{"id":24381,"date":"2022-03-28T09:00:20","date_gmt":"2022-03-28T06:00:20","guid":{"rendered":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/?p=24381"},"modified":"2022-03-28T10:36:15","modified_gmt":"2022-03-28T07:36:15","slug":"hiv-aids-anket-calismasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/2022\/03\/28\/hiv-aids-anket-calismasi\/","title":{"rendered":"HIV\/AIDS Hastalar\u0131n\u0131 Takip Etmeye Haz\u0131r m\u0131y\u0131z?"},"content":{"rendered":"

G\u0130R\u0130\u015e<\/h2>\n

Edinsel imm\u00fcn yetmezlik sendromu (\u201cAcquired Immuno Deficiency Syndrome, AIDS\u201d) ilk kez 1980\u2019lerde Amerika\u2019da e\u015fcinsel erkeklerde Pneumocyctis carinii <\/i>pn\u00f6monisi ve Kaposi sarkomu olgular\u0131nda art\u0131\u015f olmas\u0131 nedeniyle fark edilmi\u015ftir. 1983 y\u0131l\u0131nda imm\u00fcn yetmezli\u011fe neden olan etkenin insan imm\u00fcn yetmezlik virusu (\u201cHuman Immunodeficiency Virus, HIV\u201d) oldu\u011fu anla\u015f\u0131lm\u0131\u015f, hastal\u0131k \u00f6nemli bir sa\u011fl\u0131k sorunu olarak dikkat \u00e7ekmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r (1, 2).<\/p>\n

D\u00fcnyada HIV pozitif olgu say\u0131s\u0131 2019 sonunda 38 milyona ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. D\u00fcnyada yeni HIV\/AIDS olgular\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131 giderek azal\u0131rken T\u00fcrkiye\u2019deki olgu say\u0131lar\u0131nda h\u0131zl\u0131 bir art\u0131\u015f s\u00f6z konusudur. \u00dclkemizde ilk olgu 1985 y\u0131l\u0131nda bildirilmi\u015f, o g\u00fcnden 30 Kas\u0131m 2020 tarihine kadar ge\u00e7en s\u00fcrede 25 809 HIV pozitif olgu saptanm\u0131\u015ft\u0131r (3).<\/p>\n

\u00dclkemizdeki HIV\/AIDS olgu say\u0131lar\u0131n\u0131n art\u0131\u015f\u0131na paralel olarak ilimizdeki olgu say\u0131lar\u0131nda da art\u0131\u015f g\u00f6r\u00fclmektedir. Ge\u00e7mi\u015fte takip ve tedavi amac\u0131yla farkl\u0131 illerdeki merkezlere sevk edilen olgular art\u0131k hastanemiz infeksiyon hastal\u0131klar\u0131 ve klinik mikrobiyoloji klini\u011finde takip edilmeye ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00e7al\u0131\u015fmada, hastanemizde \u00e7al\u0131\u015fan hekim ve hem\u015firelerin HIV\/AIDS konusundaki bilgi d\u00fczeylerinin ve hasta takibi konusuna bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmesi amac\u0131yla uygulanan bir anketin sonu\u00e7lar\u0131 payla\u015f\u0131ld\u0131.<\/p>\n

