{"id":26641,"date":"2023-03-21T12:54:27","date_gmt":"2023-03-21T09:54:27","guid":{"rendered":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/?p=26641"},"modified":"2023-03-21T12:58:14","modified_gmt":"2023-03-21T09:58:14","slug":"diyabetik-ulserli-ayaklarin-muayenesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/2023\/03\/21\/diyabetik-ulserli-ayaklarin-muayenesi\/","title":{"rendered":"Tip 2 Diyabet Hastalar\u0131n\u0131n \u00dclser Olan ve Olmayan Ayaklar\u0131n\u0131n Muayene Bulgular\u0131n\u0131n Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131"},"content":{"rendered":"

G\u0130R\u0130\u015e<\/h2>\n

Diyabetik ayak sorunlar\u0131, diabetes mellitus (DM)\u2019un \u00f6nlenebilir komplikasyonlar\u0131 olarak kabul edilmektedir (1). DM hastalar\u0131nda diyabetik ayak \u00fclseri (DA\u00dc) prevelans\u0131 %4, y\u0131ll\u0131k insidans %2-6 oran\u0131ndad\u0131r. Ya\u015fam boyu DA\u00dc insidans\u0131 ise %34\u2019t\u00fcr (2). <\/b>Diyabetik ayak \u00fclseri\u00a0 <\/span>infeksiyonu %20 oran\u0131nda amp\u00fctasyona yol a\u00e7ar. Nontravmatik alt ekstremite amp\u00fctasyonlar\u0131n\u0131n %40-60\u2019\u0131 DM\u2019ye ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu hastalarda tekrarl\u0131 amp\u00fctasyon oranlar\u0131 da y\u00fcksektir (3-5). Diyabetik ayak \u00fclserinin risk fakt\u00f6rleri olarak n\u00f6ropatiye ba\u011fl\u0131 duyu kayb\u0131, periferal arter hastal\u0131\u011f\u0131, ayak deformitesi, s\u0131n\u0131rl\u0131 ayak bile\u011fi hareket a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131, y\u00fcksek plantar ayak bas\u0131n\u00e7lar\u0131, k\u00fc\u00e7\u00fck travmalar, \u00f6nceki \u00fclserasyon veya amp\u00fctasyon \u00f6yk\u00fcs\u00fc say\u0131labilir.\u00a0\u00a0Ayak \u00fclseri bir kez geli\u015ftikten sonra infeksiyon ve periferal arter hastal\u0131\u011f\u0131, geli\u015febilecek amp\u00fctasyona katk\u0131da bulunan ana fakt\u00f6rler olarak ortaya \u00e7\u0131kabilir.\u00a0Bak\u0131m eksikli\u011fi, uygun olmayan bak\u0131m ve ayakkab\u0131 bu tabloya eklenince ayaklarda tekrarl\u0131 \u00fclser olu\u015fumu ve ilerleme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 artar <\/b>(1,3,6,7).<\/p>\n

Diyabetik ayak \u00fclserini \u00f6nlemek i\u00e7in; hasta e\u011fitimi ile \u00f6zenli ayak bak\u0131m\u0131 sa\u011flanmal\u0131, glisemik kontrol sa\u011flanmal\u0131, ayaklar travmadan korunmal\u0131, periyodik ayak kontrolleri ve uygun ayakkab\u0131 se\u00e7imi yap\u0131lmal\u0131d\u0131r (8). Diyabetik ayak \u00fclseri geli\u015fti\u011fi takdirde; \u00fclserin mevcut durumu belirlenmeli,\u00a0 <\/span>\u00fclserin bak\u0131m\u0131 i\u00e7in uygun pansuman ve debridman yap\u0131lmal\u0131, infeksiyon iyi y\u00f6netilmeli, yara ve kenarlar\u0131ndan bas\u0131n\u00e7 kald\u0131r\u0131larak ayak y\u00fckten kurtar\u0131lmal\u0131 ve ayak sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 iyi korunmal\u0131d\u0131r (8,9,10). <\/b>Diyabetik ayak \u00fclseri yaralar\u0131 dikkat edilmezse \u00e7abuk geli\u015fir ve g\u00fc\u00e7l\u00fckle iyile\u015fir; hiperbarik oksijen tedavisi, negatif bas\u0131n\u00e7l\u0131 yara tedavisi ve b\u00fcy\u00fcme fakt\u00f6rleri gibi farkl\u0131 se\u00e7eneklerle tedavi edilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131r (11).<\/p>\n

