{"id":26059,"date":"2022-12-26T10:00:26","date_gmt":"2022-12-26T07:00:26","guid":{"rendered":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/?p=26059"},"modified":"2022-12-26T10:26:28","modified_gmt":"2022-12-26T07:26:28","slug":"covid-19-hastalarinda-pcr-negatiflesmesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/2022\/12\/26\/covid-19-hastalarinda-pcr-negatiflesmesi\/","title":{"rendered":"COVID-19 Hastalar\u0131n\u0131n Hidroksiklorokin ve\/veya Favipiravir Tedavisinin Bitiminden Sonra Solunum Yolu \u00d6rneklerinde PCR Negatifle\u015fmesinin De\u011ferlendirilmesi"},"content":{"rendered":"

G\u0130R\u0130\u015e<\/h2>\n

\u0130lk olarak, \u00c7in\u2019de Aral\u0131k 2019\u2019da ortaya \u00e7\u0131kan ve say\u0131ca artan pn\u00f6moni olgular\u0131na neden olan virus, \u00f6nce yeni koronavirus (n-CoV) olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015f ard\u0131ndan n-CoV ad\u0131 Uluslararas\u0131 Virus Taksonomi Komitesi taraf\u0131ndan SARS-CoV-2 olarak de\u011fi\u015ftirilmi\u015ftir. D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc (DS\u00d6) taraf\u0131ndan, hastal\u0131k koronavirus hastal\u0131\u011f\u0131 2019 (COVID-19) olarak adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve 11 Mart 2020 tarihinde pandemi ilan edilmi\u015ftir (1, 2). Ayn\u0131 tarihte T\u00fcrkiye\u2019de ilk olgular g\u00f6r\u00fclmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r (3). COVID-19 hastal\u0131\u011f\u0131nda; akci\u011fer, kalp, b\u00f6brek, gastrointestinal sistem gibi pek \u00e7ok organ ve sistem etkilenerek \u00e7e\u015fitli semptom ve bulgular ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r (4).\u00a0<\/span><\/span><\/p>\n

SARS-CoV-2 infeksiyonunun ilk haftas\u0131nda virus, \u00f6zellikle \u00fcst solunum yollar\u0131nda bulunmaktad\u0131r. COVID-19 hastal\u0131\u011f\u0131nda, \u00fcst ve\/veya alt solunum yolu sekresyonlar\u0131nda viral RNA\u2019n\u0131n (ribon\u00fckleik asit) molek\u00fcler metotla saptanmas\u0131 tan\u0131 y\u00f6ntemlerinden biridir. Y\u00f6ntemin duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131rmak i\u00e7in orofarengeal ve nazofarengeal s\u00fcr\u00fcnt\u00fc \u00f6rneklerinin birlikte al\u0131nmas\u0131 \u00f6nerilmektedir (5, 6, 7).\u00a0<\/span><\/p>\n

COVID-19 hastal\u0131\u011f\u0131nda denenen antiviral tedavilerin amac\u0131, viral temizlenme ile bula\u015ft\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n azalmas\u0131 ve klinik iyile\u015fme sa\u011flanmas\u0131d\u0131r. Klorokin\/hidroksiklorokin, imm\u00fcnomod\u00fclat\u00f6r ve potansiyel antiviral etkisinden dolay\u0131 COVID-19 hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n tedavisi i\u00e7in pek \u00e7ok \u00fclkede kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r (8-10). \u0130lk olarak \u00c7in\u2019den yay\u0131mlanan \u00e7al\u0131\u015fmalarda, klorokin\/hidroksiklorokin tedavisinin semptom s\u00fcresini k\u0131saltt\u0131\u011f\u0131 ve viral klirensi h\u0131zland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bildirilmi\u015ftir (11,12). Favipiravirin, COVID-19 hastalar\u0131nda semptom s\u00fcresini k\u0131saltt\u0131\u011f\u0131n\u0131, viral klirensi art\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131, oksijen gereksinimi ve mortalite oran\u0131n\u0131 azaltt\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildiren \u00e7al\u0131\u015fmalar yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r (13,14).<\/p>\n

