Tablo 3.<\/strong>Ki\u015fisel Koruyucu Ekipman Kullan\u0131m\u0131<\/p><\/div>\nDi\u015f kliniklerinden laboratuvarlara gelen i\u015flerin %83.2\u2019sinde \u00f6l\u00e7\u00fc ile not k\u00e2\u011f\u0131d\u0131n\u0131n birbirine temas edecek \u015fekilde ayn\u0131 pakette oldu\u011fu, %16.8\u2019inde ise ayr\u0131 ayr\u0131 oldu\u011fu bildirildi. Protezlerin cilas\u0131nda kullan\u0131lan pomza kar\u0131\u015f\u0131m\u0131n\u0131 her olguda de\u011fi\u015ftiren teknisyenlerin oran\u0131 %5 olarak tespit edildi. Teknisyenlerin dezenfeksiyon uygulamalar\u0131na ili\u015fkin yan\u0131tlar\u0131 Tablo 2\u2019de, ki\u015fisel koruyucu ekipman kullan\u0131m\u0131na dair uygulamalar ise Tablo 3\u2019te verildi.<\/p>\n
\u0130RDELEME<\/h2>\n
Bu ara\u015ft\u0131rmada di\u015f teknisyenlerinin infeksiyon hastal\u0131klar\u0131 riski a\u00e7\u0131s\u0131ndan fark\u0131ndal\u0131klar\u0131n\u0131n y\u00fcksek oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Teknisyenlerin %97.3\u2019\u00fc di\u015f kliniklerinden gelen \u00f6l\u00e7\u00fc ve protezlerden infeksiyon hastal\u0131\u011f\u0131 bula\u015fma riski oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmektedir. Ancak laboratuvardaki \u00e7al\u0131\u015fma prati\u011finde infeksiyon kontrol uygulamalar\u0131 ve ki\u015fisel koruyucu ekipman kullan\u0131m\u0131 ideal \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015ftirilmemektir. Daha \u00f6nce yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalarda da teknisyenlerin infeksiyon hastal\u0131\u011f\u0131 risklerinin fark\u0131nda oldu\u011fu ancak uygulamada infeksiyon kontrol uygulamalar\u0131n\u0131n yetersiz oldu\u011fu belirlenmi\u015ftir (1,16,22-24). Bununla beraber baz\u0131 ara\u015ft\u0131rmalarda teknisyenlerin fark\u0131ndal\u0131k d\u00fczeyinin de d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir (15,19,20). Dental profesyoneller aras\u0131nda infeksiyon kontrol\u00fc bilgi d\u00fczeyinin en d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fu grup di\u015f teknisyenleridir (25). Bu ara\u015ft\u0131rmada da teknisyenlerin sadece %60\u2019\u0131n\u0131n infeksiyon kontrol\u00fc ile ilgili e\u011fitim ald\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
Sa\u011fl\u0131k profesyonellerinin hepatit B infeksiyonuna yakalanma veya ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 olma riski genel pop\u00fclasyona g\u00f6re daha fazlad\u0131r. Di\u015f teknisyenleri, hasta ile do\u011frudan temasta olmamakla beraber kan ve t\u00fck\u00fcr\u00fckle kontamine olmu\u015f materyallerle \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan dolay\u0131 risk alt\u0131ndad\u0131r. Bu nedenle hepatit B a\u015f\u0131s\u0131 olmalar\u0131 \u00f6nerilmektedir (2). Reddy ve arkada\u015flar\u0131 (26) \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda oral sa\u011fl\u0131k profesyonelleri aras\u0131nda en d\u00fc\u015f\u00fck a\u015f\u0131lanma oran\u0131na sahip grubun di\u015f teknisyenleri oldu\u011funu belirlemi\u015ftir. Bu ara\u015ft\u0131rmaya kat\u0131lan di\u015f teknisyenlerinin hepatit B a\u015f\u0131s\u0131 olma oran\u0131 %72.3\u2019t\u00fcr. \u015eanl\u0131urfa\u2019da 2008 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan bir ara\u015ft\u0131rmada a\u011f\u0131z ve di\u015f sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 alan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan hem\u015fire ve di\u015f protez teknisyenlerinden en az bir doz a\u015f\u0131 yapt\u0131rm\u0131\u015f olanlar\u0131n oran\u0131n\u0131n %58.7 oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir (21). Ara\u015ft\u0131rmalarda di\u015f teknisyenleri aras\u0131nda a\u015f\u0131lanma oranlar\u0131 farkl\u0131l\u0131k g\u00f6stermektedir. Bu oran; Pakistan Kara\u00e7i\u2019de %72 (10), \u0130ran Yazd\u2019da %76 (12), Hindistan Mysore City\u2019de %67 (26), Do\u011fu Hindistan\u2019da %59.3 (19), Brezilya Sao Paola\u2019da %59.6 (22) iken, Suudi Arabistan Riyad\u2019da %40.4 (16), Romanya Iasi\u2019de %38 (11), Nijerya\u2019da %24.4 (14), \u00dcrd\u00fcn\u2019de %10 (13) olarak belirlenmi\u015ftir. Ara\u015ft\u0131rma sonu\u00e7lar\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131klar \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman ve b\u00f6lgesel farkl\u0131l\u0131klardan kaynaklanm\u0131\u015f olabilir. D\u00fcnya Hepatit Raporu\u2019na g\u00f6re Afrika, Do\u011fu Akdeniz ve Avrupa k\u0131tas\u0131ndaki a\u015f\u0131lanma oranlar\u0131 d\u00fcnya ortalamas\u0131n\u0131n alt\u0131nda olup a\u015f\u0131laman\u0131n kapsama alan\u0131 \u00fclkeler aras\u0131nda ve i\u00e7inde de de\u011fi\u015fiklik g\u00f6stermektedir (27). Di\u015f teknisyenlerinin a\u015f\u0131lanmas\u0131 ile ilgili yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar aras\u0131nda a\u015f\u0131lanma oran\u0131 g\u00f6rece d\u00fc\u015f\u00fck olan merkezlerin \u00e7o\u011funun raporda belirtildi\u011fi gibi Avrupa ve Afrika k\u0131tas\u0131nda bulundu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir (10-14,16,19,22,26). Hepatit B a\u015f\u0131lanmas\u0131n\u0131 art\u0131rmak i\u00e7in uygulanan politikalar nedeniyle a\u015f\u0131lanma oranlar\u0131, 2000\u2019li y\u0131llar\u0131n ba\u015flar\u0131ndan itibaren d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda artma e\u011filimindedir (28). \u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zda belirlenen a\u015f\u0131lanma oran\u0131, 2015 y\u0131l\u0131nda d\u00fcnyadaki tam a\u015f\u0131l\u0131 birey ortalamas\u0131 olan %84\u2019e g\u00f6re d\u00fc\u015f\u00fck olmakla beraber ba\u011f\u0131\u015f\u0131k oldu\u011fu i\u00e7in a\u015f\u0131lanmayan %8.6 oran\u0131nda kat\u0131l\u0131mc\u0131 da g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunduruldu\u011funda ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k oran\u0131n\u0131n %80.9\u2019a ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Ancak bu oran 2020 y\u0131l\u0131 i\u00e7in hedeflenen %90 oran\u0131ndan d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr (27).\u00a0<\/span><\/p>\nDi\u015f kliniklerinde alet ve ekipmanlar\u0131n dezenfeksiyon ve sterilizasyonunun etkin bir \u015fekilde yap\u0131lmas\u0131na ra\u011fmen protetik materyaller her zaman uygun \u015fekilde dezenfekte edilmemekte, baz\u0131lar\u0131 kan ve yiyecek art\u0131klar\u0131yla kontamine \u015fekilde laboratuvarlara g\u00f6nderilmektedir. Bu da laboratuvar personelinin \u00e7apraz infeksiyon riskini art\u0131rmaktad\u0131r (11,29). Yap\u0131lan bir ara\u015ft\u0131rmada, di\u015f kliniklerinden laboratuvarlara g\u00f6nderilen protezlerin %60\u2019tan fazlas\u0131n\u0131n oral kaviteden kaynakl\u0131 patojen mikroorganizmalar ile kontamine oldu\u011fu g\u00f6sterilmi\u015ftir (30). \u00d6l\u00e7\u00fclerin dezenfeksiyondan \u00f6nce suyla y\u0131kanmas\u0131 kontaminasyonu azaltmaktad\u0131r (31,32). Ancak di\u015f kliniklerinden gelen \u00f6l\u00e7\u00fclerin her zaman y\u0131kanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, %25\u2019inin g\u00f6zle g\u00f6r\u00fcn\u00fcr olarak kanla kontamine oldu\u011funu (33) ve di\u015f hekimlerinin yar\u0131s\u0131na yak\u0131n\u0131n\u0131n dezenfeksiyon prosed\u00fcrlerini tam olarak uygulamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steren ara\u015ft\u0131rmalar vard\u0131r (34,35). \u0130ngiltere\u2019de yap\u0131lan bir ara\u015ft\u0131rmada da di\u015f hekimlerinin %94.9\u2019u \u00f6l\u00e7\u00fcleri dezenfekte etmekle beraber sadece 37.2%\u2019sinin dezenfeksiyondan \u00f6nce suyla y\u0131kad\u0131\u011f\u0131 belirlenmi\u015ftir (36) \u00d6l\u00e7\u00fclerin dezenfeksiyonu i\u00e7in en uygun zaman ve y\u00f6ntem, a\u011f\u0131zdan \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131ktan hemen sonra kan ve t\u00fck\u00fcr\u00fck kurumadan y\u0131kama ve dezenfeksiyondur. Bu nedenle dezenfeksiyonun yap\u0131lmas\u0131 \u00f6ncelikle di\u015f hekiminin sorumlulu\u011fundad\u0131r (5,23). \u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zdaki teknisyenlerin %73.4\u2019\u00fc dezenfeksiyonun di\u015f hekimi, %26.6\u2019s\u0131 ise teknisyenler taraf\u0131ndan yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcndedir. Al Mortadi ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n (1) ara\u015ft\u0131rmas\u0131nda, teknisyenlerin %97.6\u2019s\u0131 dezenfeksiyonun di\u015f kliniklerinde yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmektedir. Laboratuvara gelen kontamine materyallerin dezenfekte edilip edilmedi\u011finin belirsiz olmas\u0131, laboratuvarda tekrar dezenfekte edilmelerine ve buna ba\u011fl\u0131 olarak \u00f6l\u00e7\u00fc ve protetik materyallerin bozulmas\u0131na neden olabilmektedir (2,8,36,37). Ara\u015ft\u0131rmalar, teknisyen-di\u015f hekimi ileti\u015fiminin zay\u0131f oldu\u011funu ve di\u015f hekimlerinin bir\u00e7o\u011funun g\u00f6nderdi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fc ve protetik malzemelerin dezenfekte edilip edilmedi\u011fi hakk\u0131nda teknisyenleri bilgilendirmedi\u011fini g\u00f6stermi\u015ftir (1,8,13,34,38). Bizim ara\u015ft\u0131rmam\u0131zda da teknisyenler di\u015f hekimlerinin sadece %40.6\u2019s\u0131n\u0131n dezenfeksiyon konusunda kendilerini bilgilendirdi\u011fini belirtmi\u015ftir. Di\u015f hekimlerine, kontamine materyalleri dezenfekte edilip edilmedi\u011fini belirten bir etiketle laboratuvara g\u00f6ndermesi \u00f6nerilmekte (5) ve b\u00f6ylece belirsizlik kaynakl\u0131 olarak laboratuvarda tekrar dezenfekte edilmesinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir (2,8,36,37)<\/span>. Ancak, her ne kadar teknisyenleri bilgilendirmeye y\u00f6nelik bir sistem \u00f6nerilse de biz belirlenen bir protokol ile t\u00fcm kontamine materyallerin di\u015f kliniklerinde dezenfekte edildikten sonra laboratuvarlara g\u00f6nderilmesinin infeksiyon kontrol\u00fc a\u00e7\u0131s\u0131ndan daha uygun oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmekteyiz.\u00a0<\/span><\/p>\n\u0130nfeksiyon kontrol\u00fc ile ilgili mevcut uygulamalar\u0131n yetersizli\u011fi g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunduruldu\u011funda, di\u015f kliniklerinden gelen materyallerin kontamine olma ihtimalinin y\u00fcksek oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu nedenle laboratuvara gelen materyaller ayr\u0131 bir b\u00f6l\u00fcmde tutulmal\u0131 ve al\u00e7\u0131 modeller d\u00f6k\u00fclmeden \u00f6nce \u00f6l\u00e7\u00fcler dezenfekte edilmelidir (5,39). \u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zda laboratuvarlar\u0131n %81.6\u2019s\u0131nda gelen i\u015flerin ayr\u0131 bir b\u00f6l\u00fcmde tutuldu\u011fu ve %74.6\u2019s\u0131nda da bu alandan sorumlu bir \u00e7al\u0131\u015fan oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Sinha ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n (19) \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda, gelen \u00f6l\u00e7\u00fclerin %56.3 oran\u0131nda ayr\u0131 b\u00f6l\u00fcmde tutuldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. \u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zda, laboratuvara gelen \u00f6l\u00e7\u00fclere yap\u0131lan dezenfeksiyon uygulamalar\u0131 incelendi\u011finde, aljinat \u00f6l\u00e7\u00fcleri daima suyla y\u0131kayanlar\u0131n %74.6 oran\u0131nda, silikon ve polieter \u00f6l\u00e7\u00fcleri y\u0131kayanlar\u0131n ise %81.3 oran\u0131nda oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir; teknisyenler aljinat \u00f6l\u00e7\u00fclerin %88.7\u2019sini, silikon ve polieter \u00f6l\u00e7\u00fclerin ise %87.5\u2019ini daima dezenfekte etmektedir. Al Mortadi ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n (1) \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda, aljinat \u00f6l\u00e7\u00fclerin %89.3\u2019\u00fcn\u00fcn, silikon \u00f6l\u00e7\u00fclerin %84.3\u2019\u00fcn\u00fcn