\u00dclser geli\u015fen ayakta; n\u00f6ropati ve sinirsel iletimde bozulma ile kan dola\u015f\u0131m\u0131nda mikrovask\u00fcler de\u011fi\u015fimler, n\u00f6ropati ile travmalar\u0131 hissetmeme di\u011fer aya\u011fa k\u0131yasla daha fazla olabilir. \u00dclser bulunan ve bulunmayan ayaklar\u0131n de\u011ferlendirilmesinin, farkl\u0131l\u0131klar\u0131n tespit edilmesinin, gerekli \u00f6nlemlerin al\u0131nmas\u0131n\u0131n mevcut yaralar\u0131n iyile\u015fmesi ve yeni \u00fclserli yara olu\u015fumunun \u00f6nlenmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. G\u00fc\u00e7l\u00fc ve arkada\u015flar\u0131 (12) ara\u015ft\u0131rmalar\u0131nda, d\u00fczenli klinik takip ve hasta e\u011fitiminin DA\u00dc\u2019n\u00fcn yara evresini iyi y\u00f6nde etkiledi\u011fini ortaya koymu\u015ftur. <\/b>Nongmaithem ve arkada\u015flar\u0131 (13) \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda, DA\u00dc\u2019l\u00fc hastalar ile sa\u011flam ayaklara sahip olan DM hastalar\u0131n\u0131n ayaklar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rm\u0131\u015f ve DA\u00dc hastalar\u0131nda k\u00f6t\u00fc ayak bak\u0131m\u0131 uygulamalar\u0131n\u0131n daha fazla oldu\u011funu bildirmi\u015ftir. Bu bak\u0131mdan DA\u00dc geli\u015fen ve geli\u015fmeyen ayak aras\u0131nda hasta bak\u0131m farklar\u0131 ve muayene farklar\u0131 da bulunabilir. Ancak literat\u00fcrde diyabet hastalar\u0131n\u0131n DA\u00dc bulunan ve bulunmayan ayaklar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin bir ara\u015ft\u0131rmaya ula\u015f\u0131lamad\u0131. \u00a0<\/span><\/p>\n

Diabetes mellitus hastalar\u0131nda hem\u015firelik bak\u0131m\u0131n\u0131n ana hedefi DA\u00dc olu\u015fmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemektir; \u00fclser geli\u015fti\u011fi takdirde ise hedef iyi bak\u0131m yaparak yaran\u0131n iyile\u015fmesini sa\u011flayarak amp\u00fctasyona gidi\u015fi \u00f6nlemek ve hastan\u0131n ya\u015fam kalitesini art\u0131rmakt\u0131r. Diyabetik ayak sorunlar\u0131n\u0131n diyabetin e\u011fitimle \u00f6nlenebilir tek komplikasyonu oldu\u011fu bildirilmi\u015ftir (11). Hem\u015fireler hastalar\u0131 ayaklar\u0131na iyi bak\u0131m yapacak \u015fekilde e\u011fitmelidir; hastalar olas\u0131 riskler a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011ferlendirilmeli ve hem\u015firelik bak\u0131m\u0131 buna g\u00f6re planlanmal\u0131d\u0131r.\u00a0<\/span><\/p>\n