Bu \u00e7al\u0131\u015fmada; \u00fclkemizde \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemde COVID-19 tedavisinde kullan\u0131lmakta olan hidroksiklorokin ve\/veya favipiravir verilen hastalarda, tedavi bitiminden sonra al\u0131nan orofarengeal ve nazofarengeal s\u00fcr\u00fcnt\u00fc \u00f6rneklerinde polimeraz zincir reaksiyonu (\u201cpolymerase chain reaction \u2013 PCR\u201d) negatifle\u015fmesi durumunun de\u011ferlendirilmesi ama\u00e7land\u0131.<\/p>\n

Y\u00d6NTEMLER<\/h2>\n

Hasta Al\u0131m\u0131 ve Takibi<\/h3>\n

15 Mart \u2013 15 A\u011fustos 2020 tarihlerini kapsayan retrospektif g\u00f6zlemsel \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131z, Ankara E\u011fitim Ara\u015ft\u0131rma Hastanesi Etik Kurulu taraf\u0131ndan 03 Eyl\u00fcl 2020 tarih ve E-20 karar numaras\u0131yla onayland\u0131. \u00c7al\u0131\u015fmaya; 18 ya\u015f \u00fczerinde, orofarengeal ve nazofarengeal s\u00fcr\u00fcnt\u00fcleri PCR pozitif olan, tedavi bitiminde kontrol \u00f6rnekleri al\u0131nan ve hastaneye yat\u0131r\u0131larak izlenen COVID-19 hastalar\u0131 dahil edildi. Hastal\u0131\u011f\u0131n tan\u0131s\u0131, T.C. Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma d\u00f6neminde yay\u0131mlanan COVID-19 Rehberi do\u011frultusunda PCR test pozitifli\u011fi ile koyulmu\u015ftur (3).\u00a0 <\/span>Epidemiyolojik, klinik semptom ve muayene bulgular\u0131 elektronik hasta kay\u0131tlar\u0131ndan temin edildi. Hasta \u00f6rneklerinde hemogram ve biyokimya testleri \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f olup endikasyonu olan hastalar\u0131n bilgisayarl\u0131 toraks tomografisi \u00e7ekilmi\u015fti. \u00c7al\u0131\u015fman\u0131n y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc d\u00f6nemde, T. C. Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 COVID-19 Rehberi do\u011frultusunda PCR pozitif t\u00fcm hastalara ilk tedavi se\u00e7ene\u011fi olarak hidroksiklorokin ba\u015flanmaktayd\u0131 (3). Bu nedenle \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131za dahil edilen ve ilk kabulde hafif\/orta klinik tablosu olan hastalara hidroksiklorokin verildi; birden fazla komorbiditesi olan ileri ya\u015ftaki veya a\u011f\u0131r klinik tablosu olan hastalara [takipne veya oda havas\u0131nda oksijen sat\u00fcrasyonu d\u00fczeyinin (SpO2<\/sub>) %90\u2019dan d\u00fc\u015f\u00fck olmas\u0131 veya bilateral akci\u011fer tutulumu] favipiravir ba\u015fland\u0131; yo\u011fun bak\u0131m \u00fcnitesinde izlenen hastalara favipiravir ve\/veya hidroksiklorokin verildi. Hidroksiklorokin kullanan hastalardan, tedavinin ikinci g\u00fcn\u00fcnde yan\u0131ts\u0131z olanlara (ate\u015f, nefes darl\u0131\u011f\u0131 gibi semptomlar\u0131 eklenen veya ilerleyenler) hidroksiklorokin kesilerek favipiravir ba\u015fland\u0131.\u00a0<\/span><\/span><\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zda; hidroksiklorokin (g\u00fcnde iki kez olacak \u015fekilde; ilk g\u00fcn 400 mg, sonraki 4 g\u00fcn 200 mg, be\u015f g\u00fcn) alanlar Grup 1, favipiravir (g\u00fcnde iki kez olacak \u015fekilde; ilk g\u00fcn 1600 mg, sonraki 4 g\u00fcn 600 mg, be\u015f g\u00fcn) alanlar Grup 2, hidroksiklorokin ve favipiravir kombinasyonu alanlar Grup 3 olarak tan\u0131mland\u0131. Semptomlar\u0131n ba\u015flamas\u0131ndan itibaren iki g\u00fcn i\u00e7inde tedavi ba\u015flanmas\u0131 erken tedavi, iki g\u00fcn ge\u00e7tikten sonra ba\u015flanmas\u0131 ise ge\u00e7 tedavi olarak kabul edildi.\u00a0<\/span><\/p>\n

