{"id":26021,"date":"2022-12-26T10:00:39","date_gmt":"2022-12-26T07:00:39","guid":{"rendered":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/?p=26021"},"modified":"2023-01-21T17:48:30","modified_gmt":"2023-01-21T14:48:30","slug":"madde-kullanim-bozukluklari-ve-hepatit-c","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/2022\/12\/26\/madde-kullanim-bozukluklari-ve-hepatit-c\/","title":{"rendered":"Madde Kullan\u0131m Bozukluklar\u0131 ve Hepatit C: Bir Halk Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 Sorunu"},"content":{"rendered":"

G\u0130R\u0130\u015e\u00a0<\/span><\/h2>\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fczde yayg\u0131n bir problem olan madde kullan\u0131m\u0131 ya\u015fam\u0131 tehdit edici boyutlara ula\u015f\u0131p birtak\u0131m komplikasyonlara neden olabilmektedir. S\u00f6z konusu komplikasyonlar\u0131n en \u00f6nemlilerinden biri infeksiyon hastal\u0131klar\u0131d\u0131r. Maddenin kendisi, al\u0131nmas\u0131nda kullan\u0131lan enjekt\u00f6r, haz\u0131rlanmas\u0131nda kullan\u0131lan ka\u015f\u0131k ve pamuk gibi ara\u00e7lar infeksiyon etkenleriyle s\u0131kl\u0131kla kontamine olabilir. Kullan\u0131c\u0131n\u0131n i\u011fneye dokunmas\u0131, maddeyi uygulamadan \u00f6nce cilt temizli\u011fine \u00f6zen g\u00f6stermemesi de infeksiyon etkeninin v\u00fccuda al\u0131nmas\u0131na yol a\u00e7abilir. Birden \u00e7ok ki\u015fi taraf\u0131ndan i\u011fnenin payla\u015f\u0131lmas\u0131 ve sterilizasyona dikkat edilmemesi damar yoluyla madde kullan\u0131c\u0131lar\u0131nda infeksiyonlar\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131ran \u00f6nemli bir di\u011fer fakt\u00f6rd\u00fcr (1, 2).<\/p>\n

Damar i\u00e7i madde kullananlarda, kontamine enjeksiyon gere\u00e7lerinden \u00f6zellikle hepatit B (HBV), hepatit C (HCV) ve HIV gibi viruslar bula\u015farak morbidite ve mortaliteye yol a\u00e7abilmektedir (3). D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc (DS\u00d6) 2019 y\u0131l\u0131nda 296 milyon ki\u015fide kronik hepatit B infeksiyonu oldu\u011funu, her y\u0131l 1.5 milyon yeni infeksiyon g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve 820 000 ki\u015finin ba\u015fta siroz ve hepatosel\u00fcler karsinom nedeniyle hayat\u0131n\u0131 kaybetti\u011fini bildirmi\u015ftir (4). Ayr\u0131ca k\u00fcresel olarak, 2019 y\u0131l\u0131nda yakla\u015f\u0131k 58 milyon ki\u015fide kronik hepatit C infeksiyonu oldu\u011fu, her y\u0131l yakla\u015f\u0131k 1.5 milyon yeni infeksiyon meydana geldi\u011fi ve \u00e7o\u011funlukla siroz ve hepatosel\u00fcler karsinom nedeniyle yakla\u015f\u0131k 290 000 ki\u015finin hepatit C\u2019den \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc tahmin edilmektedir (5). Hepatit C infeksiyonunun, damar i\u00e7i madde kullan\u0131c\u0131lar\u0131 aras\u0131ndaki tahmini prevalans\u0131 ise %39\u2019dur (6, 7). \u00a0<\/span><\/p>\n

