{"id":26419,"date":"2023-03-06T13:20:59","date_gmt":"2023-03-06T10:20:59","guid":{"rendered":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/?p=26419"},"modified":"2023-03-21T13:50:57","modified_gmt":"2023-03-21T10:50:57","slug":"hiv-kohortunda-dogum-kontrolu-gebelik-yonetimi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/2023\/03\/06\/hiv-kohortunda-dogum-kontrolu-gebelik-yonetimi\/","title":{"rendered":"HIV ile \u0130nfekte Kad\u0131nlarda Do\u011fum Kontrol\u00fc ve Gebelik Y\u00f6netiminin De\u011ferlendirilmesi"},"content":{"rendered":"

G\u0130R\u0130\u015e<\/h2>\n

Anneden bebe\u011fe insan imm\u00fcn yetmezlik virusu (HIV) bula\u015fmas\u0131, d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar sonucunda 2015 ile 2020 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte %20, HIV y\u00fck\u00fcn\u00fcn y\u00fcksek oldu\u011fu \u00fclkelerde de %24 azalm\u0131\u015ft\u0131r (1). Ancak t\u00fcm bu geli\u015fmelere ra\u011fmen, D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc (DS\u00d6) ve Birle\u015fmi\u015f Milletler HIV\/AIDS Ortak Program\u0131 (Joint United Nations Programme on HIV\/AIDS \u2013 UNAIDS) raporlar\u0131na g\u00f6re 2020 y\u0131l\u0131nda d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda 150 000 \u00e7ocuk yeni tan\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131r ve HIV ile ya\u015fayan 15 ya\u015f\u0131ndan k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuk say\u0131s\u0131 1.7 milyondur. Yine ayn\u0131 y\u0131l i\u00e7inde AIDS nedeniyle hayat\u0131n\u0131 kaybeden \u00e7ocuk say\u0131s\u0131n\u0131n 90 000 oldu\u011fu bildirilmi\u015ftir (2). Herhangi bir korunma \u00f6nlemi uygulanmayan gebeliklerde vertikal ge\u00e7i\u015f, geli\u015fmekte olan \u00fclkelerde %25-40, geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerde ise %14-25 olarak bildirilmi\u015ftir (3).<\/p>\n

Seropozitif annelerin emzirdi\u011fi bebeklerin pop\u00fclasyonu olu\u015fturdu\u011fu bir \u00e7al\u0131\u015fmada, seri polimeraz zincir reaksiyonu sonucu elde edilen tahmini rahim i\u00e7i (in utero) bula\u015fma oran\u0131 %7.7, rahim i\u00e7i ve do\u011fum s\u00fcreci (intrapartum) kombine bula\u015fma oran\u0131 %17.6 ve ge\u00e7 do\u011fum (late postnatal) sonras\u0131 bula\u015fma oran\u0131 %4.9 olarak; yay\u0131nlanm\u0131\u015f literat\u00fcr\u00fcn bir meta-analizinde ise emzirme yoluyla bula\u015fma riskinin oran\u0131 %14 olarak bildirilmi\u015ftir (4).\u00a0<\/span><\/p>\n

\u00dclkemizde ilk olgunun bildirildi\u011fi 1985 y\u0131l\u0131ndan bu yana resmi olarak rapor edilen olgu say\u0131s\u0131 15 Kas\u0131m 2021 itibariyle 29 284\u2019t\u00fcr. Bunlar\u0131n 285 (%0.97)\u2019i 15 ya\u015f\u0131n alt\u0131ndaki \u00e7ocuklard\u0131r. \u00dclkemizde anneden bebe\u011fe HIV bula\u015fma oran\u0131 %0.64 olarak tespit edilmi\u015ftir (5).<\/p>\n

Anneden bebe\u011fe bula\u015fman\u0131n \u00f6nlenebilmesi ancak gebeli\u011fin erken d\u00f6neminde yap\u0131lacak tarama ile HIV infeksiyonunun erken tespit edilmesi, gebelik boyunca antiretroviral tedavi kullan\u0131larak HIV RNA \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fcn\u00fcn \u00f6zellikle do\u011fum s\u0131ras\u0131nda saptanabilir d\u00fczeyin alt\u0131nda tutulmas\u0131, do\u011fumdan sonra bebe\u011fe antiretroviral profilaksi verilmesi ve bebe\u011fin emzirilmemesi ile m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr (6,7). Bu \u00f6nlemleri tam olarak uygulayan Amerika Birle\u015fik Devletleri\u2019nde ve Avrupa \u00fclkelerinde bebe\u011fe bula\u015fma oran\u0131n\u0131n \u2264%1 d\u00fczeylerine indi\u011fi bildirilmi\u015ftir (8).\u00a0<\/span><\/p>\n