Kontrol ama\u00e7l\u0131 orofarengeal ve nazofarengeal s\u00fcr\u00fcnt\u00fc \u00f6rnekleri, tedavi bitiminden sonra 24 saat i\u00e7inde al\u0131nd\u0131. \u0130lk kontrol testleri pozitif saptananlarda, 24 saat aralarla ikinci, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc veya d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc \u00f6rnekler al\u0131nmaya devam edildi. PCR negatifle\u015fmesi tespit edilen hastalardan tekrar \u00f6rnek al\u0131nmad\u0131. Kontrol ama\u00e7l\u0131 olarak en az iki \u00f6rnek al\u0131nan, ancak pozitif saptananlar PCR negatifle\u015fmesi yok olarak de\u011ferlendirildi. Veri analizi yap\u0131l\u0131rken, PCR negatifle\u015fmesi oranlar\u0131 her \u00f6rnek g\u00fcn\u00fc i\u00e7in ayr\u0131 hesapland\u0131.<\/span><\/p>\n

Mikrobiyolojik Y\u00f6ntem<\/h3>\n

Hastanemizin T\u0131bbi Mikrobiyoloji B\u00f6l\u00fcm\u00fc COVID-19 PCR Tan\u0131 Laboratuvar\u0131\u2019na g\u00f6nderilen orofarengeal ve nazofarengeal s\u00fcr\u00fcnt\u00fc \u00f6rneklerinde, SARS-CoV-2 RNA tespiti i\u00e7in ger\u00e7ek zamanl\u0131 ters transkripsiyon PCR testi uygulanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu ama\u00e7la Rotor-Gene Q 5plex HRM real-time PCR cihaz\u0131nda (Qiagen, Almanya), Bio-Speedy\u00ae COVID-19 RT-qPCR Tespit Kiti (Bioeksen, T\u00fcrkiye) kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcm test prosed\u00fcrleri \u00fcretici firma talimatlar\u0131na uygun olarak ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir. Test sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n yorumlanmas\u0131nda sigmoidal amplifikasyon e\u011frileri g\u00f6r\u00fclen ve SARS-CoV-2RdRp geni hedefi (FAM) \u226438 olan \u00f6rnekler SARS-CoV-2 pozitif olarak raporlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

\u0130statistiksel Analiz<\/h3>\n

Veriler, SPSS (\u201cStatistical Package for Social Sciences\u201d) versiyon 22.0 program\u0131 (IBM Corp., ABD) ile de\u011ferlendirildi.\u00a0Tan\u0131mlay\u0131c\u0131 istatistikler ortanca, ortalama \u00b1 standart sapma ve y\u00fczde olarak sunuldu. Tan\u0131mlay\u0131c\u0131 istatistiklerin yan\u0131 s\u0131ra kategorik de\u011fi\u015fkenlerin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131nda; \u03c7\u00b2 testi, Yates \u03c7\u00b2 s\u0131namas\u0131 veya Fisher kesin \u03c7\u00b2 testi uyguland\u0131. De\u011fi\u015fkenlerin normal da\u011f\u0131l\u0131ma uygunlu\u011fu, g\u00f6rsel (histogram ve olas\u0131l\u0131k grafikleri) ve analitik y\u00f6ntemler (Kolmogorov-Smirnov testi veya Shapiro-Wilk testi) ile incelendi. \u00dc\u00e7 ba\u011f\u0131ms\u0131z grup aras\u0131nda normal da\u011f\u0131l\u0131ma uydu\u011fu saptanan de\u011fi\u015fkenler i\u00e7in tek y\u00f6nl\u00fc varyans analizi (ANOVA), normal da\u011f\u0131l\u0131ma uymad\u0131\u011f\u0131 saptanan de\u011fi\u015fkenler i\u00e7inse Kruskal-Wallis testi istatistiksel y\u00f6ntem olarak kullan\u0131ld\u0131. \u0130statistiksel anlaml\u0131l\u0131k d\u00fczeyi p<\/i><0.05 olarak kabul edildi.<\/p>\n

BULGULAR<\/h2>\n
\"\"<\/a>

Tablo 1.<\/strong> Tedavi Gruplar\u0131na G\u00f6re Hastalar\u0131n Demografik ve Klinik \u00d6zellikleri<\/p><\/div>\n