T\u00fcm engelleme ve \u00f6nleme \u00e7abalar\u0131na ra\u011fmen, yasal olmayan damar i\u00e7i madde kullan\u0131m\u0131 hem geli\u015fmi\u015f hem de geli\u015fmekte olan \u00fclkelerde ciddi bir sa\u011fl\u0131k sorunu olmaya devam etmektedir (8, 9). HCV ile infekte olanlar\u0131n hemen hemen yar\u0131s\u0131n\u0131n durumlar\u0131ndan haberdar olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildiren raporlar, bu kronik infeksiyonda taraman\u0131n ne kadar \u00f6nemli oldu\u011funa i\u015faret etmektedir. HCV infeksiyonunda k\u00fcr sa\u011flanmas\u0131; bireysel faydalar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra ileride olabilecek bula\u015fmalar\u0131n engellenmesi, sa\u011fl\u0131k hizmetleri ile ilgili maliyetlerin azalt\u0131lmas\u0131 ve halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesine de yard\u0131mc\u0131 olacakt\u0131r (9).\u00a0<\/span><\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zda,\u00a0 <\/span>\u015eanl\u0131urfa Alkol Madde Ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 Ara\u015ft\u0131rma Tedavi ve E\u011fitim Merkezi (AMATEM) klini\u011finde takip edilen hastalar\u0131n hepatit B, hepatit C, HIV ve sifiliz tetkik sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmesi ama\u00e7land\u0131.<\/p>\n

Y\u00d6NTEMLER\u00a0<\/span><\/i><\/h2>\n

Hastalara ait t\u00fcm bilgilere hastane bilgi y\u00f6netim sistemi ve ar\u015fiv kay\u0131tlar\u0131ndan ula\u015f\u0131ld\u0131. AMATEM klini\u011finde takip edilen hastalar\u0131n, ya\u015f, cinsiyet, bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131k \u00f6yk\u00fcs\u00fc (hepatit B, hepatit C, HIV, sifiliz, vb.) ve madde ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k t\u00fcr\u00fc bilgileri daha \u00f6nceden haz\u0131rlanan forma kaydedildi. Laboratuvar tetkikleri olarak HBsAg, anti-HBs, anti-HCV, anti-HIV, \u201cvenereal disease research laboratory\u201d (VDRL) test sonu\u00e7lar\u0131na; HBsAg ve\/veya anti-HCV pozitif olan hastalar\u0131n HBV DNA, HCV RNA ve genotiplerine bak\u0131ld\u0131.<\/p>\n

T\u00fcm prosed\u00fcrlerde Helsinki Deklarasyonu\u2019na uygun olarak hareket edildi ve \u00e7al\u0131\u015fma i\u00e7in Harran \u00dcniversitesi T\u0131p Fak\u00fcltesi Etik Kurulu\u2019ndan 24 Ocak 2022 tarih ve 22\/02\/05 karar numaras\u0131yla onay al\u0131nd\u0131.<\/p>\n

\u0130statistiksel Analizler<\/h3>\n

Verilerin istatistiksel analizinde SPSS (\u201cStatistical Package for the Social Sciences\u201d) versiyon 23.0 program\u0131 (IBM Corp., Armonk, NY, ABD) kullan\u0131ld\u0131.\u00a0\u00c7al\u0131\u015fmada yer alan s\u00fcrekli de\u011fi\u015fkenler i\u00e7in tan\u0131mlay\u0131c\u0131 istatistikler, ortalama, standart sapma (SS), minimum (min) ve maksimum (mak) de\u011ferler olarak; kategorik de\u011fi\u015fkenler ise say\u0131 ve y\u00fczde olarak ifade edildi.<\/p>\n

BULGULAR\u00a0<\/span><\/h2>\n
\"\"<\/a>

Tablo 1.<\/strong> Madde Kullan\u0131m Bozukluklar\u0131n\u0131n Da\u011f\u0131l\u0131m\u0131<\/p><\/div>\n

\"\"<\/a>

Tablo 2.<\/strong> Damar \u0130\u00e7i Madde Kullan\u0131m\u0131 Olanlarda Kullan\u0131lan Madde T\u00fcrlerinin Da\u011f\u0131l\u0131m\u0131<\/p><\/div>\n

\"\"<\/a>

Tablo 3.<\/strong> Laboratuvar Sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n De\u011ferlendirilmesi<\/p><\/div>\n

\"\"<\/a>

Tablo 4.<\/strong> Anti-HCV Pozitif Olan Hastalarda Kullan\u0131lan Madde
T\u00fcrlerinin Da\u011f\u0131l\u0131m\u0131<\/p><\/div>\n