Y\u00d6NTEMLER<\/h2>\n

Kesitsel, tan\u0131mlay\u0131c\u0131 t\u00fcrdeki bu ara\u015ft\u0131rma, 01 Temmuz 2019- 31 Ocak 2020 tarihleri aras\u0131nda Karadeniz B\u00f6lgesi\u2019nde bulunan bir hastanenin endokrin, dahiliye ve infeksiyon poliklinik ve kliniklerine ba\u015fvuran tip 2 DM hastalar\u0131n\u0131n,\u00a0 <\/span>DA\u00dc bulunan ve bulunmayan ayaklar\u0131n\u0131n muayene bulgular\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ile ger\u00e7ekle\u015ftirildi. <\/span>Diabetes mellitus tan\u0131s\u0131 ile hastaneye ba\u015fvuran t\u00fcm hastalar ara\u015ft\u0131rman\u0131n evrenini olu\u015fturdu. Literat\u00fcrde DA\u00dc insidans\u0131 %2.2-6 aras\u0131nda bildirilmektedir (5). Buna uygun olarak, \u00f6rneklem b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc G* Power 3.1.9.4 program\u0131 (Heinrich-Heine-Universit\u00e4t D\u00fcsseldorf, D\u00fcsseldorf, Almanya)\u00a0kullan\u0131larak hesapland\u0131; 0.95 g\u00fc\u00e7, 0.05 anlaml\u0131l\u0131k d\u00fczeyi ve beklenen etki b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc 0.5 al\u0131narak bu say\u0131 en az 34 ki\u015fi olarak belirlendi. <\/b>Ara\u015ft\u0131rma, 43 tip 2 DM hastas\u0131n\u0131n,\u00a0 <\/span>DA\u00dc bulunan ve bulunmayan ayaklar\u0131n\u0131n muayene bulgular\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ile ger\u00e7ekle\u015ftirildi.<\/span><\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rmaya, 20-80 ya\u015f aras\u0131nda, tan\u0131 s\u00fcresi en az bir y\u0131l ve \u00fczerinde olan, yaln\u0131zca bir aya\u011f\u0131nda Meggitt-Wagner s\u0131n\u0131flamas\u0131na g\u00f6re evre I veya evre II veya evre III d\u00fczeyinde \u00fclser olan hastalar dahil edildi. Her iki aya\u011f\u0131nda \u00fclser bulunan, bir aya\u011f\u0131n tamam\u0131nda veya bir k\u0131sm\u0131nda veya tek parmaktan fazla amp\u00fctasyonu olan, Wagner evre IV ve evre V d\u00fczeyinde \u00fclsere sahip olan, DA\u00dc i\u00e7in aya\u011f\u0131ndan opere olan, negatif bas\u0131n\u00e7l\u0131 yara bak\u0131m tedavisi, hiperbarik oksijen tedavisi, ozon tedavisi gibi farkl\u0131 tedaviler uygulanan hastalar ara\u015ft\u0131rmaya d\u00e2hil edilmedi.\u00a0<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>

\u015eekil 1.<\/strong> Meggitt-Wagner S\u0131n\u0131flamas\u0131<\/p><\/div>\n

Meggitt-Wagner s\u0131n\u0131flamas\u0131 1976\u2019da Meggitt taraf\u0131ndan geli\u015ftirilmi\u015f ve 1981\u2019de Wagner taraf\u0131ndan d\u00fczenlenmi\u015ftir. S\u0131n\u0131fland\u0131rma, s\u0131f\u0131rdan be\u015fe kadar say\u0131sal bir \u00f6l\u00e7ek kullanarak yara derinli\u011finin yan\u0131 s\u0131ra infeksiyon ve gangren varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespit edilmesine izin verir (\u015eekil 1) (14).<\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rman\u0131n verileri,\u00a0 <\/span>anket formu ve Diyabetik Ayak Muayene Formu<\/i> ile topland\u0131.\u00a0 <\/span>Anket formunda literat\u00fcre dayal\u0131 olarak; <\/b>hastalar\u0131n demografik bilgilerini (ya\u015f, cinsiyet, e\u011fitim durumu, \u00e7al\u0131\u015fma durumu vb.), hastal\u0131k bilgilerini (diyabet tedavisi, diyabet y\u0131l\u0131 vb.), ayak sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n durumunu (ayak kontrol\u00fc yapma, ayak hijyeni vb.) ve \u00fclserin durumunu (\u00fclserin yeri, s\u0131n\u0131flamas\u0131, vb) sorgulayan sorular bulunmaktad\u0131r (3,13,15,16). Diyabetik Ayak Muayene Formu<\/i> ise <\/b>Diyabet Hem\u015fireleri Derne\u011fi taraf\u0131ndan geli\u015ftirilmi\u015f olup DM hastalar\u0131n\u0131n ayak sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 de\u011ferlendirmek amac\u0131yla kullan\u0131lmaktad\u0131r. Formda her iki bacak ve ayak; \u0131s\u0131, hidrasyon ve \u00f6dem, nab\u0131zlar, renk, t\u0131rnak kesimi, nas\u0131r, \u00e7atlak, kas g\u00fcc\u00fc, deformite, Ayak Bile\u011fi-Brakiyal \u0130ndeksi (Ankle-Brakial Index – ABI), dokunma ve titre\u015fim duyusu a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011ferlendirilir (15,17).\u00a0<\/span><\/sup><\/p>\n