Hastaneye yatan toplam 492 hasta \u00e7al\u0131\u015fmaya al\u0131nd\u0131 ve \u00fc\u00e7 grupta incelendi; Grup 1\u2019de 401, Grup 2\u2019de 70 ve Grup 3\u2019te 21 hasta mevcuttu. Hastalar\u0131n ya\u015f ortalamas\u0131 44.7\u00b117.7 olup 261 (%52.2)\u2019i erkekti. Grup 2 hastalar\u0131ndan be\u015finde, iki g\u00fcn hidroksiklorokin kullan\u0131ld\u0131ktan sonra favipiravir tedavisine ge\u00e7ilmi\u015fti. Ya\u015f ortalamas\u0131 Grup 1\u2019de daha d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fc (p<\/i><0.001). Altta yatan hastal\u0131klar olarak DM (diabetes mellitus), hipertansiyon (HT) ve koroner arter hastal\u0131\u011f\u0131 (KAH) grup 2\u2019de daha y\u00fcksek oranda saptand\u0131 (p<\/i><0.001). Kronik obstr\u00fcktif akci\u011fer hastal\u0131\u011f\u0131 (KOAH), Grup 3\u2019te daha y\u00fcksek orandayd\u0131 (p<\/i>=0.039). En s\u0131k g\u00f6r\u00fclen semptomlar \u00f6ks\u00fcr\u00fck, ate\u015f, bo\u011faz a\u011fr\u0131s\u0131 ve miyalji idi. Semptomlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00fc\u00e7 grup aras\u0131nda anlaml\u0131 d\u00fczeyde fark saptanmad\u0131. T\u00fcm hastalarda yat\u0131\u015f tarihinde sorgulanan semptom s\u00fcresi ortalamas\u0131 4.2\u00b13.8 g\u00fcn olup \u00fc\u00e7 grup aras\u0131nda anlaml\u0131 d\u00fczeyde fark saptanmad\u0131 (Tablo 1).\u00a0<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>

Tablo 2.<\/strong> Tedavi Gruplar\u0131na G\u00f6re Hastalar\u0131n Klinik \u0130zlem Bulgular\u0131<\/p><\/div>\n

\"\"<\/a>

Tablo 3.<\/strong> Tedavi Bitiminden Sonraki S\u00fcr\u00fcnt\u00fc \u00d6rneklerinde PCR Negatifli\u011finin Tedavi Gruplar\u0131na G\u00f6re
Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131<\/p><\/div>\n

\"\"<\/a>

Tablo 4.<\/strong> PCR Negatifle\u015fme S\u00fcresinin (G\u00fcn Baz\u0131nda) Tedaviye
Erken veya Ge\u00e7 Ba\u015flanmas\u0131na G\u00f6re Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131<\/p><\/div>\n

Hastalar\u0131n muayene bulgular\u0131na g\u00f6re v\u00fccut \u0131s\u0131s\u0131 ortalamalar\u0131, Grup 1\u2019de, Grup 2 ve 3\u2019ten daha y\u00fcksekti (p<\/i><0.03). Hastalar\u0131n 229 (%45.8)\u2019unda pn\u00f6moni saptand\u0131. Hidroksiklorokin alan Grup 1 hastalar\u0131nda, pn\u00f6moni varl\u0131\u011f\u0131 en d\u00fc\u015f\u00fck oranda olmakla birlikte istatistiksel a\u00e7\u0131dan gruplar aras\u0131nda anlaml\u0131 d\u00fczeyde fark bulunmad\u0131. Oksijen deste\u011fine ihtiya\u00e7 duyan hastalar\u0131n oranlar\u0131 Grup 2 ve 3\u2019te daha y\u00fcksek olup fark anlaml\u0131 d\u00fczeydedir (p<\/i><0.001). Hastanede toplam yat\u0131\u015f g\u00fcn\u00fc ortalamas\u0131 9.8\u00b14.8 g\u00fcnd\u00fc. En uzun yat\u0131\u015f s\u00fcresi Grup 3\u2019te kaydedilmi\u015f olup gruplar aras\u0131ndaki fark istatistiksel olarak anlaml\u0131 d\u00fczeydedir (p<\/i><0.001). Hastalar\u0131n 28 (%5.6)\u2019i yo\u011fun bak\u0131m \u00fcnitesine yat\u0131r\u0131ld\u0131. Yo\u011fun bak\u0131m \u00fcnitesine yat\u0131\u015f Grup 3\u2019te en y\u00fcksek orandad\u0131r (p<\/i><0.001). Toplam 8 (%1.6) hasta eksitus olmu\u015ftur. \u00d6l\u00fcm oranlar\u0131 Grup 1\u2019de %0.7, Grup 2\u2019de %4.2 ve Grup 3\u2019te %9.5\u2019dir (p<\/i><0.001). T\u00fcm hastalarda, tedavi bitiminden sonra 24 saat i\u00e7inde PCR negatifle\u015fmesi oran\u0131 %52.8 (260\/492) olarak tespit edildi; bu oran 48 saat sonra %27.9 (200\/492), 72 saat sonra %13.8 (123\/492) ve 96 saat sonra %3.8 (80\/492) olarak tespit edildi. \u00d6rnekleri negatif olarak sonu\u00e7lanan hastalarda, tedavi bitiminden negatif saptanana kadar ge\u00e7en s\u00fcre ortancas\u0131 2 (1-17) g\u00fcnd\u00fcr (Tablo 2).<\/p>\n