\u00c7al\u0131\u015fmaya, 2021-2022 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda \u015eanl\u0131urfa AMATEM klini\u011finde ayaktan ve yatarak takip edilen 18 ya\u015f \u00fczeri 427 hasta dahil edildi. Hastalar\u0131n 408 (%95.6)\u2019i erkek ve 19 (%4.4)\u2019u kad\u0131nd\u0131. Ya\u015f ortalamas\u0131 27.03\u00b15.5 y\u0131l olup erkeklerin 27.06\u00b15.5 ve kad\u0131nlar\u0131n 26.4\u00b17.2 idi. Hastalar\u0131n madde kullan\u0131m bozukluklar\u0131nda 315 (%73.8) ki\u015fi ile en fazla opioid kullan\u0131m\u0131 g\u00f6ze \u00e7arparken bunu 227 (%53.2) ki\u015fi ile metamfetamin kullan\u0131m\u0131 takip ediyordu (Tablo 1). Hastalar\u0131n 315 (%73.8)\u2019inde damar i\u00e7i madde kullan\u0131m\u0131 olup 307 (%97.5)\u2019si erkek ve 8 (%2.5)\u2019i kad\u0131nd\u0131. Damar i\u00e7i madde kullan\u0131m\u0131 olan hastalar\u0131n tamam\u0131nda opioid kullan\u0131m\u0131 tespit edildi (Tablo 2). Hastalar\u0131n 425 (%99.5)\u2019inde laboratuvar tetkiklerinin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tespit edildi. HBsAg pozitifli\u011fi 3 (%0.71) erkek hastada vard\u0131. Anti-HBs pozitifli\u011fi ise %64.4 olup bu oran erkeklerde (%65.7) kad\u0131nlara (%36.8) g\u00f6re belirgin olarak y\u00fcksekti. Anti-HCV pozitifli\u011fi 52 (%12) erkek hastada saptand\u0131. Anti-HIV testinin 425 ve VDRL testinin ise 207 hastadan istenmi\u015f oldu\u011fu tespit edildi ancak test pozitifli\u011fine rastlanmad\u0131 (Tablo 3). Anti-HCV pozitifli\u011fi olan 52 hastan\u0131n kulland\u0131klar\u0131 madde t\u00fcrlerine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda 49 (%94.23) hasta ile en fazla opioid kullan\u0131m\u0131 oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcrken %51.92 oran\u0131yla metamfetamin s\u0131k kullan\u0131lan bir di\u011fer maddeydi (Tablo 4). Metamfetaminin daha \u00e7ok inhalasyon yoluyla kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00f6\u011frenilirken \u00fc\u00e7 hastada (iki hasta sadece metamfetamin, bir hasta metamfetamin ve esrar kullan\u0131m\u0131) damar i\u00e7i madde kullan\u0131m\u0131 olmadan anti-HCV pozitifli\u011fi tespit edildi.<\/p>\n

HBsAg pozitifli\u011fi olan \u00fc\u00e7 hastan\u0131n da HBeA-negatif kronik infeksiyon nedeniyle klinikte takip edildi\u011fi g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Anti-HCV pozitifli\u011fi olan hastalardan sadece 20 (%38.46)\u2019si ileri tetkik ve tedavi ama\u00e7l\u0131 olarak klini\u011fe ba\u015fvurmu\u015ftu. Bu hastalardan 12 (%60)\u2019sinin HCV RNA sonucu pozitif, sekizinin ise negatifti. Yeni hepatit C tan\u0131l\u0131 olarak de\u011ferlendirilen 12 hastan\u0131n sekiz (%66.67)\u2019inde genotip 3, \u00fc\u00e7 (%25)\u2019\u00fcnde genotip 1a ve bir\u00a0 <\/span>(%8.33) hastada genotip 4 tespit edildi. S\u00f6z konusu hastalar\u0131n tedavisinde a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak glekaprevir\/pibrentasvir kombinasyonunun tercih edildi\u011fi g\u00f6r\u00fcld\u00fc.<\/p>\n

