{"id":29592,"date":"2024-12-29T11:49:39","date_gmt":"2024-12-29T08:49:39","guid":{"rendered":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/?p=29592"},"modified":"2024-12-29T12:24:34","modified_gmt":"2024-12-29T09:24:34","slug":"hivde-periferik-noropati","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/2024\/12\/29\/hivde-periferik-noropati\/","title":{"rendered":"HIV ile \u0130nfekte Hastalarda Periferik N\u00f6ropati Prevalans\u0131"},"content":{"rendered":"

G\u0130R\u0130\u015e<\/h2>\n

HIV ile ili\u015fkili periferik n\u00f6ropati (PN), HIV infeksiyonunun en yayg\u0131n komplikasyonlar\u0131ndan biridir; ayn\u0131 zamanda antiretroviral tedavi (ART)\u2019nin bir yan etkisi olarak da ortaya \u00e7\u0131kabilir. HIV infeksiyonu ile ili\u015fkili PN, yayg\u0131n olarak ayak tabanlar\u0131nda ba\u015flar ve simetrik olarak y\u00fckselir; kol ve bacaklar\u0131n distal k\u0131s\u0131mlar\u0131nda yer alan yanma veya b\u0131\u00e7ak saplanma a\u011fr\u0131s\u0131, parestezi, uyu\u015fma veya kas g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fc\u011f\u00fc gibi duyusal semptomlarla karakterizedir. HIV infeksiyonu veya ART sonucu ortaya \u00e7\u0131kan klinik tablolar \u00e7ok benzerdir (1-3). Pek \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fmada HIV\u2019in kendisine ba\u011fl\u0131 n\u00f6ropati ile farkl\u0131 risk profillerine sahip ART rejimlerine ba\u011fl\u0131 n\u00f6ropati aras\u0131nda ayr\u0131m yap\u0131lmamas\u0131 nedeniyle HIV ile ili\u015fkili PN insidans\u0131 ve prevalans\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde farkl\u0131l\u0131k g\u00f6stermektedir. Antiretroviral tedavi alan hastalar ile yap\u0131lan kesitsel \u00e7al\u0131\u015fmalarda, HIV pozitif hastalar\u0131n %16-50\u2019sinde HIV ile ili\u015fkili PN bildirilmi\u015ftir (4-6). 2014 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan ve 21\u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 kapsayan sistematik incelemede, genel prevalans\u0131n %6.9 ile %10 aras\u0131nda de\u011fi\u015fti\u011fi tahmin edilmi\u015ftir (7,8). Otuz yedi kesitsel ve kohort \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n sistematik incelemesinde ise; PN prevalans oranlar\u0131 %1.2 ila %69 aras\u0131nda bildirilmi\u015ftir. Ayn\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmada, HIV\u00a0pozitif hastalar aras\u0131nda y\u0131ll\u0131k n\u00f6ropati geli\u015fiminin 100 ki\u015fi ba\u015f\u0131na 0.7 ila 39.7 aras\u0131nda de\u011fi\u015fti\u011fi, daha ya\u015fl\u0131 bireylerde ve \u015fiddetli hastal\u0131\u011f\u0131 olanlarda n\u00f6ropati riskinin daha y\u00fcksek oldu\u011fu da ifade edilmi\u015ftir (9).<\/p>\n