Y\u00d6NTEMLER<\/h2>\n

Hitit \u00dcniversitesi, Erol Ol\u00e7ok E\u011fitim Ara\u015ft\u0131rma Hastanesinde \u00e7al\u0131\u015fan hekim ve hem\u015firelere, demografik \u00f6zellikleri dikkate al\u0131narak, HIV\/AIDS hakk\u0131ndaki bilgi (bula\u015f yollar\u0131, korunma \u00f6nlemleri ve hastal\u0131\u011fa bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131) d\u00fczeylerini \u00f6l\u00e7en ve hastanemizin sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n HIV pozitif olgu takibi konusundaki g\u00f6r\u00fc\u015flerini anlamaya y\u00f6nelik toplam 25 sorudan olu\u015fan bir anket uyguland\u0131. Kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n anketteki sorulara \u201cevet\u201d, \u201chay\u0131r\u201d ve \u201cbilmiyorum\u201d \u015feklinde yan\u0131t vermeleri istendi. Anketler klinik sorumlu hem\u015firelerinin deste\u011fi ile kat\u0131lmay\u0131 kabul eden hem\u015fire ve doktorlara uyguland\u0131.<\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fma, Hitit \u00dcniversitesi T\u0131p Fak\u00fcltesi, Klinik Ara\u015ft\u0131rmalar Kurulu\u2019nun 08 Ocak 2020 tarih ve 149 karar numaras\u0131yla onayland\u0131 ve hastane izni al\u0131nd\u0131.<\/p>\n

\u0130statistiksel Analiz<\/h3>\n

Verilerin istatistiksel analizi, \u201cSPSS. Version 22.0\u201d ( IBM Corp., Armonk, NY, ABD) program\u0131 kullan\u0131larak yap\u0131ld\u0131. Verilerin de\u011ferlendirilmesinde; tan\u0131mlay\u0131c\u0131 istatistiksel y\u00f6ntemler olarak normal da\u011f\u0131lan s\u00fcrekli veriler i\u00e7in ortalama\u00b1standard sapma, normal da\u011f\u0131lmayan s\u00fcrekli veriye sahip de\u011fi\u015fkenler i\u00e7in medyan (min.-mak.) ve kategorik veriler i\u00e7in say\u0131 ve y\u00fczde (%) kullan\u0131ld\u0131. Verilerin normal da\u011f\u0131l\u0131ma uygunlu\u011fu Shapiro-Wilk testle incelendi. Kategorik de\u011fi\u015fkenler aras\u0131ndaki oran kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmalar\u0131 ve ili\u015fki analizleri i\u00e7in \u03c72<\/i><\/span> testi kullan\u0131ld\u0131. p<\/i><0.05 de\u011feri anlaml\u0131 olarak kabul edildi.<\/p>\n

Ankete kat\u0131lanlar\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015fleri; meslek grubu (hekim\/hem\u015fire), ya\u015f (<30 ve \u00fcst\u00fc) ve \u00e7al\u0131\u015fma tecr\u00fcbesine (<10 y\u0131l ve \u00fcst\u00fc) g\u00f6re grupland\u0131r\u0131larak analiz edildi.<\/p>\n

BULGULAR<\/b><\/h2>\n

Demografik \u00d6zellikler<\/i><\/b><\/p>\n

Ankete %62.5\u2019i kad\u0131n, ya\u015f ortalamas\u0131 35.28 \u00b18.58 olan 120 hekim ve hem\u015fire kat\u0131ld\u0131. Meslekteki ortalama \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcresi 12.59\u00b18.55 olup medyan 12 y\u0131l (min.:1-mak.:37) olarak saptand\u0131. Ankete yan\u0131t veren \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n 66 (%55)\u2019s\u0131 hekim (toplam kat\u0131l\u0131mc\u0131 i\u00e7inde uzman hekimlerin oran\u0131 %40.8, asistanlar\u0131n oran\u0131 %14.2) ve 54 (%45)\u2019\u00fc hem\u015fireydi. Kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n, %58.3\u2019\u00fc dahili, %38.3\u2019\u00fc cerrahi ve %3.3\u2019\u00fc ise temel bilimlerde g\u00f6rev yapmaktayd\u0131.<\/p>\n

Bula\u015f ve Korunma ile \u0130lgili Sorular<\/i><\/b><\/p>\n

\"\"<\/a>

Tablo 1.<\/strong> Emzirme ile Bula\u015f<\/p><\/div>\n

\"\"<\/a>

Tablo 2.<\/strong> Sinek Is\u0131rmas\u0131 ile Bula\u015f<\/p><\/div>\n

\"\"<\/a>

Tablo 3.<\/strong> HIV\/AIDS Hastas\u0131na Verilen Hizmette \u0130zolasyon \u00d6nlemleri<\/p><\/div>\n