\u0130RDELEME<\/h2>\n

Madde kullan\u0131m\u0131 giderek yayg\u0131nla\u015fan toplumsal bir sorundur (10). Ge\u00e7en y\u0131l d\u00fcnya genelinde yakla\u015f\u0131k 275 milyon bireyin uyu\u015fturucu madde kulland\u0131\u011f\u0131, 2010 y\u0131l\u0131 verilerine g\u00f6re madde kullan\u0131m\u0131nda %22 art\u0131\u015f g\u00f6zlendi\u011fi, 2030 y\u0131l\u0131na kadar d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda %11 oran\u0131nda art\u0131\u015f g\u00f6r\u00fclebilece\u011fi hatta Afrika\u2019da bu oran\u0131n %40\u2019lara ula\u015fabilece\u011fi tahmin edilmektedir (11).\u00a0 <\/span>Erkeklerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, kad\u0131nlarda genel uyu\u015fturucu kullan\u0131m\u0131 daha d\u00fc\u015f\u00fck seviyededir. K\u00fcresel d\u00fczeyde kad\u0131nlarda; esrar, kokain veya amfetamin kullan\u0131m\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7 kat daha az oldu\u011fu ve enjekte edilebilen uyu\u015fturucu kullananlar\u0131n be\u015fte birinin kad\u0131nlar oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir.\u00a0 <\/span>Buna kar\u015f\u0131n kad\u0131nlarda, farmas\u00f6tik opioidler ve sakinle\u015ftiricilerin k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131m\u0131n\u0131n erkeklere g\u00f6re daha fazla oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu durum esasen, i\u00e7sel cinsiyet k\u0131r\u0131lganl\u0131\u011f\u0131ndan ziyade, sosyal veya k\u00fclt\u00fcrel ortamlar\u0131n etkisi nedeniyle uyu\u015fturucu kullanma f\u0131rsatlar\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131klar\u0131 yans\u0131tmaktad\u0131r (12). Yap\u0131lan bir meta-analizde damar i\u00e7i madde kullananlar\u0131n %20.4\u2019\u00fcn\u00fcn kad\u0131n oldu\u011fu tespit edilmi\u015ftir (3). \u00dclkemizde opioid kullanlarda hepatit C s\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ara\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fmada hastalar\u0131n sadece %3\u2019\u00fcn\u00fcn kad\u0131n oldu\u011fu tespit edilmi\u015ftir (13). Yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7al\u0131\u015fmada da literat\u00fcre benzer \u015fekilde kad\u0131nlarda madde kullan\u0131m bozukluklar\u0131n\u0131n %4.4 oran\u0131yla \u00e7ok daha az oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Kad\u0131nlarda madde kullan\u0131m\u0131n\u0131n daha az olmas\u0131n\u0131n sosyolojik, b\u00f6lgesel ve k\u00fclt\u00fcrel bir\u00e7ok nedene ba\u011fl\u0131 olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmekle beraber daha objektif olabilmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan sosyolojik \u00e7al\u0131\u015fmalar nezdinde de\u011ferlendirilmeye ihtiya\u00e7 vard\u0131r.\u00a0<\/span><\/p>\n