Gebelik s\u0131ras\u0131nda HIV infeksiyonunun erken tespit edilmesi, anneden bebe\u011fe bula\u015fmay\u0131 \u00f6nlemenin temel unsurudur. \u00d6te yandan, HIV ile ya\u015fayan ve \u00e7ocuk do\u011furma potansiyeli olan t\u00fcm kad\u0131nlar\u0131n, konsepsiyon ve gebelik konusunda bilgilendirilmesi ve gebelik s\u00fcre\u00e7lerini hekimleri ile birlikte planlay\u0131p y\u00fcr\u00fctmeleri, bula\u015fman\u0131n \u00f6nlenmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan son derece \u00f6nemlidir. Antiretroviral tedavinin kullan\u0131ma girmesiyle birlikte HIV ile ya\u015fayan kad\u0131nlarda gebelik ve canl\u0131 do\u011fum insidans\u0131n\u0131n giderek y\u00fckseldi\u011fi ve tedavi almayanlara g\u00f6re daha y\u00fcksek oldu\u011fu bildirilmektedir (9-11). Ayr\u0131ca planlanmam\u0131\u015f gebelik insidans\u0131 (24.6\/1000 kad\u0131n-y\u0131l) da planl\u0131 gebelik insidans\u0131na (16.6\/1000 kad\u0131n y\u0131l\u0131) g\u00f6re g\u00f6rece daha y\u00fcksek bulunmu\u015ftur (9). T\u00fcm bunlara ek olarak, gebelikte kullan\u0131lmas\u0131 bebek a\u00e7\u0131s\u0131ndan sak\u0131ncal\u0131 olabilecek antiretrovirallerin de bulundu\u011fu bilinmektedir.\u00a0<\/span><\/span><\/p>\n

Bu ba\u011flamda, HIV ile ya\u015fayan kad\u0131nlarda planlanmam\u0131\u015f gebelikten ka\u00e7\u0131n\u0131lmas\u0131, gebelik d\u00fc\u015f\u00fcnmeyenlere aile planlamas\u0131 konusunda kapsaml\u0131 bir bilgilendirme yap\u0131lmas\u0131 ve en uygun do\u011fum kontrol y\u00f6nteminin se\u00e7ilmesi, istenmeyen gebeliklerin \u00f6nlenmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Gebe kalmak isteyen kad\u0131nlarda da g\u00fcvenli bir gebelik s\u00fcreci ge\u00e7irilmesi ve hem annenin hem de bebe\u011fin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan; gebeli\u011fin hekim ile birlikte planlanmas\u0131, gebe kad\u0131n\u0131n izlemini yapan kad\u0131n hastal\u0131klar\u0131 ve do\u011fum hekimi ile ileti\u015fim i\u00e7inde olunmas\u0131 ve gebelik\/do\u011fum s\u00fcrecinde bebe\u011fe bula\u015fmay\u0131 engelleyecek t\u00fcm \u00f6nlemlerin al\u0131nmas\u0131 HIV ile ya\u015fayan kad\u0131na verilecek sa\u011fl\u0131k hizmetinin ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zda, klini\u011fimizde izlenen HIV ile infekte kad\u0131nlar\u0131n ve partnerlerinin tercih etti\u011fi do\u011fum kontrol y\u00f6ntemlerinin, gebeli\u011fi y\u00f6netim \u015fekillerinin ve bebeklere bula\u015fmay\u0131 \u00f6nlemek amac\u0131yla uygulanan korunma y\u00f6ntemlerinin tespit edilmesi ama\u00e7land\u0131.<\/p>\n

Y\u00d6NTEMLER<\/h2>\n

1999-2021 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Ege \u00dcniversitesi T\u0131p Fak\u00fcltesi Hastanesi \u0130nfeksiyon Hastal\u0131klar\u0131 ve Klinik Mikrobiyoloji Klini\u011fi\u2019nde takip edilmi\u015f ve verilerine ula\u015f\u0131labilen HIV ile infekte kad\u0131nlar\u0131n dosyalar\u0131 geriye d\u00f6n\u00fck olarak incelendi. \u00c7al\u0131\u015fma kapsam\u0131nda; olgular\u0131n demografik \u00f6zellikleri, kendilerinin ve partnerlerinin kullanm\u0131\u015f olduklar\u0131 do\u011fum kontrol y\u00f6ntemleri ile bunlar\u0131 kullanma s\u00fcreleri, HIV ile infekte olduktan sonra gebe kalanlarda gebe kalma y\u00f6ntemleri, gebeli\u011fin planl\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131, gebelikten \u00f6nce kullan\u0131lan antiretroviral tedaviler ve gebelik s\u0131ras\u0131nda tedavi rejiminde de\u011fi\u015fiklik yap\u0131l\u0131p yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131, do\u011fumdan \u00f6nceki HIV-1 RNA d\u00fczeyi ile CD4+<\/sup><\/span> T lenfosit say\u0131lar\u0131, do\u011fum \u015fekli, bebe\u011fe ve anneye uygulanan profilaksiler ve bunlar\u0131n s\u00fcreleri ile bebeklerin HIV serolojik durumu analiz edildi.<\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fma, Ege \u00dcniversitesi T\u0131p Fak\u00fcltesi Klinik Aras\u0327t\u0131rmalar Etik Kurulu taraf\u0131ndan 02 Mart 2022 tarih ve E.578865 karar numaras\u0131yla onayland\u0131.<\/p>\n