y\u0131kand\u0131\u011f\u0131; aljinat \u00f6l\u00e7\u00fclerin %29.4\u2019\u00fcn\u00fcn, silikon \u00f6l\u00e7\u00fclerin ise %31\u2019inin d\u00fczenli olarak dezenfekte edildi\u011fi belirlenmi\u015ftir. Yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalarda, farkl\u0131 merkezlerde \u00f6l\u00e7\u00fclerin dezenfekte edilme oranlar\u0131n\u0131n %3 (13), %17 (18), %30.8 (4), %38.7 (10), %50 (36), %62.1 (24) ve %94 (8) olarak de\u011fi\u015fkenlik g\u00f6sterdi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. \u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zda aljinat \u00f6l\u00e7\u00fcleri dezenfekte etmeyen teknisyenlerin %72.2\u2019si aljinat\u0131n dezenfeksiyondan dolay\u0131 bozulmas\u0131, %19.4\u2019\u00fc maliyetli olmas\u0131 nedeniyle dezenfekte etmedi\u011fini bildirdi; silikon veya polieter \u00f6l\u00e7\u00fcler i\u00e7in ise teknisyenlerin %60\u2019\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fc materyalinin bozulmas\u0131, %2\u2019si ise maliyetli olmas\u0131 nedeniyle dezenfekte etmedi\u011fini belirtti. Teknisyenlerin dezenfeksiyon esnas\u0131nda \u00f6l\u00e7\u00fc materyallerinin bozuldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmelerinin dezenfeksiyon y\u00f6ntemleri ile ilgili bilgilerinin eksik olmas\u0131ndan kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmekteyiz.\u00a0<\/span><\/p>\n\u00d6l\u00e7\u00fclerin dezenfeksiyonunda en s\u0131k kullan\u0131lan y\u00f6ntemler sprey veya dald\u0131rmad\u0131r. Dald\u0131rma y\u00f6ntemi, \u00f6l\u00e7\u00fcn\u00fcn t\u00fcm y\u00fczeyinin dezenfektanla temas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan daha g\u00fcvenli olmakla beraber bu y\u00f6ntem hidrokolloid \u00f6l\u00e7\u00fc materyallerinin boyutsal stabilitesini bozabilmektedir (40,41). Bu nedenle silikon \u00f6l\u00e7\u00fcler her iki y\u00f6ntemle de dezenfekte edilebilirken, aljinat ve polieter \u00f6l\u00e7\u00fclerde sprey dezenfektan kullan\u0131lmas\u0131 daha uygundur (42). \u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zda laboratuvarlar\u0131n farkl\u0131 dezenfektanlar\u0131 ayn\u0131 anda bulundurduklar\u0131 ve dezenfeksiyonda s\u0131ras\u0131yla en s\u0131k sprey dezenfektan, sodyum hipoklorit sol\u00fcsyonu ve dezenfektan sol\u00fcsyon kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Ba\u015fka \u00e7al\u0131\u015fmalarda da en fazla sprey dezenfektan y\u00f6nteminin kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir (8,10,19). Bunun nedeninin sprey dezenfeksiyonun her t\u00fcrl\u00fc \u00f6l\u00e7\u00fc maddesine uygun olmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra kullan\u0131m kolayl\u0131\u011f\u0131 oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir.\u00a0<\/span><\/p>\n\u00d6l\u00e7\u00fclerin yan\u0131 s\u0131ra kullan\u0131lm\u0131\u015f protezler de patojenik ve f\u0131rsat\u00e7\u0131 bakterilerin rezervuarlar\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in hastalar ve di\u015f hekimli\u011fi personeli aras\u0131nda \u00e7apraz infeksiyona neden olabilir (5,23). \u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zda, teknisyenlerin %95.3\u2019\u00fcn\u00fcn di\u015f hekiminden tamir vb. i\u015flemler i\u00e7in gelen kullan\u0131lm\u0131\u015f protezleri dezenfekte etti\u011fi tespit edildi. Bu oran, \u00f6l\u00e7\u00fclerin dezenfekte edilme oran\u0131ndan y\u00fcksektir. Bunun kullan\u0131lm\u0131\u015f protezlerdeki a\u015f\u0131nmalar ve lekelerin teknisyenlerde kirlilik hissini daha fazla uyand\u0131rd\u0131\u011f\u0131ndan kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmekteyiz. Nitekim kullan\u0131lm\u0131\u015f protezler i\u00e7in en y\u00fcksek oranda kullan\u0131lan dezenfektan\u0131n, leke ve kal\u0131nt\u0131lar\u0131 di\u011fer dezenfektanlara g\u00f6re daha iyi temizleyen sodyum hipoklorit \u00e7\u00f6zeltisinin olmas\u0131 bu d\u00fc\u015f\u00fcnceyi do\u011frulamaktad\u0131r.<\/p>\n