\"\"<\/a>

Tablo 4.<\/strong> Maruziyet Sonras\u0131 Profilaksi<\/p><\/div>\n

\"\"<\/a>

Tablo 5.<\/strong> Bula\u015f ve Korunmada A\u015f\u0131<\/p><\/div>\n

Kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fcn HIV\/AIDS\u2019in cinsel temas ve kan yolu ile bula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131, %99.2\u2019sinin damar i\u00e7i madde ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131\/ortak enjekt\u00f6r kullan\u0131m\u0131 nedeniyle ve %98.3\u2019\u00fcn\u00fcn anneden bebe\u011fe do\u011fum esnas\u0131nda bula\u015faca\u011f\u0131n\u0131 bildi\u011fi g\u00f6r\u00fcld\u00fc. \u201cKan bula\u015f\u0131 olabilecek ki\u015fisel malzemelerin ortak kullan\u0131m\u0131 ile hastal\u0131k bula\u015f\u0131r m\u0131?\u201d sorusuna kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n yar\u0131ya yak\u0131n\u0131 \u201cevet\u201d yan\u0131t\u0131 verdi; verilen do\u011fru ve yanl\u0131\u015f cevaplarda meslek, deneyim ve ya\u015f gruplar\u0131 aras\u0131nda anlaml\u0131 fark g\u00f6zlenmedi (p<\/i>=0.317, p<\/i>=0.317, p<\/i>=0.159). \u201cEmzirme ile bula\u015f\u0131r m\u0131?\u201d sorusuna \u201cevet\u201d cevab\u0131n\u0131 verenler, hem\u015fire grubunda %77.8 ile anlaml\u0131 oranda fazlayd\u0131 (p<\/i>=0.010). Kat\u0131l\u0131mc\u0131lar meslek, deneyim ve ya\u015f gruplar\u0131 aras\u0131nda anlaml\u0131 fark olmaks\u0131z\u0131n hastal\u0131\u011f\u0131n \u201ctokala\u015fma\u201d (p<\/i>=0.609, p<\/i>=0.845, p<\/i>=0.697) ile bula\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmekteydi. Hekimlerin %37\u2019si, hem\u015firelerin ise %55\u2019i \u201c\u00f6p\u00fc\u015fme\u201d; hekimlerin %19\u2019u, hem\u015firelerin %33\u2019\u00fc \u201csivrisinek sokmas\u0131\u201d ile HIV bula\u015faca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmekteydi.<\/p>\n

\u201cSivrisinek sokmas\u0131\u201d ile bula\u015faca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesi, deneyimi 10 y\u0131l \u00fczerinde olanlarda anlaml\u0131 olarak fazlayd\u0131 (p<\/i>=0.035). Bula\u015f\u0131 \u00f6nlemek ad\u0131na al\u0131nmas\u0131 gereken \u00f6nlemleri sorgulayan soruya \u201cstandard temas\u201d \u00f6nlemleri cevab\u0131n\u0131 verenler, hekimlerin %34.8\u2019ini ve hem\u015firelerin %38.9\u2019unu olu\u015fturmaktayd\u0131. Hekimler, hem\u015firelerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda (%12.1’e kar\u015f\u0131l\u0131k %1.9, p<\/i>=0.043) istatistiksel olarak anlaml\u0131 fark olu\u015fturacak \u015fekilde, korunmada \u201cdamlac\u0131k\u201d izolasyonuna da gerek oldu\u011funu i\u015faretlemi\u015flerdi.<\/p>\n

Kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n %75.8\u2019i hasta odalar\u0131nda hasta taburcu edildikten sonra standard oda temizli\u011fine ilave temizlik yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmekteydi.<\/p>\n

Hekimlerin %57\u2019si, hem\u015firelerin ise %43\u2019\u00fc mesleki bir maruziyet durumunda ilk iki saatte ba\u015flanan profilaksinin hastal\u0131\u011f\u0131 \u00f6nlemede etkili oldu\u011funu biliyordu. Gruplar aras\u0131nda fark yoktu.<\/p>\n