BULGULAR<\/h2>\n

1999-2021 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda aktif olarak takip edilen toplam olgu say\u0131s\u0131 644\u2019t\u00fcr; bunlar\u0131n 80 (%12.4)\u2019i kad\u0131nd\u0131r. Kapsamla uyumlu olarak ilgili verilerine ula\u015f\u0131labilen 75 (%93.7) kad\u0131n olgu \u00e7al\u0131\u015fmaya d\u00e2hil edilmi\u015f olup ya\u015f ortalamas\u0131 43.5 \u00b111.4 (minimum=18-maksimum=68) y\u0131l olarak tespit edildi.\u00a0<\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>

Tablo 1.<\/strong> HIV ile \u0130nfekte Kad\u0131nlar\u0131n Kulland\u0131klar\u0131 Do\u011fum Kontrol Y\u00f6ntemleri ve Ortalama Kullan\u0131m S\u00fcreleri<\/p><\/div>\n

Do\u011fum kontrol y\u00f6ntemlerinden herhangi birini kullanan olgu say\u0131s\u0131 51 (%68)\u2019di. Do\u011fum kontrol y\u00f6ntemi kullanmayan 23 olgunun 15(%65.2)\u2019inin cinsel aktivite g\u00f6stermedi\u011fi ve 8 (%34.7)\u2019inin 40 ya\u015f ve \u00fczerinde olmalar\u0131 nedeniyle kendi istekleriyle korunmad\u0131klar\u0131 \u00f6\u011frenildi. Olgulardan 41(%80.3)\u2019inin tek, 9 (%17.6)\u2019unun iki ve 2 (%3.9)\u2019sinin \u00fc\u00e7 farkl\u0131 y\u00f6ntemle korundu\u011fu belirlendi. Birden fazla y\u00f6ntem kullanan olgular\u0131n %72.7\u2019si oral kontrasepsiyona, %54.5\u2019i ise kondoma ek olarak farkl\u0131 bir y\u00f6ntem kullanm\u0131\u015ft\u0131. Do\u011fum kontrol y\u00f6ntemlerinin genellikle HIV izlemini yapan hekimin bilgisi d\u0131\u015f\u0131nda, kad\u0131n hastal\u0131klar\u0131 ve do\u011fum hekimlerinin \u00f6nerisiyle veya bireyin kendi karar\u0131 ile kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tespit edildi (Tablo 1).<\/p>\n

\"\"<\/a>

Tablo 2.<\/strong> HIV ile \u0130nfekte Kad\u0131nlar\u0131n Kulland\u0131klar\u0131 Do\u011fum Kontrol Y\u00f6ntemleri<\/p><\/div>\n

Cinsel aktive g\u00f6steren ve menopoz d\u00f6neminde olmayan 60 olgunun 25 (%41.6)\u2019inde toplam 36 gebelik ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi, bir olguda ikiz olmak \u00fczere 33 bebek d\u00fcnyaya geldi\u011fi tespit edildi; \u00fc\u00e7 olguda gebelik annenin kendi iste\u011fi ile sonland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve bir olguda d\u00fc\u015f\u00fck olmu\u015ftu. Gebelik ger\u00e7ekle\u015fen olgular\u0131n 7 (%28)\u2019sinin gebelik d\u00f6neminde, di\u011ferlerinin ise gebelik ger\u00e7ekle\u015fmeden \u00f6nce HIV tan\u0131s\u0131 ald\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Gebelik d\u00f6nemlerinde antiretroviral ila\u00e7 tedavisinin ortalama 19. (minimum=6-maksimum=32) haftada ba\u015fland\u0131\u011f\u0131 tespit edildi; gebelikten \u00f6nceki d\u00f6nemde tan\u0131 alan \u00fc\u00e7 olguda tedaviye gebelik ger\u00e7ekle\u015ftikten sonra ba\u015flanm\u0131\u015f olup bu olgularda tedavinin ba\u015flama zaman\u0131 ortalama 15. (minimum=8-maksimum=31) haftayd\u0131.<\/p>\n