Etkili bir dezenfeksiyon i\u00e7in; kullan\u0131lacak dezenfektan\u0131n se\u00e7imi, konsantrasyonu ve bekletme s\u00fcresinin do\u011fru belirlenmesi son derece \u00f6nemlidir. Di\u015f teknisyenlerinin, dezenfektanlar\u0131n se\u00e7imi ve uygulanmas\u0131 hakk\u0131ndaki bilgilerinin yetersiz oldu\u011fu tespit edilmi\u015ftir (1). Kugel ve arkada\u015flar\u0131 (8) \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda, teknisyenlerin \u00e7o\u011funun materyalleri tavsiye edilenden daha uzun s\u00fcre dezenfektanda tuttuklar\u0131n\u0131, %47\u2019sinin ne kadar s\u00fcreyle dezenfektana maruz b\u0131rakmas\u0131 gerekti\u011fi hakk\u0131nda bilgisi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermi\u015ftir. \u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zda, teknisyenlerin %78.1\u2019i dezenfektanlar\u0131 nas\u0131l kullanmas\u0131 gerekti\u011fini kullan\u0131m k\u0131lavuzundan, %11.3\u2019\u00fc \u00e7al\u0131\u015fma arkada\u015flar\u0131ndan \u00f6\u011frenmektedir; %7.4\u2019\u00fc ise tahmin y\u00f6ntemini kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti. Laboratuvarlarda dezenfeksiyonla ilgili olarak yaz\u0131l\u0131 hale getirilmi\u015f bir y\u00f6nergenin uygulanmas\u0131, yap\u0131lacak hatalar\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan do\u011fru bir yakla\u015f\u0131m olacakt\u0131r. Ancak ara\u015ft\u0131rmam\u0131zda, laboratuvarlar\u0131n sadece %59.4\u2019\u00fcnde dezenfeksiyon i\u015flemlerinin nas\u0131l ve ne kadar s\u00fcre ile yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini anlatan, g\u00f6r\u00fcnecek yerde as\u0131l\u0131 yaz\u0131l\u0131 bir y\u00f6nerge oldu\u011fu tespit edildi. Al Mortadi ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n (1) ara\u015ft\u0131rmas\u0131nda, laboratuvarlar\u0131n %19.5\u2019inde bir y\u00f6nergenin as\u0131l\u0131 oldu\u011fu bildirilmi\u015ftir.\u00a0<\/span><\/p>\n\u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zda teknisyenlerin %37.5\u2019i dezenfeksiyon i\u015flemlerinin i\u015fletmeye mali y\u00fck getirdi\u011fini, %33.2\u2019si getirmedi\u011fini belirtti. Yap\u0131lan di\u011fer \u00e7al\u0131\u015fmalarda, mali y\u00fck getirdi\u011fini ifade eden teknisyenlerin oran\u0131 %83 (18), %80 (13), %54.8 (10), %69 (11) ve 31.5% (43) olarak de\u011fi\u015fmektedir. Bu oranlar\u0131n de\u011fi\u015fken olmas\u0131, ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 merkezlerin bulundu\u011fu toplumlar\u0131n gelir d\u00fczeyiyle veya teknisyenlerin dezenfeksiyon i\u015flemini temel bir gider olarak g\u00f6r\u00fcp g\u00f6rmemesiyle ilgili olabilir.<\/p>\n
Laboratuvarlarda dezenfekte edilmeyen \u00f6l\u00e7\u00fclerdeki mikroorganizmalar al\u00e7\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma modellerine ge\u00e7mektedir. Al\u00e7\u0131, mikroorganizmalar\u0131n \u00fcremesi i\u00e7in uygun bir ortam sa\u011flamakta ve al\u00e7\u0131 modellerin d\u00fczeltilmesinde kullan\u0131lan motorlar, motorlardaki z\u0131mparalar, teknisyen mikromotorlar\u0131 ve parlatmada kullan\u0131lan tozlar da \u00e7apraz infeksiyona neden olmaktad\u0131r (8). Ayr\u0131ca dezenfekte edilmeden cilalanan protezler ayn\u0131 ortamda haz\u0131rlanan ba\u015fka protezlerin kontamine olmas\u0131na neden olmaktad\u0131r (9). Laboratuvarlardan di\u015f kliniklerine giden i\u015flerin %60\u2019\u0131nda hasta a\u011fz\u0131nda bulunan mikroorganizmalar tespit edilmi\u015ftir (8). Bir di\u011fer ara\u015ft\u0131rmada da farkl\u0131 laboratuvarlara g\u00f6nderilen on steril akrilik tam protezin dokuzunun laboratuvarlardaki patojenik mikroorganizmalarla infekte oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr (44). Bu nedenle tamamlanan i\u015flerin di\u015f hekimlerine g\u00f6nderilmeden \u00f6nde dezenfekte edilmesi gerekmektedir (45). Bu \u00e7al\u0131\u015fmada, di\u015f hekimine g\u00f6ndermeden \u00f6nce protez ve apareyleri d\u00fczenli olarak dezenfekte