HIV ile ili\u015fkili PN, HIV infeksiyonunun erken evrelerinde yayg\u0131n olarak g\u00f6r\u00fclmez; \u00e7o\u011funlukla CD4+<\/sup> lenfosit say\u0131s\u0131 200 h\u00fccre\/\u03bcl\u2019den az olan ki\u015fileri etkiler (10). Periferik n\u00f6ropati sakatl\u0131\u011fa neden olabildi\u011fi gibi n\u00f6ropatik a\u011fr\u0131ya da neden olarak bireylerin ya\u015fam kalitesini olumsuz y\u00f6nde etkiler (11). Hastalar\u0131n %16 ila %50\u2019si PN\u2019den etkilenir ve s\u0131kl\u0131kla distal a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 duyu kayb\u0131, parestezi ve n\u00f6ropatik a\u011fr\u0131 semptomlar\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr (12,13). Distal simetrik polin\u00f6ropati, HIV infeksiyonu olan hastalarda en s\u0131k g\u00f6r\u00fclen periferik n\u00f6ropatidir (14,15) ve bu hastalarda n\u00f6rotoksik antiretroviral ila\u00e7lar\u0131n kullan\u0131m\u0131n\u0131 daha da s\u0131n\u0131rlayabilir. Klasik olarak ayaklar\u0131n distalinden ba\u015flayan ve hastal\u0131\u011f\u0131n ileri evrelerinde elleri i\u00e7ine alacak \u015fekilde kademeli olarak yukar\u0131 \u00e7\u0131kan duyu kayb\u0131 ile kendini g\u00f6sterir; uyu\u015fma veya kar\u0131ncalanma hissi ile de kendini g\u00f6sterebilen bir duyusal anormallik halidir. N\u00f6ropatik a\u011fr\u0131, genellikle geceleri daha k\u00f6t\u00fc ve rahats\u0131z edici bir \u015fekilde ortaya \u00e7\u0131kabilir. Ayak kaslar\u0131nda hafif bir tutulum g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. \u0130ntrinsik el kas\u0131 fonksiyonu hastal\u0131\u011f\u0131n ge\u00e7 d\u00f6nemlerine kadar iyi korunur. Ayaklarda ve ellerde duyusal i\u015flevin t\u00fcm modalitelerinde e\u015fit bir bozulma vard\u0131r. Ayak bile\u011fi tendon refleksleri yava\u015ft\u0131r veya yoktur; diz refleksleri normaldir. Bununla birlikte, abart\u0131l\u0131 bir diz sars\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131, miyelopati gibi bir merkezi sinir sistemi bozuklu\u011funun var oldu\u011funa i\u015faret edebilir (16).<\/span><\/p>\n

Tedavinin ana dayana\u011f\u0131, pregabalin gibi ajanlarla n\u00f6ropatik a\u011fr\u0131n\u0131n giderilmesidir. Y\u00fcksek d\u00fczeyde aktif ART, hastalar\u0131n baz\u0131lar\u0131nda semptomlar\u0131 iyile\u015ftirebilir (17). Di\u011fer yanda, izoniazid, metronidazol, dapson gibi HIV ile ili\u015fkili durumlar\u0131n tedavisinde kullan\u0131lan e\u015fzamanl\u0131 n\u00f6rotoksik ila\u00e7lar\u0131n kesilmesi gerekebilir (18).<\/p>\n

HIV ile infekte hastalarda PN\u2019nin s\u0131kl\u0131k oran\u0131 de\u011fi\u015fmekte olup prevalans\u0131 hakk\u0131nda \u00f6zellikle \u00fclkemizde yeterli bilgi bulunmamaktad\u0131r. Bu nedenle \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131zda HIV ile infekte bireylerde PN prevalans\u0131n\u0131n ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ama\u00e7land\u0131.<\/p>\n

Y\u00d6NTEMLER<\/h2>\n

Prospektif olarak ve tek merkezli ger\u00e7ekle\u015ftirilen \u00e7al\u0131\u015fmaya, Nisan-Aral\u0131k 2022 d\u00f6neminde Hatay Mustafa Kemal \u00dcniversitesi Hastanesi \u0130nfeksiyon Hastal\u0131klar\u0131 ve Klinik Mikrobiyoloji Poliklini\u011fi\u2019ne ba\u015fvuran 18-65 ya\u015f aral\u0131\u011f\u0131ndaki HIV tan\u0131s\u0131 do\u011frulanm\u0131\u015f 50 hasta d\u00e2hil edildi. Diyabet tan\u0131s\u0131 alm\u0131\u015f, BUN\/kreatinin oran\u0131 y\u00fcksek, hepatit C pozitif, B12 d\u00fczeyi d\u00fc\u015f\u00fck, tiroid fonksiyon testleri bozuk, serum protein elektroforez ve imm\u00fcnoelektroforez de\u011ferleri anormal, sifilis pozitif ve lamuvidin kullanan ki\u015filer \u00e7al\u0131\u015fmaya d\u00e2hil edilmedi.<\/p>\n