Olgular\u0131n 24 (%96)\u2019\u00fcn\u00fcn korunmas\u0131z cinsel ili\u015fki, 1 (%4)\u2019inin ise a\u015f\u0131lama y\u00f6ntemiyle gebe kald\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Olgular\u0131n birinde do\u011fumun vajinal yolla ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi, di\u011ferlerinde ise sezaryen uyguland\u0131\u011f\u0131 tespit edildi. Do\u011fumla sonu\u00e7lanan 32 gebeli\u011fin (bir olguda ikiz gebelik) 26\u2019s\u0131nda do\u011fumdan \u00f6nceki CD4+<\/sup><\/span> T lenfosit say\u0131s\u0131 ortalama 659\u00b1296 h\u00fccre\/mm3 (minimum=158-maksimum=1294) olup 28\u2019sinde de do\u011fumdan \u00f6nceki HIV RNA \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc saptanabilir d\u00fczeyin alt\u0131ndayd\u0131; bir olguda do\u011fumdan \u00f6nceki RNA de\u011feri kaydedilmemi\u015fti. \u00dc\u00e7 olguda da do\u011fumdan \u00f6nceki viral y\u00fck de\u011ferlerinin s\u0131ras\u0131yla 100 kopya\/ml, 1689 kopya\/ml ve 5018 kopya\/ml \u00f6l\u00e7\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc g\u00f6r\u00fcld\u00fc; son iki \u00f6l\u00e7\u00fcm, tek olgunun iki farkl\u0131 gebeli\u011fine aitti. Do\u011fumdan \u00f6nceki HIV-1 RNA de\u011ferleri saptanabilir d\u00fczeyde gelen \u00fc\u00e7 olgu dahil olmak \u00fczere do\u011fum yapan 32 gebenin 12 (%37.5)\u2019sinde anneye travayda intraven\u00f6z zidovudin ile profilaksi verilmi\u015fti. Bebeklerin tamam\u0131na zidovudin \u015furup ile ortalama alt\u0131 hafta s\u00fcreyle profilaksi uygulanm\u0131\u015f; bir bebekte zidovudin tedavisine ek olarak alt\u0131 hafta s\u00fcreyle lamivudin ve bir kez \u00fc\u00e7 tablet nevirapin, di\u011fer bir bebekte de nevirapin \u00fc\u00e7 tablet kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Do\u011fumdan \u00f6nceki HIV-1 RNA de\u011feri 100 kopya\/ml olan anneden do\u011fan bebek HIV ile infekte; RNA de\u011feri 1689 kopya\/ml olan anneden do\u011fan bebek ise HIV negatifti. HIV-1 RNA d\u00fczeyi 5018 kopya\/ml olan anneden do\u011fan bebe\u011fin durumu ise annenin takipten \u00e7\u0131km\u0131\u015f olmas\u0131 nedeniyle \u00f6\u011frenilemedi. Ak\u0131beti \u00f6\u011frenilemeyen bebek d\u0131\u015f\u0131nda mortalite g\u00f6zlenmedi.\u00a0<\/span><\/p>\n

HIV ile infekte olan bebe\u011fin annesinin, gebelikten d\u00f6rt y\u0131l \u00f6nce HIV infeksiyonu tan\u0131s\u0131 ald\u0131\u011f\u0131, d\u00fczenli takibe gelmedi\u011fi ve antiretroviral ila\u00e7 kullanmad\u0131\u011f\u0131 tespit edildi. Korunmas\u0131z vajinal ili\u015fki yoluyla gebe kalan ve gebeli\u011finin 31. haftas\u0131nda klini\u011fe ba\u015fvuran olguya hemen antiretroviral tedavi ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131. Do\u011fumdan yakla\u015f\u0131k bir ay \u00f6nce yayg\u0131n herpes zoster infeksiyonu ge\u00e7iren olgunun do\u011fumdan bir ay \u00f6nce yap\u0131lan HIV-1 RNA \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc 100 kopya\/ml, CD4+<\/sup><\/span> T lenfosit say\u0131s\u0131 da 180 (%16) idi. Olguya sezaryen uygulanm\u0131\u015f, do\u011fum s\u0131ras\u0131nda intraven\u00f6z zidovudin profilaksisi, bebe\u011fe de alt\u0131 hafta s\u00fcreyle zidovudin \u015furup verilmi\u015fti. Ancak bebekte erken d\u00f6nemde sitomegalovirus pn\u00f6monisi ve retiniti geli\u015fmi\u015f olup bilateral g\u00f6rme kayb\u0131 ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131. Bu bebek halen hayattad\u0131r ve antiretroviral tedavisi devam etmektedir.<\/p>\n

\u0130RDELEME<\/h2>\n

Antiretroviral tedavinin kullan\u0131ma girmesi ve y\u0131llar i\u00e7inde daha eri\u015filebilir ve daha kolay kullan\u0131l\u0131r olmas\u0131yla birlikte, HIV ile ya\u015fayan kad\u0131nlar\u0131n gebelik istek ve talepleri de artmaktad\u0131r. Ege \u00dcniversitesi T\u0131p Fak\u00fcltesi Hastanesi \u0130nfeksiyon Hastal\u0131klar\u0131 ve Klinik Mikrobiyoloji Klini\u011fi kohortunda bulunan ve cinsel y\u00f6nden aktif olan do\u011furganl\u0131k \u00e7a\u011f\u0131ndaki kad\u0131nlar\u0131n \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde bir veya daha fazla say\u0131da gebelik ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f olmas\u0131 bunun g\u00f6stergesidir. T\u00fcrkiye\u2019de HIV epidemisinde dikkati \u00e7eken \u00f6nemli noktalardan biri yeni tan\u0131 alan olgular\u0131n ya\u015flar\u0131n\u0131n giderek d\u00fc\u015fmeye ba\u015flam\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r. Bu durum hem T.C. Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n resmi verilerinde hem de ger\u00e7ek ya\u015fam verilerinde a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde g\u00f6r\u00fclmektedir (5,6,12). Yeni tan\u0131larda en y\u00fcksek oran halen 25-34 yas\u0327 grubunda g\u00f6r\u00fclmekle birlikte 35-44 yas\u0327 grubunda bu oran\u0131n giderek azald\u0131\u011f\u0131, buna kar\u015f\u0131l\u0131k 20-24 yas\u0327 grubunda artt\u0131\u011f\u0131 dikkati \u00e7ekmektedir (5,6,12). Her ne kadar yeni tan\u0131 alan olgular aras\u0131nda kad\u0131nlar\u0131n oran\u0131 y\u0131llar i\u00e7inde giderek azalm\u0131\u015fsa da cinsel aktivitelerine devam eden ve do\u011furganl\u0131k \u00e7a\u011f\u0131ndaki HIV ile infekte kad\u0131nlar\u0131n oran\u0131n\u0131n y\u0131llar i\u00e7inde artmas\u0131 bu olgular\u0131n hem kontrasepsiyon hem de konsepsiyon ve gebelik a\u00e7\u0131s\u0131ndan y\u00f6netimlerini giderek daha \u00f6nemli bir hale getirmektedir.<\/p>\n