T\u00fcm \u00f6rnek g\u00fcnlerinde PCR negatifle\u015fmesi oranlar\u0131, gruplar aras\u0131nda k\u0131yasland\u0131\u011f\u0131nda anlaml\u0131 d\u00fczeyde fark bulunmad\u0131. Ayr\u0131ca tedavi bitiminden itibaren PCR negatifle\u015fmesi s\u00fcresi a\u00e7\u0131s\u0131ndan da anlaml\u0131 d\u00fczeyde bir fark saptanmad\u0131 (Tablo 3). Tedaviye erken veya ge\u00e7 ba\u015flaman\u0131n gruplar aras\u0131nda PCR negatifle\u015fmesi g\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131s\u0131ndan fark yaratmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Ek olarak, her grup kendi i\u00e7inde k\u0131yasland\u0131\u011f\u0131nda; tedaviye erken veya ge\u00e7 ba\u015flama fark olu\u015fturmad\u0131 (Tablo 4).<\/p>\n

\u0130RDELEME<\/h2>\n

Antiviral tedavinin ama\u00e7lar\u0131ndan biri, replikasyonu bask\u0131layarak solunum yollar\u0131nda viral klirensi sa\u011flamak ve bula\u015ft\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 azaltmakt\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fmaya dahil edilen hastalar\u0131n izlendi\u011fi d\u00f6nemde, SARS-CoV-2\u2019ye kar\u015f\u0131 etkinli\u011fi kesinlik kazanm\u0131\u015f bir antiviral mevcut de\u011fildi. Bu \u00e7al\u0131\u015fmada, hidroksiklorokin ve\/veya favipiravir alan hastalar\u0131n orofarengeal ve nazofarengeal s\u00fcr\u00fcnt\u00fclerinde PCR negatifle\u015fme oranlar\u0131 ve s\u00fcreleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan fark olmad\u0131\u011f\u0131 saptand\u0131.<\/p>\n

Solunum yolu \u00f6rneklerinde PCR ile SARS-CoV-2 RNA saptanabilmesi, pek \u00e7ok fakt\u00f6rden etkilenmektedir. Bu fakt\u00f6rler; viral y\u00fck, virusun \u00fcst solunum yollar\u0131nda k\u0131sa s\u00fcreli bulunmas\u0131, \u00f6rne\u011fin nereden, nas\u0131l veya ne zaman al\u0131nd\u0131\u011f\u0131, laboratuvara ula\u015fma \u015fartlar\u0131, \u00e7al\u0131\u015fma tekni\u011fi ve duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak say\u0131labilir (6, 7). COVID-19 hastalar\u0131n\u0131n solunum yolu \u00f6rneklerinde, yanl\u0131\u015f negatiflik oranlar\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar aras\u0131nda farkl\u0131l\u0131k g\u00f6stermektedir (15).\u00a0<\/span><\/p>\n