Hastalar\u0131n demografik bilgileri (ya\u015f, cinsiyet, boy, medeni durum, e\u011fitim d\u00fczeyi, alkol kullan\u0131m\u0131, sigara kullan\u0131m\u0131, madde kullan\u0131m\u0131, cinsel y\u00f6nelimi, ek hastal\u0131klar\u0131 ve kulland\u0131\u011f\u0131 ila\u00e7lar), klinik durumu (hastal\u0131\u011f\u0131n s\u00fcresi, tedavi s\u00fcresi ve n\u00f6ropatik a\u011fr\u0131 semptomlar\u0131) ve laboratuvar test sonu\u00e7lar\u0131 (HIV RNA d\u00fczeyi, CD4+<\/sup> T lenfosit say\u0131s\u0131, a\u00e7l\u0131k kan \u015fekeri de\u011feri, \u201cVenereal Disease Research Laboratory\u201d- Treponema pallidum <\/i>hemagl\u00fctinasyon (VDRL-TPHA) test sonucu, B12 d\u00fczeyi, folat <\/i>d\u00fczeyi, anti-HCV sonucu, kreatinin de\u011feri, trigliserid d\u00fczeyi, serum protein elektroforezi sonu\u00e7lar\u0131) <\/i>Microsoft Excel dosyas\u0131na kaydedildi.<\/p>\n

A\u011fr\u0131 anketlerinin s\u00fcbjektif olmas\u0131ndan dolay\u0131 tan\u0131y\u0131 desteklemek i\u00e7in \u0131s\u0131, bas\u0131n\u00e7, elektriksel uyar\u0131m ile elde edilen duyusal e\u015fik ve a\u011fr\u0131 e\u015fi\u011fi de\u011ferlerinin incelendi\u011fi elektromiyografi (EMG) kullan\u0131lmaktad\u0131r. Bu nedenle \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131zda da Medelec\u00a0Synergy<\/i> model EMG cihaz\u0131 (Viasys Healthcare, ABD) ile hastalar\u0131n kol ve bacaklar\u0131na ince elektrotlar (kablolar) ba\u011flanarak d\u00fc\u015f\u00fck dozda elektriksel uyar\u0131lar verildi ve periferik sinir kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131, sinir k\u0131l\u0131f\u0131n\u0131n hasarl\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131, sinirin elektriksel ak\u0131m\u0131n\u0131n normal olup olmad\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirildi. Hastalar EMG sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re n\u00f6ropatisi olanlar ve olmayanlar olarak iki grupta incelendi. Di\u011fer yanda hastalar\u0131n n\u00f6ropatik a\u011fr\u0131 durumunu de\u011ferlendirmek i\u00e7in EMG\u2019nin yan\u0131 s\u0131ra \u201cDouleurneuropathique 4\u201d (DN4) a\u011fr\u0131 \u00f6l\u00e7e\u011fi de kullan\u0131ld\u0131.<\/p>\n

DN4 a\u011fr\u0131 \u00f6l\u00e7e\u011fi klinisyenler taraf\u0131ndan uygulanan bir ankettir; semptomlarla ilgili yedi madde (a\u011fr\u0131n\u0131n \u00f6zellikleri ve v\u00fccut b\u00f6lgesinde hissedilen a\u011fr\u0131n\u0131n tipi) ve klinik muayeneyle ilgili \u00fc\u00e7 madde (a\u011fr\u0131 b\u00f6lgesindeki muayene bulgular\u0131 ve a\u011fr\u0131 b\u00f6lgesinin f\u0131r\u00e7alamas\u0131 ile ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131) i\u00e7erir. Her pozitif maddeye 1 puan, her negatif maddeye ise 0 puan\u0131 verilir; 10 \u00fczerinden 4 veya daha fazla toplam puan n\u00f6ropatik a\u011fr\u0131 oldu\u011funu g\u00f6sterir.<\/span><\/p>\n

D\u00fcnya Tabipler Birli\u011fi Helsinki Bildirgesine uygun olarak y\u00fcr\u00fct\u00fclen \u00e7al\u0131\u015fma i\u00e7in Hatay Mustafa Kemal \u00dcniversitesi T\u0131p Fak\u00fcltesi Klinik Ara\u015ft\u0131rmalar Etik Kurulu\u2019ndan 14 Mart 2022 tarih ve 01 karar numaras\u0131yla onay al\u0131nd\u0131. Ayr\u0131ca \u00e7al\u0131\u015fmaya d\u00e2hil edilen hastalardan da onam al\u0131nd\u0131.<\/p>\n