Anneden bebe\u011fe HIV ge\u00e7i\u015finin belirli \u00f6nlemlerin kullan\u0131lmas\u0131yla b\u00fcy\u00fck oranda engellenebilir olmas\u0131; gebe kad\u0131nlar\u0131n HIV a\u00e7\u0131s\u0131ndan taranmas\u0131 konusunda ulusal bir politika geli\u015ftirilmesini, do\u011furganl\u0131k \u00e7a\u011f\u0131ndaki kad\u0131nlarda gebeli\u011fin izleyen hekim ile birlikte planlanmas\u0131n\u0131 ve uygun \u015fekilde y\u00f6netilmesini, anne ve bebek sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan gerekli k\u0131lmaktad\u0131r. \u00dclkemizde anneden bebe\u011fe ge\u00e7i\u015f oranlar\u0131 \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck olmakla birlikte, 2021 y\u0131l\u0131nda halen HIV ile infekte olan bebeklerin bulundu\u011fu da yads\u0131namayacak bir ger\u00e7ektir (5).<\/p>\n

Anneden bebe\u011fe ge\u00e7i\u015fi \u00f6nlemenin ilk ko\u015fulu, gebe kad\u0131nlar\u0131 ilk ziyarette ve m\u00fcmk\u00fcnse do\u011fumdan k\u0131sa s\u00fcre \u00f6nce HIV a\u00e7\u0131s\u0131ndan taramakt\u0131r. Bu tarama, infekte kad\u0131nda erken d\u00f6nemde antiretroviral tedavi ba\u015flanmas\u0131na ve do\u011fuma kadar HIV RNA d\u00fczeyinin azalt\u0131lmas\u0131na, do\u011fuma yak\u0131n tarihte HIV RNA \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc halen saptanabilir d\u00fczeyde olan kad\u0131nda ise travay an\u0131nda profilaksi kullan\u0131lmas\u0131na olanak tan\u0131r. \u00dclkemizde gebenin ilk ziyareti s\u0131ras\u0131nda HIV taramas\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131, ilk olarak T.C. Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n 2018 tarihli Do\u011fum \u00d6ncesi Bak\u0131m Y\u00f6netim Rehberi\u2019nde \u00f6neri olarak yer alm\u0131\u015ft\u0131r (13). Ancak bu tarihe kadar bu \u00f6nerinin yap\u0131lmam\u0131\u015f olmas\u0131 nedeniyle anneden bebe\u011fe HIV ge\u00e7i\u015fini \u00f6nleyecek pek \u00e7ok f\u0131rsat ka\u00e7\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Taraman\u0131n genelge ile zorunlu tutulmam\u0131\u015f olmas\u0131 nedeniyle \u00f6zellikle birinci basamakta izlenen gebelerde HIV testinin ne oranda ve ne s\u0131kl\u0131kta istendi\u011fine dair elimizde veri bulunmamaktad\u0131r; bu durum HIV ile infekte olma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan bebekler i\u00e7in f\u0131rsatlar\u0131n ka\u00e7\u0131r\u0131lmaya devam edece\u011fi anlam\u0131na gelmektedir.<\/p>\n

Gebelik plan\u0131 do\u011furganl\u0131k \u00e7a\u011f\u0131ndaki kad\u0131nlarla her klinik ziyaretinde konu\u015fulmal\u0131 ve cinsel aktivite g\u00f6steren ancak gebelik plan\u0131 olmayan her kad\u0131na uygun ve etkin kontraseptif y\u00f6ntemler \u00f6nerilmelidir (6,7). HIV ile ya\u015fayan kad\u0131nlar t\u00fcm kontraseptif y\u00f6ntemleri kullanabilmektedir. Ancak baz\u0131 hormonal kontraseptifler ile antiretroviral ila\u00e7lar aras\u0131ndaki etkile\u015fimler kontraseptiflerin etkinli\u011fini azaltabilece\u011finden, kontraseptif se\u00e7iminin kullan\u0131lan antiretroviral tedaviye uygun olacak \u015fekilde yap\u0131lmas\u0131 \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r (14,15).<\/p>\n