K\u00fcresel olarak, esrar en yayg\u0131n kullan\u0131lan uyu\u015fturucudur; bunu opioidler, amfetamin tipi uyar\u0131c\u0131lar ve kokain izlemektedir. Ayr\u0131ca, son 10 y\u0131lda kannabinoidler ve katinonlar gibi sentetik psikoaktif maddelerin say\u0131s\u0131nda ve t\u0131bbi olmayan kullan\u0131m\u0131nda benzeri g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir art\u0131\u015f olmu\u015ftur (14). Opioid kullan\u0131m bozuklu\u011fu madde kullan\u0131m bozukluklar\u0131 i\u00e7inde s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e artan, ki\u015fiyi ve toplumu bir\u00e7ok y\u00f6n\u00fcyle etkileyen bir halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 sorunu olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r (13). Opioidler bir\u00e7ok \u00fclkede \u00f6l\u00fcmc\u00fcl olan ve\/veya olmayan doz a\u015f\u0131mlar\u0131na ba\u011fl\u0131 geli\u015fen ciddi sa\u011fl\u0131k sonu\u00e7lar\u0131ndan dolay\u0131 b\u00fcy\u00fck bir endi\u015fe kayna\u011f\u0131d\u0131r. 2019 y\u0131l\u0131nda, k\u00fcresel d\u00fczeyde 62 milyon ki\u015finin t\u0131bbi olmayan nedenlerle opioid kulland\u0131\u011f\u0131 tahmin edilmektedir (11). Yap\u0131lan bir \u00e7al\u0131\u015fmada enjekte edilen uyu\u015fturucu madde kullan\u0131m\u0131 olanlar\u0131n %82.9\u2019unun opioid kulland\u0131\u011f\u0131 tespit edilmi\u015ftir (3). Mutlu ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n (15) yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmada, hastalar\u0131n kulland\u0131klar\u0131 maddeler incelendi\u011finde %58.5\u2019inin esrar, %5.8\u2019inin sentetik kannabinoid\/bonzai, %4.8\u2019inin u\u00e7ucu maddeler ve %30.9\u2019unun alkol nedeniyle takip edildi\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcrken opioid kullan\u0131m\u0131 %3.7 oran\u0131nda saptanm\u0131\u015ft\u0131r. Ayn\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmada hastalar\u0131n %74\u2019\u00fcn\u00fcn \u00e7o\u011ful madde kulland\u0131\u011f\u0131 tespit edilmi\u015ftir. Bilici ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n (16) \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda ise hastalar aras\u0131nda en s\u0131k kullan\u0131lan maddenin %51.9 oran\u0131yla esrar oldu\u011fu g\u00f6sterilmi\u015ftir. Yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7al\u0131\u015fmada, %73.8 oran\u0131yla en fazla kullan\u0131lan maddenin opioid oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcrken metamfetamin kullan\u0131m\u0131 %53.2 oran\u0131yla ikinci s\u0131radad\u0131r. Damar i\u00e7i madde kullan\u0131m\u0131 olan hastalar\u0131n tamam\u0131nda opioid kullan\u0131m\u0131 vard\u0131. Anti-HCV pozitifli\u011fi olan hastalar\u0131n ise %94.3\u2019\u00fcnde opioid kullan\u0131m\u0131 g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Kullan\u0131lan maddeler a\u00e7\u0131s\u0131ndan sonu\u00e7lar\u0131m\u0131z literat\u00fcre g\u00f6re farkl\u0131l\u0131k g\u00f6stermektedir.<\/p>\n