\u0130statistiksel Analizler<\/h3>\n

Verilerin analizi, SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) versiyon 22.0 program\u0131 (IBM Corp., Armonk, NY, ABD) ile yap\u0131ld\u0131. S\u00fcrekli verilerin normallik varsay\u0131m\u0131na uygunlu\u011fu Kolmogorov-Smirnov testi ve de\u011fi\u015fim katsay\u0131s\u0131na g\u00f6re de\u011ferlendirildi. S\u00fcrekli veriler, ortalama de\u011fer, standart sapma, ortanca de\u011fer, minimum ve maksimum; kategorik veriler ise frekans (n) ve y\u00fczde (%) \u015feklinde verildi. Normal da\u011f\u0131l\u0131m g\u00f6steren s\u00fcrekli de\u011fi\u015fkenlerin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131nda ba\u011f\u0131ms\u0131z grup t-testi kullan\u0131ld\u0131. Kategorik de\u011fi\u015fkenler i\u00e7in gruplar aras\u0131ndaki istatistiksel farkl\u0131l\u0131k Pearson \u03c72 testi veya Fisher kesin testi ile belirlendi. \u0130statistiksel analizlerde anlaml\u0131 d\u00fczey olarak p<\/i><0.05 de\u011ferleri kabul edildi.<\/p>\n

BULGULAR<\/h2>\n
\"\"<\/a>

Tablo 1.<\/strong> Hastalar\u0131n Sosyodemografik \u00d6zellikleri<\/p><\/div>\n

\u00c7al\u0131\u015fmam\u0131za, HIV infeksiyonu tan\u0131s\u0131 al\u0131p takip ve tedavi edilen 50 hasta d\u00e2hil edildi; 44 (%88)\u2019\u00fc erkek, 6 (%12)\u2019si kad\u0131n olup ya\u015f ortalamas\u0131 37.5\u00b114 y\u0131l idi. Hastalar\u0131n 10 (%20)\u2019u 18-24 ya\u015f aras\u0131nda, 25 (%50)\u2019i 25-44 ya\u015f aras\u0131nda ve 15 (%30)\u2019i 45-65 ya\u015f aras\u0131ndayd\u0131; 21 (%42)\u2019i evli, 29 (%58)\u2019u bek\u00e2rd\u0131; 18 (%36)\u2019nin e\u011fitim d\u00fczeyi ilkokul, 17 (%34)\u2019sinin \u00fcniversite, 13 (%26)\u2019\u00fcn\u00fcn liseydi ve 26 (%52)\u2019s\u0131n\u0131n mesle\u011finin i\u015f\u00e7i oldu\u011fu belirlendi. Hastalar\u0131n cinsel y\u00f6nelimlerine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda; 35 (%70)\u2019i heteroseks\u00fcel, 12 (%24)\u2019si homoseks\u00fcel, 3 (%6)\u2019\u00fc biseks\u00fceldi. Tedavilerine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda; 31 (%62)\u2019inin tenofovir alafenamid \/ emtrisitabin + biktegravir (TAF\/FTC+BIC), 14 (%28)\u2019\u00fcn\u00fcn tenofovir disoproksil fumarat \/ emtrisitabin + dolutegravir (TDF\/FTC+DTG) ve 2 (%4.0)\u2019sinin tenofoviral afenamid \/ emtrisitabin \/ elvitegravir \/ kobisistat (TAF\/FTC\/EVG\/COBI) kulland\u0131\u011f\u0131 belirlendi. Ortalama hastal\u0131k s\u00fcresi 3.6\u00b13.2 y\u0131ld\u0131 (Tablo 1).<\/p>\n

\"\"<\/a>

Tablo 2.<\/strong> Hastalar\u0131n Laboratuvar Verilerinin De\u011ferlendirilmesi<\/p><\/div>\n