Verilerin toplanmas\u0131 a\u015famas\u0131nda,\u00a0 <\/span><\/b>ara\u015ft\u0131rmaya al\u0131nan hastalara ara\u015ft\u0131rmac\u0131 taraf\u0131ndan anket uyguland\u0131 ve DA\u00dc olan ve olmayan ayak muayene edildi. Anket formunun doldurulmas\u0131 ve her iki aya\u011f\u0131n muayenesi yakla\u015f\u0131k 20-30 dakika s\u00fcrd\u00fc. \u0130statistiksel analizler, SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) versiyon 22.0 program\u0131 (IBM Corp., Armonk, NY, ABD) kullan\u0131larak yap\u0131ld\u0131. Veriler frekans, y\u00fczde, ortalama, standart sapma olarak sunuldu. Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmalarda \u03c7\u00b2 ve\u00a0Fisher kesin testi uyguland\u0131.\u00a0 <\/span>\u0130statistiksel anlaml\u0131l\u0131k d\u00fczeyi p<\/i><0.05 olarak al\u0131nd\u0131.\u00a0<\/span><\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rma i\u00e7in hastane y\u00f6netiminden ve Tokat Gaziosmanpa\u015fa \u00dcniversitesi Bilimsel Ara\u015ft\u0131rmalar Etik Kurulu\u2019ndan 19 Haziran 2019\u00a0 <\/span>tarih ve 19-KAEK-157 karar numaras\u0131yla izin al\u0131nd\u0131. Ara\u015ft\u0131rmaya kat\u0131lan hastalardan yaz\u0131l\u0131 ve s\u00f6zl\u00fc onam al\u0131nd\u0131.\u00a0<\/span><\/p>\n

BULGULAR<\/h2>\n
\"\"<\/a>

Tablo 1.<\/strong> Hastalar\u0131n Demografik ve Bireysel \u00d6zellikleri<\/p><\/div>\n

\"\"<\/a>

Tablo 2.<\/strong> Hastalar\u0131n DA\u00dc Olan ve Olmayan Ayaklar\u0131ndaki Muayene Bulgular\u0131<\/p><\/div>\n

\"\"<\/a>

Tablo 3.<\/strong> Hastalar\u0131n DA\u00dc Olan ve DA\u00dc Olmayan Ayaklar\u0131nda Kas G\u00fcc\u00fc ve Deformite Muayene Bulgular\u0131<\/p><\/div>\n