HIV izlemi yap\u0131lan kliniklerde, kontraseptif \u00f6nerileri yapma konusunda yeterli bir bilgi birikimi ve deneyim bulunmamaktad\u0131r; bu \u00f6neriler hastalara genellikle kad\u0131n hastal\u0131klar\u0131 ve do\u011fum hekimleri taraf\u0131ndan yap\u0131lmaktad\u0131r. Bu ba\u011flamda, kad\u0131n hastal\u0131klar\u0131 ve do\u011fum hekimlerinin, HIV ile ya\u015fayan bireyi takip eden hekim ile yak\u0131n temas halinde olmas\u0131, hastan\u0131n kulland\u0131\u011f\u0131 kontraseptif y\u00f6ntem hakk\u0131nda hekimini bilgilendirmesi ve infeksiyon hastal\u0131klar\u0131 hekiminin hastay\u0131 kontrasepsiyon gereksinimi konusunda sorgulamas\u0131 ve gerekli y\u00f6nlendirmeyi yapmas\u0131 \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zda, en s\u0131k tercih edilen kontrasepsiyon y\u00f6ntemi, farkl\u0131 \u00fclkelerde yap\u0131lm\u0131\u015f \u00e7e\u015fitli \u00e7al\u0131\u015fmalardan farkl\u0131 olarak %60.7oran\u0131yla kondom olarak tespit edildi. Bu durumun en olas\u0131 nedeni; 2017 y\u0131l\u0131nda, belirlenemeyen=bula\u015ft\u0131rmayan (B=B) yakla\u015f\u0131m\u0131 g\u00fcndeme gelinceye dek hastalar\u0131m\u0131za, HIV bula\u015fmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek amac\u0131yla kondom kullanmalar\u0131n\u0131 tavsiye etmemiz olabilir. Do\u011fru kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 takdirde kondomun koruyuculuk oran\u0131 y\u00fcksektir; cinsel yolla bula\u015fan di\u011fer hastal\u0131klardan korunma konusunda da farkl\u0131 y\u00f6ntemlere g\u00f6re \u00fcst\u00fcnd\u00fcr ancak uzun vadede kondom kullan\u0131m\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmek kolay de\u011fildir. Tablo 2\u2019de sunulmu\u015f olan \u00e7al\u0131\u015fmalarda genellikle enjeksiyon tipi kontrasepsiyon y\u00f6ntemlerinin tercih edilen y\u00f6ntemler oldu\u011fu ve HIV ile infekte kad\u0131nlarda bu y\u00f6ntemlerin %25.7 ila %51.4 oran\u0131nda kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tespit edilmi\u015ftir (16-24). 2015 y\u0131l\u0131nda yay\u0131nlanan ve HIV ile infekte 5153 kad\u0131n\u0131n incelendi\u011fi bir \u00e7al\u0131\u015fmada %9 oran\u0131nda implant, %40 oran\u0131nda enjeksiyon ve %14 oran\u0131nda oral kontrasepsiyon kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 saptanm\u0131\u015ft\u0131r (18). Enjeksiyon yoluyla uygulanan hormonal kontrasepsiyonun; ayl\u0131k, iki ayl\u0131k veya \u00fc\u00e7 ayl\u0131k aral\u0131klarla uygulanma imk\u00e2n\u0131n\u0131n olmas\u0131, kullan\u0131m\u0131 sonland\u0131ktan sonra do\u011furganl\u0131\u011f\u0131n h\u0131zl\u0131 geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc ve cinsel ili\u015fki zamanlamas\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak uygulanabilmesi nedeniyle HIV ile infekte kad\u0131nlarda da daha \u00e7ok tercih edilmektedir (25,26).<\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zda kad\u0131nlar\u0131n %21.5\u2019inin iki veya daha fazla korunma y\u00f6ntemi kulland\u0131\u011f\u0131 tespit edildi. Bunun nedenleri sorgulanmam\u0131\u015f olmakla birlikte; s\u00f6z konusu bulgu, olgular\u0131n gebelikten korunma y\u00f6ntemleri hakk\u0131nda yeterince bilgi sahibi olmamalar\u0131na ve kullan\u0131lan y\u00f6nteme g\u00fcvenmemelerine ba\u011flanabilir. Kontrasepsiyon y\u00f6nteminin, kad\u0131n do\u011fum ve infeksiyon hastal\u0131klar\u0131 hekimlerinin i\u015fbirli\u011fi ile m\u00fcmk\u00fcn olan en az say\u0131da ve olgunun ki\u015fisel \u00f6zelliklerine uygun olarak se\u00e7ilmesi ve uygulanmas\u0131 gerekmektedir; do\u011furganl\u0131k \u00e7a\u011f\u0131ndaki olgulara kontrasepsiyon y\u00f6ntemlerinin anlat\u0131lmas\u0131 ve kullan\u0131m\u0131n\u0131n sorgulanmas\u0131 son derece \u00f6nemlidir.<\/span><\/p>\n