Madde kullan\u0131m\u0131 ve e\u015flik eden infeksiyonlar \u00f6nemli morbidite ve mortalite nedenidir. Ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n y\u00fcksek oldu\u011fu b\u00f6lgelerde HIV ve HCV gibi viral infeksiyonlar\u0131n prevalans\u0131 da y\u00fcksektir. D\u00fcnyada yeni geli\u015fen HCV infeksiyonu olgular\u0131n\u0131n \u00e7o\u011fu ba\u015fta damar i\u00e7i olmak \u00fczere madde kullan\u0131m\u0131 sonucu geli\u015fen infeksiyonlard\u0131r (17). Degenhardt ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n (3) sistematik derlemesinde, co\u011frafik farkl\u0131l\u0131klar olmakla beraber k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte hastalar\u0131n %17.8\u2019inin HIV ile ya\u015fad\u0131\u011f\u0131, %52.3\u2019\u00fcn\u00fcn HCV-antikor pozitif oldu\u011fu ve %9.1\u2019inin ise HBsAg pozitif oldu\u011fu g\u00f6sterilmi\u015ftir. \u00c7in\u2019de enjekte edilen uyu\u015fturucu madde kullan\u0131m\u0131 olan ve olmayan ki\u015filerin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fmada, HBsAg pozitifli\u011fi s\u0131ras\u0131yla %21.54 – %16.52, anti-HCV pozitifli\u011fi ise %45.95 – %1.34 oran\u0131nda saptanm\u0131\u015f olup \u00f6zellikle hepatit C seroprevalans\u0131n\u0131n normal pop\u00fclasyona g\u00f6re anlaml\u0131 derecede daha y\u00fcksek oldu\u011fu saptanm\u0131\u015ft\u0131r (p<\/i><0.001) (18). \u00dclkemizde de madde kullan\u0131m\u0131 olanlarda viral etyolojilere y\u00f6nelik seroprevalans \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f ve farkl\u0131 sonu\u00e7lar elde edilmi\u015ftir. \u00c7o\u011funlu\u011funu damar d\u0131\u015f\u0131 madde kullanan hastalar\u0131n olu\u015fturdu\u011fu bir \u00e7al\u0131\u015fmada, HBsAg pozitifli\u011fi %2.2, anti-HCV ve anti-HIV pozitiflikleri ise %0.6 oran\u0131nda saptanm\u0131\u015ft\u0131r (17). U\u011furlu ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n (13) opioid kullanan hastalara y\u00f6nelik yapt\u0131klar\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmada, anti-HCV pozitifli\u011fi %10.9 olarak bulunmu\u015ftur.\u00a0 <\/span>Karabulut ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n (19) Elaz\u0131\u011f\u2019da yapt\u0131klar\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmada, madde kullan\u0131m\u0131 olanlarda HBsAg ve anti-HCV pozitiflikleri s\u0131ras\u0131yla %2.6 ve %9.4 iken anti-HIV pozitifli\u011fi saptanmam\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrkiye genel pop\u00fclasyonunda hepatit B ve C\u2019ye y\u00f6nelik yap\u0131lan bir seroprevalans \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda HBsAg pozitifli\u011fi %4 ve anti-HCV pozitifli\u011fi %1 oran\u0131nda tespit edilmi\u015ftir (20). Yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7al\u0131\u015fmada, HBsAg pozitifli\u011fi %0.71, anti-HBs pozitifli\u011fi %64.4 ve anti-HCV pozitifli\u011fi ise %12 saptan\u0131rken anti-HIV ve VDRL pozitifli\u011fi olan hastam\u0131z yoktu. Buna g\u00f6re hepatit C seroprevalans\u0131 genel pop\u00fclasyona g\u00f6re olduk\u00e7a y\u00fcksek saptand\u0131.\u00a0<\/span><\/span><\/p>\n

HCV ile infekte olmu\u015f t\u00fcm damar i\u00e7i madde kullananlar\u0131n yeterli sa\u011fl\u0131k hizmetine eri\u015fmesi ve etkin yeni nesil antiviral tedavileri almalar\u0131 hem hastalar hem de halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan son derece \u00f6nemlidir. HCV a\u00e7\u0131s\u0131ndan hastalar\u0131n taranmas\u0131, de\u011ferlendirilmesi, ilgili b\u00f6l\u00fcmlere sevklerinin sa\u011flanmas\u0131yla daha fazla say\u0131da damar i\u00e7i madde kullanan HCV ile infekte olmu\u015f bireyin uygun tedaviye ula\u015fmas\u0131 ve daha iyi bir sa\u011fl\u0131k durumuna sahip olmas\u0131 sa\u011flanabilir. Amerika Birle\u015fik Devletleri\u2019nde yap\u0131lan son \u00e7al\u0131\u015fmalarda; uygun tarama programlar\u0131n\u0131n olmamas\u0131 ve sevk sistemindeki aksakl\u0131klar nedeniyle HCV ile infekte olmu\u015f bireylerin sadece %15\u2019inin tedavi alabildi\u011fi g\u00f6sterilmi\u015ftir (9, 21, 22). \u00dclkemizde yap\u0131lan bir \u00e7al\u0131\u015fmada, AMATEM klini\u011finden taburculuk sonras\u0131 yap\u0131lan y\u00f6nlendirmelere ra\u011fmen anti-HCV pozitif olan hastalar\u0131n sadece %31\u2019inin infeksiyon hastal\u0131klar\u0131 poliklinik ba\u015fvurusunun oldu\u011fu ve bunlar\u0131n da %44.4\u2019\u00fcn\u00fcn tedavi ald\u0131\u011f\u0131 tespit edilmi\u015ftir (13). Yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7al\u0131\u015fmada anti-HCV pozitifli\u011fi olan hastalardan sadece %38.46\u2019s\u0131n\u0131n ileri tetkik ve tedavi ama\u00e7l\u0131 ilgili kliniklere ba\u015fvuru yapt\u0131klar\u0131 g\u00f6r\u00fcld\u00fc; bu oran olduk\u00e7a d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr. Hastalar\u0131n; viral hepatitlerin tan\u0131s\u0131, tedavisi, klinik takiplerin yap\u0131lmamas\u0131 halinde ilerleyen y\u0131llarda geli\u015febilecek komplikasyonlar ve yeni tedavi se\u00e7eneklerinin etkinli\u011fi konular\u0131nda daha detayl\u0131 bilgilendirilmeleri gerekmektedir. T\u00fcm bu bilgilendirmelere ra\u011fmen bu hasta gruplar\u0131n\u0131n uyumsuz olmalar\u0131 da bilinen bir ger\u00e7ektir. Hastalar\u0131n ilgili klinik uzmanlara eri\u015fiminin daha d\u00fczenli sa\u011flanabilmesi i\u00e7in daha etkin bir koordinasyon yap\u0131lmas\u0131 zorunluluk olarak g\u00f6r\u00fclmektedir.\u00a0<\/span><\/p>\n