\u00c7al\u0131\u015fmada yer alan hastalar\u0131n; %63\u2019\u00fc erkek ve %79\u2019u evli olup %37\u2019si il merkezinde ya\u015famaktayd\u0131. Ya\u015f ortalamas\u0131 63.16\u00b19.43 y\u0131l ve diyabet y\u0131l\u0131 ortalamas\u0131 18.44\u00b17.77 y\u0131ld\u0131;\u00a0 <\/span>yakla\u015f\u0131k\u00a0 <\/span>%75\u2019i 10 y\u0131ldan uzun s\u00fcredir diyabet hastas\u0131yd\u0131. Ayak hijyeni %51\u2019inde k\u00f6t\u00fcyd\u00fc ve %58\u2019inin diyabetik ayak bak\u0131m\u0131 hakk\u0131nda bilgisi yoktu. Daha \u00f6nce DA\u00dc\u00a0 <\/span>ge\u00e7irenlerin oran\u0131 %77 idi. Mevcut DA\u00dc\u2019n\u00fcn %58\u2019i sa\u011f ayakta, %49\u2019u parmaklardayd\u0131;\u00a0 <\/span>Meggitt-Wagner s\u0131n\u0131flamas\u0131na g\u00f6re %49\u2019u evre II\u2019de derin ve yumu\u015fak dokuda, %4.7\u2019si evre III\u2019te olup bunlarda osteomiyelit bulunmaktayd\u0131. K\u00fclt\u00fcr\u00a0 <\/span>sonucuna g\u00f6re hastalar\u0131n %37.2\u2019sinde diyabetik ayak infeksiyonu (DA\u0130) bulunmaktayd\u0131 ve %49\u2019u \u00fclser pansuman\u0131n\u0131 kendisi yap\u0131yordu (Tablo 1). \u00a0<\/span><\/span><\/p>\n

Ayaklar\u0131n fiziksel muayene bulgular\u0131 Tablo 2\u2019de verildi. Diyabetik ayak \u00fclseri\u00a0 <\/span>olan ayakta parmak u\u00e7lar\u0131nda, ayak g\u00f6vdesinde ve bacakta s\u0131cakl\u0131k ve \u00f6dem a\u00e7\u0131s\u0131ndan sa\u011flam aya\u011fa g\u00f6re fark vard\u0131 (p<\/i><0.05).\u00a0 <\/span>Hastalar\u0131n her iki aya\u011f\u0131nda dokunma duyusunda ve titre\u015fim duyusunda azalma bulunmaktayd\u0131 ancak istatistiksel anlamda bir fark yoktu (p<\/i>>0.05). Her iki ayakta nab\u0131zlarda azalma vard\u0131; ABI, \u00fclserli ayakta 0.85\u00b10.11 ve sa\u011flam ayakta 0.87\u00b10.07 idi (p<\/i>>0.05) (Tablo 2).\u00a0 <\/span>Ayaklar\u0131n deformite ve kas g\u00fcc\u00fc bulgular\u0131 Tablo 3\u2019te verildi. Diyabetik ayak \u00fclserli ayak ve sa\u011flam ayak aras\u0131nda ba\u015fparmak ekstansiyonu, fleksiyonu ve ayak iversiyonu a\u00e7\u0131s\u0131ndan fark bulundu (p<\/i><0.05) (Tablo 3).<\/p>\n