Anneden bebe\u011fe HIV ge\u00e7i\u015finin en y\u00fcksek oldu\u011fu s\u00fcre\u00e7ler; do\u011fum ve do\u011fum sonras\u0131 d\u00f6nemdir. Gebeli\u011fin herhangi bir d\u00f6neminde ba\u015flanacak antiretroviral tedavi ile do\u011fum an\u0131nda HIV RNA bask\u0131lanabildi\u011fi takdirde, bebe\u011fin HIV ile infekte olma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde azalmaktad\u0131r (27, 28). K\u0131lavuzlarda, gebelikte antiretroviral tedaviye ba\u015flama zaman\u0131na ili\u015fkin \u00f6neriler y\u0131llar i\u00e7inde \u00f6nemli farkl\u0131l\u0131klar g\u00f6stermi\u015ftir. Kohortumuzdaki gebelerde de antiretroviral tedavi ba\u015flama zamanlar\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fkenlik g\u00f6sterdi\u011fi ve baz\u0131 olgularda 32. haftaya kadar gecikti\u011fi tespit edildi. Bu durumun nedenleri olarak; olgunun gebelik s\u0131ras\u0131nda tan\u0131 almas\u0131, gebelik durumu hakk\u0131nda hekimine ge\u00e7 bilgi vermesi, hekim ziyaretlerini aksatmas\u0131 veya antiretroviral ila\u00e7 tedavisine d\u00f6nemin k\u0131lavuzlar\u0131na uygun olarak ba\u015flanmas\u0131 say\u0131labilir. Ancak olgular\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funda do\u011fum an\u0131nda HIV RNA\u2019n\u0131n bask\u0131land\u0131\u011f\u0131 tespit edildi. HIV RNA d\u00fczeyi bask\u0131lanamayan olgulardan biri, gebeli\u011fe yak\u0131n d\u00f6nemde yayg\u0131n herpes zoster infeksiyonu ge\u00e7iren ve bebe\u011fi HIV ile infekte olan bir bireydir. Di\u011feri ise iki gebeli\u011finde de antiretrovirallere ve klinik ziyaretlerine uyumlu olmayan hastad\u0131r. Ge\u00e7 ba\u015fvurusu nedeniyle tedavisine de ge\u00e7 ba\u015flanan ve do\u011fumdan k\u0131sa s\u00fcre \u00f6nce yayg\u0131n zona ge\u00e7iren olgu ve hakk\u0131nda bilgi al\u0131namayan di\u011fer olgu d\u0131\u015f\u0131ndaki t\u00fcm olgularda bebeklere HIV ge\u00e7i\u015finin engellenmi\u015f olmas\u0131, bula\u015fmada en \u00f6nemli unsurun tedaviye ba\u015flama zaman\u0131ndan \u00e7ok, do\u011fum an\u0131nda HIV RNA \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fcn\u00fcn saptanabilir d\u00fczeyin alt\u0131na indirilmesi oldu\u011funu belirten yay\u0131nlar\u0131 do\u011frular niteliktedir (4,6,7).\u00a0<\/span><\/span><\/p>\n

Gebelikte antiretroviral tedaviye zaman\u0131nda ba\u015flamak kadar, do\u011fru antiretroviral ila\u00e7lar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 da \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Baz\u0131 antiretroviral ila\u00e7lar\u0131n gebelerde kullan\u0131m\u0131na ili\u015fkin yeterli bilgi bulunmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in gebelik s\u00fcrecinde kullan\u0131lmalar\u0131 \u00f6nerilmemektedir. Bu ba\u011flamda, anne ve bebek sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve g\u00fcvenli\u011finin en \u00fcst d\u00fczeyde tutulmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan gebeli\u011fin, hekim ve hasta aras\u0131nda yak\u0131n ileti\u015fim sa\u011flanarak ve \u00f6nceden planlanarak ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi ve gebe kad\u0131n\u0131n yak\u0131ndan izlenmesi son derece \u00f6nemlidir. Gebelikte antiretroviral tedavi ve sonu\u00e7lar\u0131 ayr\u0131 bir ara\u015ft\u0131rma konusu oldu\u011fu i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131zda bu kapsamda veri sunulmad\u0131.<\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019de anneden bebe\u011fe HIV ge\u00e7i\u015fi; 1985 y\u0131l\u0131nda bildirilen ilk olgudan itibaren 30 Haziran 2019 tarihine kadar bildirilen toplam 175 (%0.8) olguda g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr (5). \u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zda 1 (%3.1) bebe\u011fin HIV ile infekte oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcld\u00fc. D\u00fcnyada farkl\u0131 geli\u015fmi\u015flik d\u00fczeyine sahip \u00fclkelerde yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarda, anneden bebe\u011fe HIV ge\u00e7i\u015f oran\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k olarak %1.3-9.6 aras\u0131nda de\u011fi\u015fti\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir (37-41). \u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zdaki oran y\u00fcksek gibi g\u00f6r\u00fcnmekle birlikte, bula\u015fman\u0131n oldu\u011fu olguda anneden bebe\u011fe ge\u00e7i\u015fi \u00f6nleyecek t\u00fcm \u00f6nlemlerin al\u0131nm\u0131\u015f oldu\u011fu, olgunun gebeli\u011fin ge\u00e7 d\u00f6neminde klini\u011fe ba\u015fvurdu\u011fu ve do\u011fuma yak\u0131n d\u00f6nemde HIV RNA d\u00fczeyini y\u00fckseltebilecek bir infeksiyon ge\u00e7irmi\u015f oldu\u011fu dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, bebe\u011fin intrapartum bula\u015fma ile infekte olmu\u015f olabilece\u011fi kan\u0131s\u0131 do\u011fmaktad\u0131r. HIV infeksiyonunun do\u011fum s\u00fcrecinde saptanmas\u0131, gebelikte antiretroviral ila\u00e7 tedavisi al\u0131nmam\u0131\u015f olmas\u0131 ve tespit edilebilir bir viral y\u00fck ile do\u011fuma girilmesi, perinatal HIV ge\u00e7i\u015f riskini art\u0131ran en \u00f6nemli fakt\u00f6rler aras\u0131ndad\u0131r (42). Tayland\u2019da 1437 HIV ile infekte gebe kad\u0131nda yap\u0131lan bir \u00e7al\u0131\u015fmada; HIV-1 RNA d\u00fczeyinin >35 000 kopya\/ml olmas\u0131n\u0131n 4.2 kat, do\u011fum i\u00e7in ind\u00fcksiyon uygulanmas\u0131n\u0131n 2.6 kat ve tokoliz ile premat\u00fcre do\u011fumunun ger\u00e7ekle\u015fmesinin 15.1 kat olmak \u00fczere do\u011fum s\u00fcrecinde HIV ge\u00e7i\u015fini istatistiksel olarak anlaml\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde art\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bildirilmi\u015ftir (43). 2020 y\u0131l\u0131nda yay\u0131nlanan ve 1641 HIV ile infekte kad\u0131ndaki 520 do\u011fumun incelendi\u011fi bir ba\u015fka \u00e7al\u0131\u015fmada do\u011fum s\u00fcrecinde ge\u00e7i\u015f oran\u0131n\u0131n %0.82 oldu\u011fu bildirilmi\u015ftir (44).\u00a0<\/span><\/p>\n