\u0130yile\u015fen hastalar\u0131n takiplerinde pozitifli\u011fin yeniden ortaya \u00e7\u0131kabildi\u011fi pek \u00e7ok yay\u0131nda bildirilmi\u015ftir. S\u00f6z konusu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n irdelendi\u011fi bir yay\u0131nda; hasta pop\u00fclasyonuna, demografik \u00f6zelliklerine ve \u00f6rneklerin t\u00fcr\u00fcne g\u00f6re de\u011fi\u015fmekle birlikte hastalar\u0131n %2-4 ile %69.2 kadar\u0131nda yeniden pozitiflik saptanm\u0131\u015ft\u0131r (7). \u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zda, PCR negatifle\u015fmesi tespit edilen hastalar takip edilmedi\u011fi i\u00e7in bu kapsamda bir verimiz bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zda, tedavi gruplar\u0131 aras\u0131nda kaydedilen semptomlar ve semptom s\u00fcreleri benzer olmakla birlikte DM, HT, KAH gibi komorbiditeler ile pn\u00f6moni oranlar\u0131 Grup 2 ve 3\u2019te daha y\u00fcksek tespit edildi. Ancak hastalar\u0131n \u00e7o\u011funda g\u00f6r\u00fcnt\u00fclemenin erken yap\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 ve ancak bir k\u0131sm\u0131nda bilgisayarl\u0131 tomografi \u00e7ekilmesi nedeniyle pn\u00f6moni oranlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fck \u00e7\u0131km\u0131\u015f olabilir. Yo\u011fun bak\u0131m \u00fcnitesinde yatan ve eksitus olan hasta oranlar\u0131 Grup 2 ve Grup 3\u2019te daha y\u00fcksektir. Grup 1 hastalar\u0131na k\u0131yasla di\u011fer gruplarda a\u011f\u0131r hastalar bulunmakla birlikte PCR negatifle\u015fmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan fark saptanmad\u0131.\u00a0<\/span><\/p>\n

Literat\u00fcrde, klorokin\/hidroksiklorokin veya favipiravir alanlar ve almayanlar\u0131n k\u0131yasland\u0131\u011f\u0131 pek \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fma mevcuttur. Ayr\u0131ca COVID-19 tedavisinde denenen di\u011fer se\u00e7eneklerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar da yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r (2, 16, 17-23). Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar, daha \u00e7ok viral klirens \u00fczerinedir ve aralar\u0131nda hasta se\u00e7imi ve y\u00f6ntem farkl\u0131l\u0131klar\u0131 vard\u0131r.\u00a0<\/span><\/p>\n

Meta-analiz \u015feklinde ger\u00e7ekle\u015ftirilen \u00e7al\u0131\u015fmalar aras\u0131nda, klorokin\/hidroksiklorokinle tedavi edilenlerde hem klirensin daha h\u0131zl\u0131 oldu\u011fu \u00e7al\u0131\u015fmalar hem de fark olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steren \u00e7al\u0131\u015fmalar yer almaktad\u0131r (9, 10, 19). Huang ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n (18) \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda, klorokinin viral klirens \u00fczerine etkisi de\u011ferlendirilmi\u015ftir. Hasta say\u0131s\u0131 407 olup bizim \u00f6rneklem say\u0131m\u0131za yak\u0131n olmakla birlikte 500-1000 mg olan klorokin dozu ve 10 g\u00fcn olan tedavi s\u00fcresi \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131zla uyumlu de\u011fildir.\u00a0 <\/span>S\u00f6z konusu \u00e7al\u0131\u015fmadaki PCR negatifle\u015fme s\u00fcre ortancas\u0131 3 g\u00fcnd\u00fcr ve bizim sonucumuza (2 g\u00fcn) benzer bulunmu\u015ftur.\u00a0 <\/span>Tedavi bitimindeki %91 negatiflik oran\u0131 ise \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131zdan y\u00fcksek saptanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu farkl\u0131l\u0131k, \u00e7al\u0131\u015fmadaki tedavi \u015femas\u0131 ile ili\u015fkili olabilir. Kamran ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n (16) 349 hastay\u0131 i\u00e7eren \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda, bizimle benzer bir y\u00f6ntem kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Hidroksiklorokin dozu ve s\u00fcresi \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131zdakiyle ayn\u0131d\u0131r ve 7. g\u00fcnde tek PCR negatifle\u015fmesi de\u011ferlendirilmi\u015ftir. Hastalar\u0131n %52\u2019sinde saptanan negatiflik oran\u0131, bizim ilk \u00f6rneklerimizdeki (6. g\u00fcn) sonu\u00e7la benzerdir.<\/p>\n