\u0130RDELEME<\/h2>\n

Ara\u015ft\u0131rmada hastalar\u0131n fiziksel muayenesi; inspeksiyon, palpasyon ve oks\u00fcltasyon y\u00f6ntemleri ile ayaklar\u0131 ve bacaklar\u0131 kapsayacak \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015ftirildi. Varolan \u00fclserlerin %49\u2019u parmaklarda olup di\u011ferleri \u00e7o\u011funlukla alt taban ve topukta saptand\u0131. \u00dclserin en \u00e7ok bas\u0131nca ve travmaya maruz kalan alanlarda olu\u015ftu\u011fu g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Hastalar\u0131n her iki alt ekstremitesi \u0131s\u0131 ve \u00f6dem y\u00f6n\u00fcnden de\u011ferlendirildi\u011finde \u00fclserli aya\u011f\u0131n sa\u011flam ayaktan daha s\u0131cak ve \u00f6demli oldu\u011fu tespit edildi. Woo ve arkada\u015flar\u0131 (18) \u00fclser ve \u00e7evresinde inflamasyon s\u00fcrecinin bir g\u00f6stergesi olarak \u00f6dem ve \u0131s\u0131 art\u0131\u015f\u0131 g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bildirmi\u015ftir. Diyabetik ayak \u00fclserinde \u00f6dem ve \u0131s\u0131 art\u0131\u015f\u0131 ciddi infeksiyon belirtisi ve uyar\u0131 i\u015faretidir (19).\u00a0<\/span><\/span><\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fmada, hastalar\u0131n %37.2\u2019sinde DA\u0130 oldu\u011fu saptand\u0131. Vatan ve Salto\u011flu (20) \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda, biyofilm olu\u015fturmas\u0131 nedeniyle DA\u0130\u2019yi eradikasyonu g\u00fc\u00e7 ve uzun s\u00fcreli infeksiyonlar olarak tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r. Utlu ve arkada\u015flar\u0131 (21) \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda, DA\u0130\u2019de \u00e7o\u011ful ila\u00e7lara diren\u00e7li bakterilerin bulundu\u011funu bildirmi\u015ftir. Diyabetik ayak infeksiyonun tedavisinde uygun antibiyotik kullan\u0131m\u0131, debritman, \u00fclser bak\u0131m\u0131, aya\u011f\u0131n y\u00fckten kurtar\u0131lmas\u0131, kan \u015feker d\u00fczeyinin kontrol\u00fc gereklidir (11,19,20). Diyabetik ayak infeksiyonuna iyi bir bak\u0131m ve tedavi yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zdaki hastalar\u0131n %49\u2019u DA\u00dc pansumanlar\u0131n\u0131 kendileri yapmaktad\u0131r. Hastalar pansumanlar\u0131n\u0131 kendileri yapt\u0131\u011f\u0131 takdirde infeksiyon i\u00e7in gerekli \u00f6nlemleri alamay\u0131p\u00a0 <\/span>yara ve eksuda de\u011fi\u015fimlerinin yan\u0131nda DA\u0130 belirtilerini de farketmeyebilir. Chin ve arkada\u015flar\u0131 (22) ara\u015ft\u0131rmalar\u0131nda, hastalar\u0131n %30\u2019dan fazlas\u0131n\u0131n infeksiyon belirtilerini bilmedi\u011fini tespit etmi\u015ftir. Diyabetik ayak \u00fclserinde infeksiyon ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda yara iyile\u015fmesi zorla\u015f\u0131r ve infeksiyon k\u0131sa s\u00fcrede derin dokulara ilerleyip amp\u00fctasyona neden olabilir (22,23,24). Hastalar tehlikeli durumlar konusunda mutlaka bilgilendirilmelidir; ortaya \u00e7\u0131kabilecek infeksiyonun erken fark edilebilmesi i\u00e7in de sa\u011fl\u0131k ekipleri taraf\u0131ndan d\u00fczenli ve periyodik izleme sa\u011flanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Ayaklardaki duyusal n\u00f6ropatiyi de\u011ferlendirmek i\u00e7in 10 gr monofilaman ile dokunma duyusu testi\u00a0 <\/span>ve 128 Hz diyapozon ile titre\u015fim duyusu testi\u00a0 <\/span>yap\u0131ld\u0131. Dokunma duyusu\u00a0 <\/span>\u00fclserli ayakta %61, sa\u011flam ayakta %49 oranlar\u0131nda hissedilmedi. Titre\u015fim duyusu ise \u00fclserli ayakta %67 ve sa\u011flam ayakta %54 oran\u0131nda hissedilmedi. Bu bulgular, DA\u00dc\u2019l\u00fc ayakta dokunma ve titre\u015fim duyular\u0131n\u0131n \u00e7ok zay\u0131flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Hastalar ilerlemi\u015f n\u00f6ropati nedeniyle \u00fclser k\u00f6t\u00fcle\u015fse ve infeksiyon geli\u015fmi\u015f olsa bile a\u011fr\u0131 hissetmeyebilir (11). Duyular\u0131n zay\u0131flamas\u0131 sonucu hastalar; travmay\u0131, a\u011fr\u0131y\u0131 ve ayaklara zarar verecek olu\u015fumlar\u0131 hissetmeyecek ve ayak daha \u00e7ok zarar g\u00f6recektir (25,26,27). Diyabetik ayak \u00fclserli ayakta duyular\u0131n daha az hissedilmesi \u00fclser geli\u015fimine de neden olmu\u015f olabilir.\u00a0<\/span><\/p>\n