HCV izolatlar\u0131 yedi genotipe ve 67\u2019den fazla alt tipe ayr\u0131lmaktad\u0131r (23, 24). D\u00fcnyada genotip 1 %46 oran\u0131yla en yayg\u0131n g\u00f6r\u00fclen alt tip iken genotip 3, genotip 2 ve genotip 4 s\u0131ras\u0131yla %22, %13 ve %13 oranlar\u0131nda g\u00f6r\u00fclmektedir. \u0130nfeksiyonlar\u0131n %22\u2019sinden subtip 1b sorumludur (24, 25). Molek\u00fcler bazda yap\u0131lan epidemiyolojik \u00e7al\u0131\u015fmalar d\u00fcnya genelinde HCV genotipleriyle alt tiplerinin prevalans\u0131n\u0131n ve da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n co\u011frafik a\u00e7\u0131dan farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterdi\u011fini, de\u011fi\u015fik b\u00f6lgelerde baz\u0131 genotiplerin daha bask\u0131n g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ortaya koymu\u015ftur (24). HCV genotip 1b T\u00fcrkiye\u2019de en yayg\u0131n olarak raporlanan alt tiptir (26). Damar i\u00e7i uyu\u015fturucu ba\u011f\u0131ml\u0131lar\u0131nda ise HCV genotipleri yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalara g\u00f6re farkl\u0131l\u0131k g\u00f6stermektedir. \u00dclkemizde \u00dc\u00e7bilek ve arkada\u015flar\u0131 (27) taraf\u0131ndan yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmada, genotip 3 %58.6 oran\u0131yla ilk s\u0131rada yer al\u0131rken genotip 2 %29.9 oran\u0131nda saptanm\u0131\u015ft\u0131r. Suntur ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n (28) yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmada, enjekte edilen madde kullan\u0131m\u0131 olanlarda genotip 3 %61.5 oran\u0131yla bask\u0131n olan genotip olup genotip 1a %11.2 oran\u0131nda bulunmu\u015ftur. Chen ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n (18) \u00c7in\u2019de yapt\u0131klar\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmada, enjekte edilen madde kullan\u0131m\u0131 olanlarda bask\u0131n olan subtip %49.52 oran\u0131yla genotip 6a iken genel pop\u00fclasyonda %50 oran\u0131yla genotip 1b daha s\u0131k saptanm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fmam\u0131z kapsam\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilen genotip analizinde; genotip 3 %66.67, genotip 1a %25 ve genotip 4 %8.33 oran\u0131nda tespit edildi.\u00a0<\/span><\/span><\/p>\n

Hasta pop\u00fclasyonun b\u00fcy\u00fck olmamas\u0131 \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n k\u0131s\u0131tl\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak de\u011ferlendirilmekle beraber genotip 3\u2019\u00fcn bask\u0131n alt tip olarak ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 \u00fclkemiz verilerini desteklemekte olup anlaml\u0131 bir bulgudur. \u00a0<\/span><\/b><\/p>\n

