fruland\u0131. BD BACTECTM <\/sup>MGITTM<\/sup> 960 sistemiyle yap\u0131lan do\u011frulama \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda da R\u0130F direnci pozitif bulundu.<\/p>\n

\u0130RDELEME<\/h2>\n

T\u00fcberk\u00fcloz, \u00f6zellikle d\u00fc\u015f\u00fck gelirli toplumlarda artan \u00f6l\u00fcm oranlar\u0131yla ciddi bir halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 sorunu olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Erken te\u015fhis ve uygun tedaviye ba\u015flamak, \u00f6l\u00fcm oranlar\u0131n\u0131 azaltabilmek i\u00e7in kritik \u00f6neme sahiptir. Ekstrapulmoner TB tan\u0131s\u0131 ciddi bir sorundur ve g\u00fcncel testlerin do\u011frulu\u011fu ile s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r (5).<\/p>\n

T\u00fcberk\u00fclozun te\u015fhisinde, ADB yayma mikroskobisi ve k\u00fclt\u00fcr\u00fc son derece \u00f6nemlidir. K\u00fclt\u00fcr, alt\u0131n standart y\u00f6ntem olarak kabul edilmesine ra\u011fmen zaman al\u0131c\u0131d\u0131r; uygun altyap\u0131 ve yetkinlik gerektirir (20). Di\u011fer yandan, ADB yaymas\u0131 h\u0131zl\u0131 ve ucuzdur; ancak duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 de\u011fi\u015fkendir (%20-80) ve s\u0131n\u0131rl\u0131 \u00f6zg\u00fcll\u00fc\u011f\u00fc nedeniyle MTB ile TDM\u2019leri ay\u0131rt edemez (3). S\u00f6z konusu k\u0131s\u0131tl\u0131l\u0131klardan dolay\u0131 DS\u00d6 taraf\u0131ndan tam otomatik Xpert MTB\/RIF testi PTB tan\u0131s\u0131 i\u00e7in en h\u0131zl\u0131 test olarak onaylanm\u0131\u015ft\u0131r (21). GeneXpert MTB\/RIF testi, MTB ve RIF direnciyle ili\u015fkili mutasyonlar\u0131 e\u015f zamanl\u0131 olarak saptamak i\u00e7in DNA PCR teknolojisini kullan\u0131r (22).<\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zda MTBK \u00fcremesi olan \u00f6rneklerin PCR pozitiflik oran\u0131 daha y\u00fcksek olarak bulundu; 20 MTBK \u00fcremesi olan \u00f6rne\u011fin 14 (%70)\u2019\u00fcnde test sonucu pozitif idi. K\u00fclt\u00fcrde TDM \u00fcremesi olan \u00fc\u00e7 \u00f6rnekten birinin (%33) PCR test sonucu pozitifti. Albay ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n (23) yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmada, PCR testi PTB i\u00e7in ekstrapulmoner TB\u2019den daha iyi performans g\u00f6stermi\u015ftir (23). Bizim \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131zda da literat\u00fcr\u00fc destekler \u015fekilde 171 pulmoner \u00f6rne\u011fin 12 (%7)\u2019si ve 208 ekstrapulmoner \u00f6rnekten 3 (%1)\u2019\u00fc PCR pozitif olarak bulundu ve PCR testi PTB i\u00e7in daha iyi performans g\u00f6sterdi.<\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zda TB \u015f\u00fcphesi olan hastalar\u0131n pulmoner ve ekstrapulmoner \u00f6rnekleri de\u011ferlendirildi. De\u011ferlendirilen 379 \u00f6rne\u011fin pozitiflik oran\u0131 do\u011frudan ADB yayma incelemesi ile %0.3, BD BACTECTM<\/sup> MGITTM<\/sup> 960 sistemi ile %6 olarak bulundu. GeneXpert MTB\/RIF pozitiflik oran\u0131 ise %6 idi. Yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarla elde edilen oranlar\u0131n daha d\u00fc\u015f\u00fck \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131n, \u00f6rnek say\u0131s\u0131n\u0131n fazla olmas\u0131 ve t\u00fcberk\u00fcloz i\u00e7in y\u00fcksek klinik \u015f\u00fcphesi olmayan hastalardan da \u00f6rnek al\u0131nmas\u0131ndan kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. Yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7al\u0131\u015fmada GeneXpert MTB\/RIF testinin duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve \u00f6zg\u00fcll\u00fc\u011f\u00fc s\u0131ras\u0131yla %68 ve %98 idi. Duyarl\u0131l\u0131k bulgumuz, farkl\u0131 \u00fclkelerde yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalardan (%82.1-%90.3) daha d\u00fc\u015f\u00fck bulundu (24-27). Bunun nedeni, \u00f6rnek ta\u015f\u0131ma ve saklama ko\u015fullar\u0131n\u0131n uyumsuzlu\u011fundan olabilir. \u00d6zg\u00fcll\u00fck bulgumuz ise daha \u00f6nce yap\u0131lan baz\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 (%93.8-%100) destekler niteliktedir (24,25,27-29).<\/p>\n