Ayaklarda dola\u015f\u0131m, dorsalis pedis ve posterior tibial nab\u0131zlar\u0131ndan palpasyon ile de\u011ferlendirildi; hastalar\u0131n her iki\u00a0 <\/span>aya\u011f\u0131nda da nab\u0131z zay\u0131f bulundu. Benzer \u015fekilde di\u011fer \u00e7al\u0131\u015fmalarda da DM hastalar\u0131nda ayak nab\u0131zlar\u0131 zay\u0131f bulunmu\u015ftur (28,29). Diyabetik ayakta, mikro ve makrovask\u00fcler de\u011fi\u015fimler dola\u015f\u0131m\u0131 olumsuz\u00a0 <\/span>etkiler. \u0130yi kanlanmayan dokuda yaran\u0131n iyile\u015fmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir (16,25,30). Yara iyile\u015fme s\u00fcreci uzad\u0131k\u00e7a infeksiyonun iyile\u015fme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 azal\u0131r ve ayak amp\u00fctasyona do\u011fru gider (11,23).<\/p>\n

Ayak Bile\u011fi-Brakiyal \u0130ndeksi, periferik ayak kanlanmas\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi\u011fi ve arter hastal\u0131\u011f\u0131 tan\u0131s\u0131nda kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in DM hastalar\u0131nda kullan\u0131l\u0131r.\u00a0 <\/span>Ara\u015ft\u0131rmam\u0131zda, ABI sa\u011flam ayakta 0.87 ve \u00fclserli ayakta 0.85 olarak \u00f6l\u00e7\u00fcld\u00fc; hastalar\u0131n ABI de\u011ferleri orta iskemi s\u0131n\u0131f\u0131nda olup \u00fclserli ayak az farkla di\u011fer ayaktan daha iskemikti. Benzer \u015fekilde di\u011fer \u00e7al\u0131\u015fmalarda da DM hastalar\u0131nda ABI de\u011ferleri d\u00fc\u015f\u00fck bulunmu\u015ftur (18,31). Ayak Bile\u011fi-Brakiyal \u0130ndeksi\u2019nin \u00fclserli ayakta\u00a0 <\/span>sa\u011flam ayaktan daha d\u00fc\u015f\u00fck olmas\u0131 \u00fclser olu\u015fumunun nedeni olabilir.\u00a0<\/span><\/p>\n

Ayaklar kas g\u00fcc\u00fc ve deformiteler a\u00e7\u0131s\u0131ndan incelendi\u011finde; fleksiyon, ekstansiyon hareketlerinde zay\u0131fl\u0131k oldu\u011fu ve \u00fclser olan ayakta bu eklem k\u0131s\u0131tl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n daha fazla oldu\u011fu tespit edildi. Yap\u0131lan di\u011fer \u00e7al\u0131\u015fmalarda, DM hastalar\u0131n\u0131n ayaklar\u0131nda deformite ve eklem hareketlerinde k\u0131s\u0131tl\u0131l\u0131k bulunmu\u015ftur (25,29,32). Ayak yap\u0131lar\u0131ndaki bu de\u011fi\u015fim ayak sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 olumsuz etkilemektedir. <\/b>Eklemlerde olu\u015fan hareketsizlik, ayaktaki bas\u0131n\u00e7 noktalar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirerek DA\u00dc olu\u015fmas\u0131na neden olmaktad\u0131r <\/b>(16,25,26,32). <\/b>Diyabetik ayakta daha fazla deformite olmas\u0131 \u00fclser olu\u015fumuna neden olmu\u015f olabilir. \u00a0<\/span><\/span><\/p>\n