edenlerin oran\u0131 %78.9 olarak tespit edildi. Bu oran farkl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalarda, %81.3 (11), %32.3 (10), %20 (1), %23.4 (19), %10 (18), %26.1 (24) oranlar\u0131yla de\u011fi\u015fkenlik g\u00f6stermektedir. Protezlerin polisaj\u0131 esnas\u0131nda kullan\u0131lan pomzadan kaynakl\u0131 olarak da etrafa mikroorganizmalar yay\u0131lmaktad\u0131r. Havadaki mikrobiyal y\u00fck a\u00e7\u0131s\u0131ndan 75\u2019in \u00fczerindeki de\u011ferler \u201c\u00e7ok k\u00f6t\u00fc\u201d olarak kabul edilmekte iken (46) polisaj motorundan bir metre uzakl\u0131ktaki alanda mikrobiyal y\u00fck\u00fcn 100 oldu\u011fu belirlenmi\u015ftir (47). Bu nedenle pomza kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 <\/i>her protez cilas\u0131nda de\u011fi\u015ftirilmeli (48) ve i\u00e7ine dezenfektan eklenmelidir (18). Ara\u015ft\u0131rmam\u0131zda; pomza kullanan teknisyenlerin sadece %5\u2019i her kullan\u0131mda pomzay\u0131 de\u011fi\u015ftirmekte, %15.2\u2019si pomzaya d\u00fczenli olarak, %10.2\u2019si bazen dezenfektan eklemekte, %74.6\u2019s\u0131 ise hi\u00e7bir zaman dezenfektan eklememektedir. Bizim sonu\u00e7lar\u0131m\u0131za benzer \u015fekilde di\u011fer \u00e7al\u0131\u015fmalarda da pomzay\u0131 d\u00fczenli de\u011fi\u015ftirme ve pomzaya dezenfektan ekleme oran\u0131n\u0131n olduk\u00e7a d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir (18,19,22).\u00a0<\/span><\/p>\nKliniklerden laboratuvarlara gelen \u00f6l\u00e7\u00fc ve protezlerin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funda di\u015f hekiminin bilgi notu yazd\u0131\u011f\u0131 ka\u011f\u0131tla bu materyaller birbirine temas edecek \u015fekilde gelmekte, sadece %16.4\u2019s\u0131 ayr\u0131 ayr\u0131 gelmektedir. Gelen \u00f6l\u00e7\u00fc ve protezler dezenfekte edilse bile ka\u011f\u0131tlar dezenfekte edilememektedir. Bu da i\u015flem yaparken notlar\u0131 okumak durumunda kalan teknisyenlerin \u00e7apraz infeksiyona maruz kalma riskini art\u0131rmaktad\u0131r. Bu nedenle hem dezenfeksiyon yap\u0131l\u0131rken hem de \u00e7al\u0131\u015fma esnas\u0131nda teknisyenlerin eldiven, maske, bone, \u00f6nl\u00fck, g\u00f6zl\u00fck, siperlik gibi ki\u015fisel koruyucu ekipmanlar\u0131 kullanmas\u0131 gerekmektedir (5,49). Bunun yan\u0131 s\u0131ra laboratuvar \u00f6nl\u00fcklerinin, di\u015f klini\u011fi ekipmanlar\u0131ndan daha fazla \u00e7apraz infeksiyon riski ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 belirtilmi\u015ftir (50). \u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zda teknisyenlerin %56\u2019s\u0131 g\u00fcn i\u00e7inde giydi\u011fi \u00f6nl\u00fckle dezenfeksiyon yapmakta ve sadece %31.7\u2019si eldiven, maske ve g\u00f6z koruyucu ekipmanlar\u0131n hepsini birlikte kullanmaktad\u0131r; bu oran protez, aparey vb. i\u015fleri yaparken %49.5\u2019dir. Dezenfeksiyon esnas\u0131nda eldiven kullan\u0131m\u0131 oran\u0131 %88.7, protez, aparey vb. i\u015fleri yaparken eldiven kullan\u0131m\u0131 oran\u0131 ise %76.6\u2019d\u0131r. Teknisyenlerin dezenfeksiyon esnas\u0131nda %5.1\u2019i, \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken ise %2.7\u2019si hi\u00e7bir koruyucu ekipman kullanmamaktad\u0131r. <\/span>Al-Dwairi<\/span>\u2019nin (13) ara\u015ft\u0131rmas\u0131nda teknisyenlerin sadece %6\u2019s\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken eldiven kulland\u0131\u011f\u0131 tespit edilmi\u015ftir. Farkl\u0131 ara\u015ft\u0131rmalarda, laboratuvar \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 esnas\u0131nda eldiven kullan\u0131m\u0131 %70 (19), %53 (12), %60.5 (14), %44 (51), %22.3 (22), %47 (11), %62.2 (1), %23 (17) oranlar\u0131yla de\u011fi\u015fkenlik g\u00f6stermektedir. Bu bulgular laboratuvara gelen kontamine materyallerin dezenfekte edilmesi ve not yaz\u0131l\u0131 ka\u011f\u0131tlar\u0131n bunlara temas etmeden g\u00f6nderilmesinin \u00f6nemini g\u00f6stermektedir. Bunun yan\u0131 s\u0131ra ki\u015fisel koruyucu ekipman kullan\u0131m\u0131, \u00e7al\u0131\u015fma esnas\u0131nda ortama yay\u0131lan toz partik\u00fcllerinin aspire edilerek silikozis gibi meslek hastal\u0131klar\u0131na maruz kalma riskinin azalt\u0131lmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan da \u00f6nemlidir.