Yap\u0131lan ba\u015fka bir \u00e7al\u0131\u015fmada, GeneXpert MTB\/RIF testinin duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 %95, \u00f6zg\u00fcll\u00fc\u011f\u00fc %99, P\u00d6D %93 ve N\u00d6D %99 olarak bildirilmi\u015ftir. Pulmoner ve ekstrapulmoner \u00f6rnekler i\u00e7in duyarl\u0131l\u0131k, \u00f6zg\u00fcll\u00fck, P\u00d6D ve N\u00d6D s\u0131ras\u0131yla %100 ve %83.3; %99.3 ve %99.5; %94.1 ve %85.7; %100 ve %99.5 olarak belirlenmi\u015ftir (23). B\u00f6ylesi farkl\u0131l\u0131klar\u0131n \u00f6rnek kalitesi, toplanma s\u00fcreci ve ta\u015f\u0131nma ko\u015fullar\u0131ndan kaynaklanabilece\u011fi bildirilmi\u015ftir (30).<\/p>\n

\u00c7avu\u015fo\u011flu ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n (31) \u00fclkemizde yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma kapsam\u0131nda t\u00fcm solunum \u00f6rnekleri i\u00e7in GeneXpert testinin sonu\u00e7lar\u0131 duyarl\u0131l\u0131k %93.8, \u00f6zg\u00fcll\u00fck %98.8, P\u00d6D %86.5 ve N\u00d6D %99.5 \u015feklindedir. Di\u011fer yanda, ADB yayma sonucu pozitif olan 30 \u00f6rnekte duyarl\u0131l\u0131k %100 iken yaymas\u0131 negatif olan 18 \u00f6rnekte bu oran %83 3 olarak bildirilmi\u015ftir. T\u00fcm solunum d\u0131\u015f\u0131 \u00f6rnekler i\u00e7inse duyarl\u0131l\u0131k, \u00f6zg\u00fcll\u00fck, P\u00d6D ve N\u00d6D de\u011ferleri s\u0131ras\u0131yla %71.9, %99.3, %85 2 ve %98 5 olarak tespit edilmi\u015ftir. Yayma sonucu pozitif olan 12 \u00f6rnekte duyarl\u0131l\u0131k %100 olup yayma sonucu negatif olan 20 \u00f6rnekte bu oran %55\u2019e d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. GeneXpert MTB\/RIF testinin, \u00f6zellikle yayma sonucu pozitif olan klinik \u00f6rnekler ile yayma sonucu negatif olan solunum \u00f6rneklerinde R\u0130F diren\u00e7li M. tuberculosis<\/i>\u2019in saptanmas\u0131nda yararl\u0131 oldu\u011fu bulunmu\u015ftur (31).<\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zda k\u00fclt\u00fcrde \u00fcreme olmay\u0131p negatif olarak de\u011ferlendirilen yedi \u00f6rnek (iki \u00f6rnek d\u00fc\u015f\u00fck pozitif idi) GeneXpert MTB\/RIF testi ile pozitif olarak tespit edildi; \u00f6rneklerin da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 be\u015f balgam \u00f6rne\u011fi, bir plevral mayi \u00f6rne\u011fi ve bir BOS \u00f6rne\u011fi \u015feklindeydi. Pozitif olarak tespit edilen BOS \u00f6rne\u011fi yeni numune ile tekrar \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131 ve sonu\u00e7 negatif olarak bulundu. Bir \u00e7al\u0131\u015fmada, Xpert MTB\/RIF testi sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n yanl\u0131\u015f pozitifli\u011fi bildirilmi\u015f olup bu sonu\u00e7 \u00f6zellikle daha \u00f6nce tedavi g\u00f6rm\u00fc\u015f hastalarda test numunelerinde \u00f6l\u00fc MTB bulunmas\u0131na ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r (32). Molek\u00fcler y\u00f6ntemlerde kontaminasyon dikkate al\u0131nmas\u0131 gereken bir husustur. Ayr\u0131ca tedavi g\u00f6ren hastalardan canl\u0131 bakteri \u00f6rne\u011fi al\u0131namayabilir. PCR y\u00f6ntemlerinde canl\u0131 ve \u00f6l\u00fc basillerin ayr\u0131m\u0131 yap\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in MTB \u00f6yk\u00fcs\u00fc olan hastalarda yalanc\u0131 pozitiflik g\u00f6r\u00fclebildi\u011fi bildirilmi\u015ftir (33). \u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zda k\u00fclt\u00fcrde \u00fcreme olmay\u0131p PCR test sonucu pozitif olan hastalar\u0131n kay\u0131tlar\u0131na ula\u015f\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in daha \u00f6nce anti-TB ila\u00e7larla tedavi edilip edilmediklerine dair bilgi al\u0131namad\u0131. Anti-TB ila\u00e7lar konusunda \u00f6nceki tedaviye \u00f6zel vurgu yapmak ve dikkatli bir \u015fekilde \u00f6yk\u00fc almak, yanl\u0131\u015f pozitif sonu\u00e7lar\u0131n \u00f6nlenmesinde kritik \u00f6neme sahiptir. K\u00fclt\u00fcr, klinik \u00f6rneklerde MTB\u203anin saptanmas\u0131 i\u00e7in en duyarl\u0131 y\u00f6ntem olmaya devam etmektedir ve t\u00fcberk\u00fcloz basilinin izolasyonunda alt\u0131n standartt\u0131r. Haziran 2012 itibar\u0131yla, TB y\u00fck\u00fcn\u00fcn y\u00fcksek oldu\u011fu \u00fclkelerin \u00fc\u00e7te ikisinde ve \u00e7oklu ila\u00e7 diren\u00e7li TB y\u00fck\u00fcn\u00fcn y\u00fcksek oldu\u011fu \u00fclkelerin yar\u0131s\u0131nda, GeneXpert MTB\/RIF testi ulusal t\u00fcberk\u00fcloz programlar\u0131na ve k\u0131lavuzlar\u0131na dahil edilmi\u015ftir (34).<\/p>\n