\u00c7al\u0131\u015fmaya kat\u0131lan hastalar\u0131n hi\u00e7birinde e\u015flik eden bir komorbidite yoktu; 24 (%48)\u2019\u00fc sigara, 8 (%36)\u2019i alkol kullanmakta olup bir ki\u015finin keyif verici madde kullan\u0131m\u0131 oldu\u011fu belirlendi. B12 vitamini d\u00fczeyi ortalamas\u0131 387.1\u00b1110.1 pg\/ml, folat d\u00fczeyi ortalamas\u0131 8.3\u00b12.5 ng\/ml ve a\u00e7l\u0131k kan \u015fekeri d\u00fczeyi ortalamas\u0131 91.9\u00b17.7 mg\/dl idi. Hastalar\u0131n tamam\u0131nda kreatinin d\u00fczeyi normal aral\u0131kta olup ortalamas\u0131 0.9\u00b10.1 mg\/dl olarak saptand\u0131. Trigliserid referans aral\u0131\u011f\u0131 150 mg\/dl\u2019nin \u00fczerinde olan hasta say\u0131s\u0131 18 (%36) ve trigliserid d\u00fczeyi ortalamas\u0131 149.8\u00b190.6 mg\/dl idi. CD4+<\/sup>T lenfosit h\u00fccre say\u0131s\u0131 ortalamas\u0131 675.96\u00b1271.91 h\u00fccre\/mm3<\/sup> olarak saptand\u0131; CD4+<\/sup>T lenfosit h\u00fccre say\u0131s\u0131 <350 (ge\u00e7 d\u00f6nem) olan hasta say\u0131s\u0131 5 (%10), h\u00fccre say\u0131s\u0131 >350 olan (erken d\u00f6nem) hasta say\u0131s\u0131 45 (%90) idi. Hastalar\u0131n 46 (%92)\u2019s\u0131n\u0131n HIV-RNA\u2019s\u0131 negatif olup 4 (%8) hasta HIV-RNA pozitifti. Anti-HCV ve VDRL-TPHA testleri t\u00fcm hastalarda negatifti (Tablo 2).<\/p>\n

\"\"<\/a>

Tablo 3.<\/strong> Hastalarda Periferik N\u00f6ropati Varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n De\u011ferlendirilmesi (n=50)<\/p><\/div>\n

Elektromiyografi sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re hastalar\u0131n 17 (%34)\u2019sinde PN tespit edildi; PN tespit edilen 8 (%47.1) hastada yanma, a\u011fr\u0131l\u0131 so\u011fuk hissi, elektrik \u015foklar\u0131, kar\u0131ncalanma, i\u011fnelenme, uyu\u015fma ve ka\u015f\u0131nt\u0131 gibi semptomlar\u0131n bir veya birka\u00e7\u0131 g\u00f6r\u00fcld\u00fc. DN4 a\u011fr\u0131 \u00f6l\u00e7e\u011fi kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ise hastalar\u0131n tamam\u0131 d\u00f6rt ve alt\u0131nda puan ald\u0131; bu sonuca g\u00f6re hastalarda n\u00f6ropatik a\u011fr\u0131 tespit edilemedi. Sebebi bilinmeyen (idiopatik) veya gizli n\u00f6ropati varl\u0131\u011f\u0131nda serum protein elektroforezi kullan\u0131lmaktad\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zdaki serum protein elektroforezi sonu\u00e7lar\u0131nda hi\u00e7bir hastada monoklonal bant g\u00f6zlenmedi (Tablo 3).<\/p>\n

\"\"<\/a>

Tablo 4.<\/strong> EMG\u2019ye G\u00f6re Periferik N\u00f6ropati Saptanan ve Saptanmayan Hastalar\u0131n Sosyodemografik \u00d6zelliklerine G\u00f6re Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131<\/p><\/div>\n

Elektromiyografi sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re PN saptanan ve saptanmayan hastalar\u0131n sosyodemografik \u00f6zelliklerine g\u00f6re kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 Tablo 4\u2019te \u00f6zetlendi. Kad\u0131n, 45-65 ya\u015f aras\u0131 ve ilkokul mezunu hastalarda PN daha y\u00fcksek s\u0131kl\u0131kta saptand\u0131 (s\u0131ras\u0131yla; p<\/i>=0.014, p<\/i><0.001, p<\/i>=0.009); ancak ayn\u0131 gruplar aras\u0131nda yap\u0131lan di\u011fer kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmalarda istatistiksel olarak anlaml\u0131 d\u00fczeyde fark saptanmad\u0131 (s\u0131ras\u0131yla; p<\/i>=0.056, p<\/i>=0.122, p<\/i>=0.138, p<\/i>=0.339, p<\/i>=0.078, p<\/i>=0.757) (Tablo 4).<\/p>\n

\"\"<\/a>

Tablo 5.<\/strong> EMG\u2019ye G\u00f6re Hastalar\u0131n Baz\u0131 Laboratuvar Verilerinin Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131<\/p><\/div>\n

Laboratuvar verileri (trigliserid, CD4+ <\/sup>T lenfosit h\u00fccre say\u0131s\u0131 ve HIV-RNA varl\u0131\u011f\u0131) aras\u0131nda yap\u0131lan kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmalarda ise istatistiksel olarak anlaml\u0131 d\u00fczeyde fark saptanmad\u0131 (s\u0131ras\u0131yla; p<\/i>=0.548, p<\/i>=0.209, p<\/i>=0.508) (Tablo 5).<\/span><\/p>\n