Sonu\u00e7 olarak; madde kullan\u0131m\u0131 olan ki\u015filerde genel pop\u00fclasyona g\u00f6re baz\u0131 bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131klar\u0131n daha y\u00fcksek oranda g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc bilinmektedir. \u00d6zellikle enjekte edilen madde kullan\u0131mlar\u0131nda bu risk daha y\u00fcksektir. Hepatit C infeksiyonu s\u00f6z konusu hasta grubunda hem bireysel hem de toplumsal a\u00e7\u0131dan b\u00fcy\u00fck bir sorundur. \u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zda b\u00fct\u00fcn hasta pop\u00fclasyonunun yan\u0131 s\u0131ra anti-HCV pozitifli\u011fi olan hastalarda opioid kullan\u0131m\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131kmaktayd\u0131. Anti-HCV pozitifli\u011fi %12 oran\u0131nda saptan\u0131rken hastalardan sadece %38.46\u2019s\u0131n\u0131n ileri tetkik ve tedavi ama\u00e7l\u0131 olarak ilgili kliniklere ba\u015fvurduklar\u0131 g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Ba\u015fta infeksiyon hastal\u0131klar\u0131 olmak \u00fczere ilgili kliniklere ba\u015fvurular\u0131n d\u00fc\u015f\u00fck olmas\u0131 hasta takibinin yap\u0131lamamas\u0131 kaynakl\u0131 olarak geli\u015febilecek komplikasyonlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan son derece \u00f6nemlidir.\u00a0 <\/span>\u00d6te yanda madde ba\u011f\u0131ml\u0131s\u0131 olan bireylerin ortak enjekt\u00f6r kullan\u0131m\u0131 gibi riskli davran\u0131\u015flar\u0131 nedeniyle virusun yay\u0131lmas\u0131 bir di\u011fer \u00f6nemli sorun olarak ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.\u00a0 <\/span>\u00dclkemizdeki bask\u0131n tipin genotip 1 olmas\u0131 nedeniyle \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131zda genotip 3\u2019\u00fcn \u00f6ne \u00e7\u0131kmas\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck hasta pop\u00fclasyonuna ra\u011fmen dikkat \u00e7ekici bir veridir. Hepatit C, son y\u0131llarda ortaya \u00e7\u0131kan yeni tedavi k\u00fcr\u00fc se\u00e7enekleri olan bir hastal\u0131kt\u0131r. Bu hastalara uygun tedavilerin verilebilmesi i\u00e7in hem ki\u015fisel hem de toplumsal viral eradikasyonu sa\u011flayacak tarama programlar\u0131n\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131n son derece \u00f6nemli oldu\u011funa inan\u0131yoruz.\u00a0<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

G\u0130R\u0130\u015e\u00a0 G\u00fcn\u00fcm\u00fczde yayg\u0131n bir problem olan madde kullan\u0131m\u0131 ya\u015fam\u0131 tehdit edici boyutlara ula\u015f\u0131p birtak\u0131m komplikasyonlara neden olabilmektedir. S\u00f6z konusu komplikasyonlar\u0131n en \u00f6nemlilerinden biri infeksiyon hastal\u0131klar\u0131d\u0131r. Maddenin kendisi, al\u0131nmas\u0131nda kullan\u0131lan enjekt\u00f6r, haz\u0131rlanmas\u0131nda kullan\u0131lan ka\u015f\u0131k ve pamuk gibi ara\u00e7lar infeksiyon etkenleriyle s\u0131kl\u0131kla kontamine olabilir. Kullan\u0131c\u0131n\u0131n i\u011fneye dokunmas\u0131, maddeyi uygulamadan \u00f6nce cilt temizli\u011fine \u00f6zen g\u00f6stermemesi de infeksiyon etkeninin […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[5129],"tags":[5608,2587,5610,5609],"class_list":["post-26021","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ozgun-arastirma","tag-genotip-3","tag-hepatit-c","tag-madde-kullanim-bozuklugu","tag-opioid"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26021","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=26021"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26021\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26367,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26021\/revisions\/26367"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=26021"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=26021"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=26021"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}