Erken te\u015fhis, hastal\u0131\u011f\u0131n bula\u015fmas\u0131n\u0131n kontrol alt\u0131na al\u0131nmas\u0131n\u0131 ve TB tedavisinin zaman\u0131nda ba\u015flamas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zda yayma negatif \u00f6rneklerde GeneXpert MTB\/RIF testinin pozitif saptama oran\u0131 %28 olarak tespit edildi. Yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarda, GeneXpert MTB\/RIF\u2019in yayma negatif akci\u011fer TB \u00f6rneklerini tespit etmede yakla\u015f\u0131k %28-41 oran\u0131nda pozitiflik g\u00f6sterdi\u011fi bildirilmi\u015f olup bu sonu\u00e7lar \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131zla uyumludur (35,36).<\/p>\n

Ekstrapulmoner \u00f6rneklerde yayma negatifli\u011fi daha s\u0131k g\u00f6r\u00fclmektedir. \u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zda, ADB yayma pozitif \u00f6rne\u011fi balgam \u00f6rne\u011fi idi. Ekstrapulmoner \u00f6rneklerde ADB yayma pozitifli\u011fi ise g\u00f6r\u00fclmedi. PCR pozitif \u00f6rneklerimizin 15\u2019i pulmoner ve yedisi ekstrapulmoner \u00f6rneklere aitti. Ekstrapulmoner \u00f6rneklerde ADB yayma negatifli\u011fi daha yayg\u0131n g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in TB\u2019nin erken tan\u0131s\u0131 i\u00e7in PCR testinin daha uygun oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz.<\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zda yedi \u00f6rne\u011fin k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde \u00fcreme g\u00f6r\u00fcl\u00fcrken, PCR test sonucu negatif olarak bulundu ve yalanc\u0131 negatiflik oran\u0131 %32 idi; bu sonu\u00e7 literat\u00fcre g\u00f6re daha y\u00fcksek bir orand\u0131. Bunun nedeninin \u00f6rneklerin basil y\u00fck\u00fcn\u00fcn az olmas\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. On be\u015f farkl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n dahil edilerek yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir meta-analizde, yalanc\u0131 negatiflik oran\u0131 %9.6 olarak bildirilmi\u015f olup bu durumun nedeninin \u00f6rneklerin i\u00e7indeki basil y\u00fck\u00fcn\u00fcn analitik saptama limiti olan 131 CFU\/ml\u2019nin alt\u0131nda olmas\u0131ndan kaynakland\u0131\u011f\u0131 ifade edilmi\u015ftir (37).<\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fmam\u0131z\u0131n en \u00f6nemli k\u0131s\u0131tl\u0131l\u0131klar\u0131; yalanc\u0131 pozitiflik oranlar\u0131m\u0131z\u0131n y\u00fcksek olmas\u0131, k\u00fclt\u00fcrde \u00fcreme olmay\u0131p PCR test sonucu pozitif olan hastalar\u0131n kay\u0131tlar\u0131na ula\u015f\u0131lamamas\u0131 ve bu hastalar\u0131n daha \u00f6nce anti-TB ila\u00e7larla tedavi edilip edilmedi\u011fine dair bilgi al\u0131namamas\u0131d\u0131r. Bu nedenle y\u00fcksek yalanc\u0131 pozitiflik oran\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klayacak nedenleri bulamad\u0131k. Daha y\u00fcksek \u00f6rnek say\u0131s\u0131yla ve benzer klinik \u015f\u00fcphelere sahip hastalar \u00fczerinde y\u00f6ntemlerin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 yapacak, anti-TB ila\u00e7larla daha \u00f6nceki tedavilere \u00f6zel vurgu yap\u0131lm\u0131\u015f ve dikkatli \u00f6yk\u00fc al\u0131m\u0131na dayanan \u00e7al\u0131\u015fmalara ihtiya\u00e7 duyulmaktad\u0131r.<\/p>\n