\u0130RDELEME<\/h2>\n

\u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zda PN varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rmak i\u00e7in HIV infeksiyonu tan\u0131l\u0131 hastalara EMG yap\u0131ld\u0131 ve DN4 a\u011fr\u0131 \u00f6l\u00e7e\u011fi uyguland\u0131. Elektromiyografi sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re hastalar\u0131n 17 (%34)\u2019sinde PN tespit edilmi\u015f olup bu hastalar\u0131n 8 (%47.1)\u2019inde semptom g\u00f6r\u00fcld\u00fc. DN4 a\u011fr\u0131 \u00f6l\u00e7e\u011fi puanlar\u0131na g\u00f6re ise hastalar\u0131n hi\u00e7birinde n\u00f6ropatik a\u011fr\u0131 saptanmad\u0131. Bu nedenle HIV ile ili\u015fkili PN\u2019nin asemptomatik olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz.<\/p>\n

Antiviral tedavi \u00f6ncesi d\u00f6nemde HIV ile ili\u015fkili PN i\u00e7in risk fakt\u00f6rleri aras\u0131nda; d\u00fc\u015f\u00fck CD4+<\/sup> T lenfosit h\u00fccre say\u0131s\u0131, y\u00fcksek viral y\u00fck ve ileri ya\u015f bulunmaktad\u0131r (19,20). Antiretroviral tedavi al\u0131nan d\u00f6nemde ise; ileri ya\u015f, uzun boy, d\u00fc\u015f\u00fck CD4+<\/sup> T lenfosit h\u00fccre say\u0131s\u0131, HIV infeksiyonu s\u00fcresi ve n\u00f6rotoksik ila\u00e7lar\u0131n kullan\u0131m\u0131 (stavudin gibi) risk fakt\u00f6rleridir (12, 21-24). \u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zda ileri ya\u015f (45-65 ya\u015f aras\u0131) hastalarda PN prevalans\u0131 daha y\u00fcksek bulundu. \u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zla benzer \u015fekilde ileri ya\u015f\u0131n PN i\u00e7in bir risk fakt\u00f6r\u00fc oldu\u011funu g\u00f6steren \u00e7ok say\u0131da \u00e7al\u0131\u015fma mevcuttur (4, 12, 25, 26). <\/span><\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zda kad\u0131n hastalarda PN prevalans\u0131 daha y\u00fcksek idi. Kad\u0131nlar\u0131n PN geli\u015fiminden daha fazla etkilendi\u011fi daha \u00f6nce yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarda da bildirilmi\u015ftir (27-30). Fakat bu sonu\u00e7 kad\u0131nlar\u0131n PN geli\u015fimine daha duyarl\u0131 oldu\u011fu anlam\u0131na gelmeyebilir. Kad\u0131nlar\u0131n hastal\u0131kla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131nda daha sa\u011fduyulu bir \u015fekilde sa\u011fl\u0131k hizmeti alma aray\u0131\u015f\u0131na girmeleri veya \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131zdaki kad\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131n az olmas\u0131 kad\u0131nlarda daha y\u00fcksek bir te\u015fhis oran\u0131na neden olmu\u015f olabilir.<\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zda CD4+<\/sup> T lenfosit h\u00fccre say\u0131s\u0131 ile PN aras\u0131nda ili\u015fki bulunamad\u0131. Bu durum CD4+<\/sup> T lenfosit h\u00fccre say\u0131s\u0131 d\u00fc\u015f\u00fck olan hasta say\u0131m\u0131z\u0131n az olmas\u0131ndan kaynakl\u0131 olabilir. Artan CD4+<\/sup> T lenfosit h\u00fccre say\u0131lar\u0131 tedaviye ba\u011fl\u0131 olarak imm\u00fcn yetmezlik veya viral kontrolden sorumlu olabilir. N\u00fckleozid revers transkriptaz inhibit\u00f6rleri (NRTI) tedavi rejimi alt\u0131ndaki hastalar \u00fczerinde yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar genellikle PN ile ili\u015fkili d\u00fc\u015f\u00fck CD4+<\/sup> T lenfosit h\u00fccre seviyeleri g\u00f6sterirken; NRTI ve proteaz inhibit\u00f6rlerini i\u00e7ermeyen daha sonraki \u00e7al\u0131\u015fmalarda, CD4+ T lenfosit h\u00fccre seviyeleri ile PN aras\u0131nda bir ili\u015fki bildirilmemi\u015ftir (31,32). \u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zda PN saptanan HIV ile infekte hastalar\u0131n %47.1\u2019i TAF\/FTC+BIC, %41.2\u2019si TDF\/FTC+DTG ART kombinasyonu kullan\u0131yordu. Gruplar aras\u0131nda (TAF\/FTC+BIC ve TDF\/FTC+DTG) rejimleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan anlaml\u0131 d\u00fczeyde fark saptanmad\u0131. Bu nedenle, altta yatan mekanizmalar belirsizli\u011fini korumaya devam etmektedir.