\u00a0<\/span><\/span><\/p>\n\u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zda, laboratuvara gelen \u00f6l\u00e7\u00fc ve protezleri dezenfekte etme oran\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan mesleki tecr\u00fcbenin istatistiksel olarak anlaml\u0131 bir farkl\u0131l\u0131k yaratmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Salimi ve Golvardi\u2019nin (12) ara\u015ft\u0131rmas\u0131nda, mesleki tecr\u00fcbenin bilgi d\u00fczeyinde bir farkl\u0131l\u0131k yaratmad\u0131\u011f\u0131 ancak uygulamada meslekte yeni olan teknisyenlerin daha iyi d\u00fczeyde oldu\u011fu, di\u015f protez teknolojisi meslek y\u00fcksek okulundan mezun olanlar\u0131n ise bilgi ve uygulama d\u00fczeyinin daha y\u00fcksek oldu\u011fu tespit edilmi\u015ftir. Ara\u015ft\u0131rmam\u0131za kat\u0131lan teknisyenlerin %73\u2019\u00fc di\u015f protez teknolojisi meslek y\u00fcksek okulunda e\u011fitim g\u00f6rm\u00fc\u015f, %60.2\u2019si infeksiyon kontrol\u00fc e\u011fitimi alm\u0131\u015ft\u0131r. Di\u015f protez teknolojisi meslek y\u00fcksek okulunda e\u011fitim g\u00f6rm\u00fc\u015f olman\u0131n, \u00f6l\u00e7\u00fc ve protezleri dezenfekte etme a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir farkl\u0131l\u0131\u011fa neden olmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Bununla beraber infeksiyon kontrol\u00fc e\u011fitimi alanlar\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcler, kullan\u0131lm\u0131\u015f protezler ve laboratuvardaki biten i\u015fleri di\u015f hekimine g\u00f6ndermeden \u00f6nce dezenfekte etme oran\u0131n\u0131n e\u011fitim almayanlardan anlaml\u0131 d\u00fczeyde y\u00fcksek oldu\u011fu belirlendi. Nitekim infeksiyon kontrol\u00fc e\u011fitimine kat\u0131lan di\u015f teknisyenlerinin e\u011fitim \u00f6ncesi ve sonras\u0131ndaki bilgi d\u00fczeylerinin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir ara\u015ft\u0131rmada e\u011fitim sonras\u0131nda bilgi d\u00fczeyinin artt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr (25).<\/p>\n
\u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zda, teknisyenlerin %40.6\u2019s\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 laboratuvarlarda t\u0131bbi at\u0131klar\u0131n ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, %42.6\u2019s\u0131 ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, %16.8\u2019s\u0131 ise ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti. Farkl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalarda da laboratuvarlarda t\u0131bbi at\u0131klar\u0131n uygun \u015fekilde ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 belirlenmi\u015ftir (4,10). Teknisyenlerin %69.9\u2019u \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 laboratuvarda infeksiyon kontrol \u00f6nlemlerinin yeterli oldu\u011funu, %20.7\u2019si yeterli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmektedir. Bu konuda bir fikri olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten %9 oran\u0131nda teknisyenin, infeksiyon kontrol \u00f6nlemleri ile ilgili bilgi d\u00fczeyinin d\u00fc\u015f\u00fck olmas\u0131ndan dolay\u0131 bir de\u011ferlendirme yapamad\u0131klar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmekteyiz.<\/p>\n
Bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n k\u0131s\u0131tl\u0131l\u0131\u011f\u0131 verilerin anket y\u00f6ntemiyle toplanmas\u0131d\u0131r. Bu y\u00f6ntem kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n sorular\u0131 yan\u0131tlarken ger\u00e7e\u011fi tam olarak yans\u0131tmamas\u0131 ve yan\u0131tlar\u0131n\u0131 olmas\u0131 gereken ideal ko\u015fullar\u0131 varm\u0131\u015f gibi g\u00f6sterecek \u015fekilde vermesi riskini ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Ancak bu riski azaltmak i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131zda anket formu \u00e7evrimi\u00e7i olarak payla\u015f\u0131ld\u0131 ve formda kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n kimlik bilgileri istenmedi. Ara\u015ft\u0131rmam\u0131z, T\u00fcrkiye\u2019de n\u00fcfusu en y\u00fcksek il olan \u0130stanbul\u2019da ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015f olup geni\u015f i\u015f imkanlar\u0131 sayesinde ba\u015fka illerden gelen di\u015f teknisyenlerine de istihdam sa\u011flad\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 konuyla ilgili \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde veri sa\u011fland\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. Ancak T\u00fcrkiye\u2019nin di\u011fer illerini de i\u00e7eren ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n yap\u0131lmas\u0131, di\u015f laboratuvarlar\u0131ndaki infeksiyon kontrol\u00fc uygulamalar\u0131na dair daha kapsaml\u0131 bilgi edinilmesini sa\u011flayacakt\u0131r.<\/p>\n
Sonu\u00e7 olarak; \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131z\u0131n s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131klar\u0131 i\u00e7inde \u0130stanbul\u2019da \u00e7al\u0131\u015fan di\u015f protez teknisyenlerinin infeksiyon kontrol\u00fc uygulamalar\u0131n\u0131n yetersiz oldu\u011fu, meslek i\u00e7i e\u011fitim programlar\u0131n\u0131n d\u00fczenlenmesi ve di\u015f protez teknolojisi meslek y\u00fcksek okullar\u0131nda infeksiyon kontrol\u00fc e\u011fitimine daha fazla \u00f6nem verilmesi gerekti\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. \u00c7apraz infeksiyon riskinin azalt\u0131lmas\u0131 i\u00e7in bilgisayar destekli \u00f6l\u00e7\u00fclerin kullan\u0131m\u0131n\u0131n desteklenmesi, kontamine materyallerin di\u015f kliniklerinde dezenfekte edildikten sonra laboratuvarlara g\u00f6nderilmesi, di\u015f protez laboratuvarlar\u0131 i\u00e7in infeksiyon kontrol rehberlerinin haz\u0131rlanmas\u0131 ve d\u00fczenli olarak denetimlerin yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesindeyiz.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
G\u0130R\u0130\u015e Di\u015f hekimli\u011fi uygulamalar\u0131, kan ve t\u00fck\u00fcr\u00fck gibi v\u00fccut s\u0131v\u0131lar\u0131 yoluyla bula\u015fan infeksiyon hastal\u0131klar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan y\u00fcksek risk ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Hepatit B, hepatit C ve \u201chuman immunodeficiency virus\u201d (HIV) gibi virus kaynakl\u0131 infeksiyonlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra t\u00fcberk\u00fcloz gibi bakteriyel infeksiyonlar bu yolla bula\u015fabilmektedir (1). Di\u015f hekimli\u011fi alan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n, hepatit B infeksiyonuna yakalanma riski veya ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 olma ihtimali genel […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[5129],"tags":[3295,4615,4681,5706,5705],"class_list":["post-26893","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ozgun-arastirma","tag-anket","tag-asilanma","tag-capraz-infeksiyon","tag-dental-infeksiyon-kontrolu","tag-dis-protez-laboratuvari"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26893","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=26893"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26893\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":27412,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26893\/revisions\/27412"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=26893"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=26893"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=26893"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
![\"\"](\"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/KD.C36.S2_4370_Tablo.1.png\")
<\/a>