Sonu\u00e7 olarak \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131zda; GeneXpert testi, pulmoner ve ekstrapulmoner \u00f6rneklerde MTB\u2019nin saptanmas\u0131 i\u00e7in ADB yayma mikroskobuna g\u00f6re daha y\u00fcksek bir duyarl\u0131l\u0131k g\u00f6sterdi. K\u00fclt\u00fcr, MTB i\u00e7in alt\u0131n standart olarak kabul edilmekle birlikte, MTB kolonilerinin b\u00fcy\u00fcmesi daha uzun zaman almakta ve R\u0130F direncini e\u015f zamanl\u0131 olarak tespit edememektedir. Bununla birlikte, GeneXpert testi, \u00e7oklu ila\u00e7 diren\u00e7li TB tespitini ayn\u0131 anda ger\u00e7ekle\u015ftirebilmesi sayesinde, yayma negatif TB \u015f\u00fcphelilerinin yan\u0131 s\u0131ra ADB yayma pozitif olgularda MTB\u2019nin h\u0131zl\u0131 tespiti i\u00e7in de\u011ferli bir te\u015fhis arac\u0131 olarak kabul edilmektedir. Erken tespit, hastal\u0131\u011f\u0131n bula\u015fmas\u0131n\u0131n kontrol alt\u0131na al\u0131nmas\u0131n\u0131 ve TB tedavisinin zaman\u0131nda ba\u015flamas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131r. Bu do\u011frultuda, GeneXpert testinin uygulanmas\u0131, \u00e7oklu ila\u00e7 diren\u00e7li TB olgular\u0131n\u0131n \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde azalmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

G\u0130R\u0130\u015e T\u00fcberk\u00fcloz (TB), t\u00fcm d\u00fcnyada \u00f6nemli bir halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 sorunu olup morbidite ve mortalitenin en yayg\u0131n nedenlerinden biridir; \u00f6yle ki tek bir infeksiyondan kaynaklanan \u00f6l\u00fcmlerin \u00f6nde gelen nedenidir (1).\u00a0Mycobacterium tuberculosis\u2019in neden oldu\u011fu bir infeksiyon olan TB genellikle akci\u011ferleri etkiler; ancak v\u00fccudun di\u011fer k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131 da etkileyebilir.\u00a0Pulmoner TB (PTB) aerosoller yoluyla kolayl\u0131kla yay\u0131l\u0131r (2).\u00a0D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc (DS\u00d6)\u2019n\u00fcn […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":29887,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[5129],"tags":[6040,6039,6042,6041],"class_list":["post-29598","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ozgun-arastirma","tag-bactec-960tb","tag-genexpert-mtb-rif","tag-mycobacterium-tuberculosis-2","tag-rifampisin-direnci"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29598","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=29598"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29598\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":29889,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29598\/revisions\/29889"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/29887"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=29598"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=29598"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=29598"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}