\u00dclkemizde 2007-2015 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda HIV ile infekte gebe kad\u0131nlar\u0131 izleyen bir \u00e7al\u0131\u015fmada, kad\u0131nlar\u0131n %46.9\u2019unun HIV tan\u0131s\u0131n\u0131 gebelikten \u00f6nce, %31.3\u2019\u00fcn\u00fcn gebelik s\u00fcrecinde, %21.8\u2019inin ise do\u011fum s\u0131ras\u0131nda ald\u0131\u011f\u0131 tespit edilmi\u015ftir (45). Bu da olgular\u0131n yakla\u015f\u0131k yar\u0131s\u0131nda perinatal bula\u015fma riskinin ciddi oranda y\u00fcksek oldu\u011funa i\u015faret etmektedir. \u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zda da benzer \u015fekilde olgular\u0131n %28\u2019inin gebelik d\u00f6neminde HIV tan\u0131s\u0131 ald\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcld\u00fc. S\u00f6z konusu bulgular, gebeli\u011fin hem erken hem de do\u011fuma yak\u0131n d\u00f6nemlerinde HIV taramas\u0131n\u0131n ne kadar \u00f6nemli oldu\u011funu ortaya koymaktad\u0131r.\u00a0<\/span><\/p>\n

Sonu\u00e7 olarak; gebelikte HIV taramas\u0131n\u0131n rutin uygulama haline gelmesi, anne aday\u0131nda antiretroviral tedaviye erken ba\u015flanmas\u0131na olanak tan\u0131yarak, anneden bebe\u011fe HIV bula\u015fma riskini en aza indirmektedir. HIV ile ya\u015fayan bireylerde, gebeli\u011fin hekimle birlikte planlanmas\u0131, tedaviye do\u011fru zamanda ba\u015flanmas\u0131na ve annenin sa\u011fl\u0131k ve esenli\u011finden \u00f6d\u00fcn vermeden bebe\u011fe en az zarar verecek antiretroviral tedavinin se\u00e7ilmesine olanak tan\u0131yacakt\u0131r. HIV ile ya\u015fayan \u00e7ocuk do\u011furma \u00e7a\u011f\u0131ndaki bireylerin konsepsiyon ve kontrasepsiyon y\u00f6ntemleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan bilgilendirilmesinin yan\u0131 s\u0131ra infeksiyon hastal\u0131klar\u0131 ve kad\u0131n hastal\u0131klar\u0131 ve do\u011fum uzmanlar\u0131n\u0131n yak\u0131n i\u015f birli\u011fi \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r; bu yakla\u015f\u0131m HIV izleminin standart bir unsuru olarak de\u011ferlendirilmelidir.\u00a0<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

G\u0130R\u0130\u015e Anneden bebe\u011fe insan imm\u00fcn yetmezlik virusu (HIV) bula\u015fmas\u0131, d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar sonucunda 2015 ile 2020 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte %20, HIV y\u00fck\u00fcn\u00fcn y\u00fcksek oldu\u011fu \u00fclkelerde de %24 azalm\u0131\u015ft\u0131r (1). Ancak t\u00fcm bu geli\u015fmelere ra\u011fmen, D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc (DS\u00d6) ve Birle\u015fmi\u015f Milletler HIV\/AIDS Ortak Program\u0131 (Joint United Nations Programme on HIV\/AIDS \u2013 UNAIDS) raporlar\u0131na […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[5129],"tags":[3875,5163,5664,5663],"class_list":["post-26419","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ozgun-arastirma","tag-gebelik","tag-hiv-2","tag-konsepsiyon","tag-kontrasepsiyon"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26419","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=26419"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26419\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26450,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26419\/revisions\/26450"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=26419"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=26419"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=26419"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}