Hastalar\u0131n ayaklar\u0131n\u0131n risk durumunun y\u00fcksek oldu\u011fu tespit edildi. Dokunma ve titre\u015fim duyular\u0131nda azalma ve kay\u0131p, ayak deformitesi, ayak nabz\u0131n\u0131n \u00e7ok zay\u0131f olmas\u0131, ABI d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc, var olan ve ge\u00e7irilmi\u015f \u00fclserin bulunmas\u0131, DA\u0130 bulunmas\u0131, ayaklar\u0131n kuru olmas\u0131 ve nas\u0131rlar bulunmas\u0131, ayak bak\u0131m bilgisinin yetersizli\u011fi, hijyen eksikli\u011fi bunda rol oynamaktad\u0131r (2,5,9,22,27). Bu hastalarda ayakta var olan \u00fclser h\u0131zla k\u00f6t\u00fcle\u015fmeye \u00e7ok yatk\u0131nd\u0131r. \u00dclserin derecesi h\u0131zla artarak alt dokulara, kemi\u011fe yay\u0131labilir ve infeksiyon olu\u015fturabilir. Aya\u011f\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131n ya da tamam\u0131n\u0131n amp\u00fctasyonuna neden olabilir. Yap\u0131lmas\u0131 gereken; uygun bak\u0131m ve tedavi ile var olan \u00fclserin iyile\u015ftirilmesi ve yeni \u00fclserlerin olu\u015fumunun \u00f6nlenmesidir.\u00a0 <\/span><\/b>Bu y\u00fcksek risk nedeniyle bak\u0131m\u0131n temel hedeflerinin; hastalar\u0131n ayak sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumak, s\u00fcrd\u00fcrmek, \u00fclserin bak\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flamak, infeksiyonu tedavi etmek, tekrarl\u0131 \u00fclserleri \u00f6nlemek ve hastalar\u0131 bu konuda e\u011fitmek oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir.\u00a0<\/span><\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rman\u0131n s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131\u011f\u0131, hastalardaki ayak \u00fclseri iyile\u015fene kadar izlemin devam etmemi\u015f olmas\u0131d\u0131r. Sonu\u00e7 olarak; hastalar\u0131n \u00fclser bulunan ayaklar\u0131nda, <\/b>di\u011fer sa\u011flam ayaktan daha fazla <\/b>periferik dola\u015f\u0131mda azalma, iskemi, dokunma ve titre\u015fim duyusunda azalma, deformite, kas g\u00fcc\u00fc zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131 vard\u0131r. \u00dclser olan aya\u011f\u0131n \u0131s\u0131s\u0131 ve \u00f6demi fazla olup infekte olan \u00fclserler bulunmaktad\u0131r. Diyabetik ayak \u00fclseri, bas\u0131nca daha fazla maruz kalan alanlarda ve \u00f6zellikle parmaklarda ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Hastalar\u0131n ayaklar\u0131 tekrarl\u0131 \u00fclser olu\u015fumu i\u00e7in y\u00fcksek risk alt\u0131ndad\u0131r. Diyabet izleminin, ayak kontrollerinin, hasta e\u011fitimlerinin s\u0131k ve periyodik olarak yap\u0131lmas\u0131 olas\u0131 \u00fclser olu\u015fumunun ve infeksiyonun belirtilerinin hastalara \u00f6\u011fretilmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan son derece \u00f6nemlidir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

G\u0130R\u0130\u015e Diyabetik ayak sorunlar\u0131, diabetes mellitus (DM)\u2019un \u00f6nlenebilir komplikasyonlar\u0131 olarak kabul edilmektedir (1). DM hastalar\u0131nda diyabetik ayak \u00fclseri (DA\u00dc) prevelans\u0131 %4, y\u0131ll\u0131k insidans %2-6 oran\u0131ndad\u0131r. Ya\u015fam boyu DA\u00dc insidans\u0131 ise %34\u2019t\u00fcr (2). Diyabetik ayak \u00fclseri\u00a0 infeksiyonu %20 oran\u0131nda amp\u00fctasyona yol a\u00e7ar. Nontravmatik alt ekstremite amp\u00fctasyonlar\u0131n\u0131n %40-60\u2019\u0131 DM\u2019ye ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu hastalarda tekrarl\u0131 amp\u00fctasyon oranlar\u0131 da y\u00fcksektir […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[5129],"tags":[3884,5670,5669,4486],"class_list":["post-26641","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ozgun-arastirma","tag-diyabetik-ayak-infeksiyonu","tag-diyabetik-ayak-muayenesi","tag-diyabetik-ayak-ulseri","tag-tip-2-diabetes-mellitus"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26641","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=26641"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26641\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26815,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26641\/revisions\/26815"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=26641"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=26641"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=26641"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}