<\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zda boy uzunlu\u011fu ile PN aras\u0131nda ili\u015fki bulunamad\u0131. Yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarda uzun boyun PN i\u00e7in bir risk fakt\u00f6r\u00fc oldu\u011fu bildirilmi\u015ftir; bu durum basit bir \u015fekilde artan sinir uzunlu\u011funun ve dolay\u0131s\u0131yla daha geni\u015f bir akson y\u00fczey alan\u0131n\u0131n n\u00f6rolojik hasar i\u00e7in daha b\u00fcy\u00fck bir risk olu\u015fturmas\u0131ndan kaynaklanmaktad\u0131r (13,33-35). Chen ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n (13) 522 HIV infeksiyonu tan\u0131l\u0131 hastada PN prevalans\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmada, PN prevalans\u0131 %52.8 olarak saptanm\u0131\u015f olup kad\u0131n cinsiyet, ileri ya\u015f ve uzun boy risk fakt\u00f6rleri olarak bildirilmi\u015ftir.<\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zda ilkokul mezunu hastalarda PN prevalans\u0131 y\u00fcksek bulundu. Y\u00fcksek e\u011fitim d\u00fczeyi hem sa\u011fl\u0131kl\u0131 ya\u015fam tarz\u0131 hem de ilaca uyumla birlikte hastal\u0131klarla ba\u015fa \u00e7\u0131kma konusunda do\u011fru bir fark\u0131ndal\u0131\u011fa yol a\u00e7abilir. Bu nedenle y\u00fcksek e\u011fitim d\u00fczeyine sahip hastalarda PN geli\u015fme riskinin daha d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz.\u00a0 <\/span>Pires ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n (36) 2022 y\u0131l\u0131nda 64 HIV pozitif hasta ile yapt\u0131klar\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmada, \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131zla benzer \u015fekilde ilkokul mezunu olan hastalarda n\u00f6ropati prevalans\u0131n\u0131n daha y\u00fcksek oldu\u011fu saptanm\u0131\u015ft\u0131r; ancak CD4+<\/sup> T lenfosit h\u00fccre say\u0131s\u0131, viral y\u00fck, hastal\u0131k s\u00fcresi ile PN aras\u0131nda ili\u015fki bildirilmemi\u015ftir. Bizim \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131zda da CD4+ <\/sup>T lenfosit h\u00fccre say\u0131s\u0131, viral y\u00fck, hastal\u0131k s\u00fcresi ile PN aras\u0131nda ili\u015fki saptanmad\u0131. Son y\u0131llarda yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarda benzer sonu\u00e7lar elde edilmi\u015f olmas\u0131n\u0131n nedeni, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde hastalar\u0131n ART\u2019ye daha iyi uyum g\u00f6stermesi sonucunda CD4+<\/sup> T lenfosit say\u0131s\u0131 ve viral y\u00fckte h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde d\u00fczelme olmas\u0131 olabilir.<\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zda sigara kullan\u0131m\u0131 ile PN aras\u0131nda ili\u015fki bulunamad\u0131. Benevides ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n (32) 2017 y\u0131l\u0131nda HIV pozitif 150 hasta ile yapt\u0131klar\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmada, PN prevalans\u0131 %31.3 olarak saptanm\u0131\u015fken ya\u015fl\u0131 hastalarda ve sigara i\u00e7enlerde PN prevalans\u0131 daha y\u00fcksek bildirilmi\u015ftir. Bizim \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131zda ise sigara kullanan hasta say\u0131s\u0131n\u0131n az olmas\u0131 nedeniyle bir ili\u015fki bulunmam\u0131\u015f olabilir.<\/p>\n