Favipiravirin PCR negatifle\u015fmesi veya klirens \u00fczerindeki etkisinin irdelendi\u011fi meta-analizler yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. S\u00f6z konusu \u00e7al\u0131\u015fmalar aras\u0131nda favipiravir verilenlerde, klirensin daha erken oldu\u011funu bildiren \u00e7al\u0131\u015fmalar kadar fark olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steren \u00e7al\u0131\u015fmalar da mevcuttur (13, 14, 24). Zhao ve arkada\u015flar\u0131 (20) favipiravir alan 36 hastada viral klirens saptanma g\u00fcn\u00fcn\u00fc 17 g\u00fcn olarak bildirmi\u015ftir. S\u00f6z konusu \u00e7al\u0131\u015fmadaki favipiravir dozu \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131zla ayn\u0131d\u0131r ancak s\u00fcre 7-14 g\u00fcne uzat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca PCR testinin baz\u0131 hastalarda balgamda yap\u0131lmas\u0131 da negatifle\u015fme s\u00fcresini uzatm\u0131\u015f olabilir. <\/span>Doi ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n (21) 88 hastay\u0131 kapsayan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda, favipiravir erken ve ge\u00e7 ba\u015flan\u0131lan hastalar viral klirens saptanma oranlar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan k\u0131yaslanm\u0131\u015ft\u0131r. Tedaviye, erken grupta (n=44) tan\u0131 an\u0131nda, ge\u00e7 grupta (n=44) ise 6. g\u00fcnde ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0 <\/span>Favipiravir, 10 g\u00fcn s\u00fcreyle ve \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131zda yer alan tedaviden daha y\u00fcksek dozda verilmi\u015ftir. Klirens erken grupta %66.7, ge\u00e7 grupta ise %51 oran\u0131nda \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Viral infeksiyonlarda, antiviral tedaviye erken ba\u015flaman\u0131n olumlu y\u00f6nde etkisi olabilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclerek, \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131zda her grup kendi i\u00e7inde erken veya ge\u00e7 tedavi alanlar olarak k\u0131yasland\u0131. Ancak, tedaviye ilk iki g\u00fcn i\u00e7inde ba\u015flaman\u0131n negatifle\u015fme a\u00e7\u0131s\u0131ndan fark yaratmad\u0131\u011f\u0131 saptand\u0131. \u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zda, gruplar\u0131n hasta say\u0131s\u0131 ve klinik a\u00e7\u0131dan dengeli da\u011f\u0131lmam\u0131\u015f olmas\u0131 bu sonuca yol a\u00e7m\u0131\u015f olabilir.<\/p>\n

Literat\u00fcrde, klorokin\/hidroksiklorokin ile favipiravir kombinasyonunun PCR negatifle\u015fmesi \u00fczerine etkisini k\u0131yaslayan \u00e7al\u0131\u015fmalar azd\u0131r. Ivashchenko ve arkada\u015flar\u0131 (17), 60 olguyu i\u00e7eren \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda 5. ve 10.\u00a0 <\/span>g\u00fcndeki viral klirens oranlar\u0131n\u0131 k\u0131yaslam\u0131\u015ft\u0131r. Favipiravir alanlarda, klorokin alanlara g\u00f6re 5. g\u00fcnde %62.5-%30 ve 10. g\u00fcnde %92.5-%80 olmak \u00fczere daha y\u00fcksek oranda klirens saptam\u0131\u015flard\u0131r. Olgu say\u0131s\u0131n\u0131n az olmas\u0131, test g\u00fcnlerinin de\u011fi\u015fkenli\u011fi ve klirensin hedeflenmesi bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n farkl\u0131 \u00f6zellikleridir. Bosaeed ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n (25) 20 olgu i\u00e7eren \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda, hidroksiklorokin ve favipiravir kombinasyonu alanlar standart tedavi alanlarla k\u0131yaslanm\u0131\u015ft\u0131r. Takibin 28. g\u00fcn\u00fcndeki PCR negatifle\u015fmesi tedavi grubunda %32, kontrol grubunda %29.5 oran\u0131nda saptanm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fmada, t\u00fcm hastalardan kontrol ama\u00e7l\u0131 PCR sonucu al\u0131namad\u0131\u011f\u0131 belirtilmi\u015f olup \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131zla k\u0131yasland\u0131\u011f\u0131nda kontrol grubu, tedavi plan\u0131, \u00f6rnek al\u0131nma zaman\u0131 ve \u00f6rnek t\u00fcr\u00fc a\u00e7\u0131s\u0131ndan y\u00f6ntem farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 s\u00f6z konusudur. \u00dclkemizden \u00d6mero\u011flu ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n (26) \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na, \u0130zmir ilinde farkl\u0131 sa\u011fl\u0131k merkezlerinde ayaktan izlenen 1489 hasta dahil edilmi\u015ftir.\u00a0 <\/span>Hastal\u0131\u011f\u0131n 3. g\u00fcn\u00fcnde PCR negatifle\u015fme oran\u0131, hidroksiklorokin alan grupta sadece favipiravir alan veya kombinasyon alan gruba k\u0131yasla istatistiksel olarak anlaml\u0131 d\u00fczeyde daha y\u00fcksek saptanm\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0 <\/span>Ancak, bu fark 14. g\u00fcnde saptanmam\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00e7al\u0131\u015fmada da hasta se\u00e7imi ve \u00f6rnek al\u0131nma zamanlar\u0131 ile ilgili farkl\u0131l\u0131klar vard\u0131r.<\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fmam\u0131z\u0131n baz\u0131 k\u0131s\u0131tl\u0131l\u0131klar\u0131 mevcuttur. \u00dclkemizde \u00e7al\u0131\u015fma d\u00f6neminde, PCR pozitifli\u011fi olan herkese tedavi ba\u015fland\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in hidroksiklorokin ve\/veya favipiravir verilmeyen kontrol grubu yoktur. Ek olarak, gruplar\u0131n hasta say\u0131lar\u0131 ve klinik \u00f6zellikleri dengeli de\u011fildir. Uygulanacak tedavi se\u00e7ene\u011fi sadece hastalar\u0131n klinik \u015fiddetine g\u00f6re belirlenmi\u015f olup randomizasyon yap\u0131lamay\u0131\u015f\u0131 yanl\u0131l\u0131k nedeni say\u0131labilir. T\u00fcm hastalardan ayn\u0131 g\u00fcnlerde \u00f6rnek al\u0131namam\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca, bir kez negatiflik saptanan hastalarda ikinci \u00f6rnek al\u0131nmas\u0131 planlanmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in klirens sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilememesi \u00f6nemli bir k\u0131s\u0131tl\u0131l\u0131kt\u0131r.<\/p>\n

Sonu\u00e7 olarak; g\u00f6zlemsel olan bu \u00e7al\u0131\u015fmada hidroksiklorokin ve\/veya favipiravir tedavisi alan COVID-19 hastalar\u0131nda, tedavi bitiminden sonra al\u0131nan orofarengeal ve nazofarengeal s\u00fcr\u00fcnt\u00fclerde PCR negatifle\u015fme s\u00fcreleri ve oranlar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan fark saptanmad\u0131. Ayr\u0131ca, tedavinin erken ba\u015flanmas\u0131n\u0131n da PCR negatifle\u015fme sonu\u00e7lar\u0131nda anlaml\u0131 fark yaratmad\u0131\u011f\u0131 tespit edildi. Antiviral tedavinin, standart tedavi alan hastalarla k\u0131yaslamal\u0131 prospektif olgu-kontrol \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 planlanarak daha objektif veriler elde edilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

G\u0130R\u0130\u015e \u0130lk olarak, \u00c7in\u2019de Aral\u0131k 2019\u2019da ortaya \u00e7\u0131kan ve say\u0131ca artan pn\u00f6moni olgular\u0131na neden olan virus, \u00f6nce yeni koronavirus (n-CoV) olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015f ard\u0131ndan n-CoV ad\u0131 Uluslararas\u0131 Virus Taksonomi Komitesi taraf\u0131ndan SARS-CoV-2 olarak de\u011fi\u015ftirilmi\u015ftir. D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc (DS\u00d6) taraf\u0131ndan, hastal\u0131k koronavirus hastal\u0131\u011f\u0131 2019 (COVID-19) olarak adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve 11 Mart 2020 tarihinde pandemi ilan edilmi\u015ftir (1, 2). […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[5129],"tags":[5174,5205,5116,5576],"class_list":["post-26059","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ozgun-arastirma","tag-covid-19","tag-favipiravir-2","tag-hidroksiklorokin","tag-pcr-test-2"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26059","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=26059"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26059\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26130,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26059\/revisions\/26130"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=26059"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=26059"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=26059"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}