Puplampu ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n (33) 2019 y\u0131l\u0131nda 525 HIV pozitif hasta ile yapm\u0131\u015f olduklar\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmada, PN prevalans\u0131 %17.7 olarak saptanm\u0131\u015ft\u0131r. S\u00f6z konusu \u00e7al\u0131\u015fmada, \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131zla benzer \u015fekilde CD4+<\/sup> T lenfosit h\u00fccre say\u0131s\u0131, sigara ve alkol kullan\u0131m\u0131 ile PN aras\u0131nda ili\u015fki bildirilmemi\u015ftir.<\/p>\n

Metabolik sendrom (MetS) terimi, ateroskleroz ve mikrovask\u00fcler hastal\u0131k i\u00e7in risk fakt\u00f6rlerinin birlikteli\u011fini yans\u0131t\u0131r; obezite, glukoz intolerans\u0131, hipertansiyon ve dislipidemileri i\u00e7erir; HIV ile infekte ki\u015filerde MetS prevalans\u0131, kullan\u0131lan tan\u0131ma ba\u011fl\u0131 olarak %25-96 aras\u0131nda de\u011fi\u015fmektedir (37,38). \u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zda HIV infeksiyonu tan\u0131l\u0131 hastalar\u0131n 18 (%36)\u2019inde trigliserid d\u00fczeyi >150 mg\/dl olarak saptanm\u0131\u015f olup trigliserid y\u00fcksekli\u011fi ile PN aras\u0131nda ili\u015fki bulunamad\u0131. Ances ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n (39) HIV ile ili\u015fkili PN\u2019de metabolik sendrom bile\u015fenlerini de\u011ferlendirdikleri \u00e7al\u0131\u015fmada, HIV pozitif ve PN\u2019si olan 130 hasta incelenmi\u015ftir. \u00c7al\u0131\u015fman\u0131n sonucunda 40-49 ya\u015f aral\u0131\u011f\u0131ndaki hastalarda y\u00fcksek trigliserid d\u00fczeyleri PN i\u00e7in bir risk fakt\u00f6r\u00fc olarak bildirilmi\u015ftir.<\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fmam\u0131z\u0131n en \u00f6nemli k\u0131s\u0131tl\u0131l\u0131\u011f\u0131; kesitsel, tek merkezli ve \u00f6rneklemi k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00e7al\u0131\u015fma olmas\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca, \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc b\u00f6lgedeki hastalar genel olarak ge\u00e7 t\u0131bbi yard\u0131m istedi\u011fi i\u00e7in HIV infeksiyonunun ortalama s\u00fcresine ili\u015fkin bilgilerin yanl\u0131\u015f olma ihtimali de vard\u0131r.<\/p>\n

HIV ile ili\u015fkili PN, HIV infeksiyonunun yayg\u0131n bir n\u00f6rolojik komplikasyonudur. \u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zda da HIV tan\u0131l\u0131 hastalar\u0131n %34\u2019\u00fcnde PN saptad\u0131k. Sonu\u00e7 olarak; hastal\u0131\u011f\u0131n h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde te\u015fhis edilmesinin yan\u0131 s\u0131ra morbidite ve mortalite sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n azalt\u0131labilmesi i\u00e7in klinisyenlerin HIV infeksiyonunda g\u00f6r\u00fclen PN\u2019ler hakk\u0131nda bilgi sahibi olmas\u0131 son derece \u00f6nemlidir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

G\u0130R\u0130\u015e HIV ile ili\u015fkili periferik n\u00f6ropati (PN), HIV infeksiyonunun en yayg\u0131n komplikasyonlar\u0131ndan biridir; ayn\u0131 zamanda antiretroviral tedavi (ART)\u2019nin bir yan etkisi olarak da ortaya \u00e7\u0131kabilir. HIV infeksiyonu ile ili\u015fkili PN, yayg\u0131n olarak ayak tabanlar\u0131nda ba\u015flar ve simetrik olarak y\u00fckselir; kol ve bacaklar\u0131n distal k\u0131s\u0131mlar\u0131nda yer alan yanma veya b\u0131\u00e7ak saplanma a\u011fr\u0131s\u0131, parestezi, uyu\u015fma veya kas […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[5129],"tags":[6033,6032,5163,6031],"class_list":["post-29592","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ozgun-arastirma","tag-dn4","tag-elektromyografi","tag-hiv-2","tag-periferik-noropati"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29592","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=29592"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29592\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":29986,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29592\/revisions\/29986"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=29592"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=29592"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=29592"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}