T\u00fck\u00fcr\u00fck, g\u00f6zya\u015f\u0131, ter gibi v\u00fccut s\u0131v\u0131lar\u0131na maruz kal\u0131nd\u0131ktan sonra profilaksi ba\u015flanmas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnenlerin oran\u0131 %48 olarak saptand\u0131.<\/p>\n

Doktorlar\u0131n tamama yak\u0131n\u0131 HIV\/AIDS\u2019e kar\u015f\u0131 koruyucu bir a\u015f\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilirken, hem\u015firelerin yakla\u015f\u0131k %20\u2019si a\u015f\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmekteydi; aradaki fark anlaml\u0131yd\u0131 (p<\/i><0.005).<\/p>\n

Bula\u015f ve korunma ile ilgili sorular ve cevaplar\u0131 Tablo 1-5\u2019te verilmi\u015ftir.<\/p>\n

HIV Takibine Yakla\u015f\u0131m\u0131 Sorgulayan Sorular<\/i><\/b><\/p>\n

\"\"<\/a>

Tablo 6.<\/strong> HIV\/AIDS Olgu Say\u0131s\u0131 Art\u0131\u015f\u0131n\u0131n Fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131<\/p><\/div>\n

\"\"<\/a>

Tablo 7.<\/strong> HIV\/AIDS Tedavisi<\/p><\/div>\n

\"\"<\/a>

Tablo 8.<\/strong> HIV\/AIDS Hasta Takibi<\/p><\/div>\n

\"\"<\/a>

Tablo 9.<\/strong> Hastal\u0131\u011f\u0131n Etiketlenmesi<\/p><\/div>\n

Hekimlerin %62\u2019si, hem\u015firelerin ise %50\u2019si \u00c7orum ilinde HIV\/AIDS olgu say\u0131lar\u0131nda art\u0131\u015f oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu. \u201c\u0130limizdeki HIV\/AIDS olgu say\u0131lar\u0131nda art\u0131\u015f var m\u0131?\u201d sorusuna \u201cbilmiyorum\u201d diye yan\u0131t verme oran\u0131, mesleki deneyimi 10 y\u0131l\u0131n \u00fczerinde olanlarda anlaml\u0131 d\u00fczeyde y\u00fcksekti (p<\/i><0.001). <\/span><\/p>\n

Kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n %45\u2019i hastal\u0131\u011f\u0131n herhangi bir tedavisinin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu. Bu oran hem\u015firelerde anlaml\u0131 d\u00fczeyde y\u00fcksekti (p<0.001). Hastal\u0131\u011f\u0131n tedavisi oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnenlerin oran\u0131 otuz ya\u015f \u00fczerindeki kat\u0131l\u0131mc\u0131lar aras\u0131nda daha fazlayd\u0131 (p<\/i>=0.044).<\/p>\n

Kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n %47.5\u2019i hastanemizde HIV olgular\u0131n\u0131n takip edilmeye ba\u015fland\u0131\u011f\u0131ndan habersizdi. Ankete yan\u0131t verenlerin %75\u2019i hastanede HIV\/AIDS olgular\u0131n\u0131n takip edilmesini istiyordu ancak %60.8 oran\u0131nda kat\u0131l\u0131mc\u0131 hastalar\u0131n takibinin sadece infeksiyon hastal\u0131klar\u0131 klini\u011fiyle s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu. HIV\/AIDS olgular\u0131n\u0131n takip edilmesini istemeyenlerin en \u00f6nemli nedeni, meslek, ya\u015f ve deneyimden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak \u201chastal\u0131\u011f\u0131n kendilerine bula\u015fabilece\u011fi\u201d (%67.9) endi\u015fesiydi. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fe ra\u011fmen kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n %90 oran\u0131yla b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu hastalara \u00f6n yarg\u0131l\u0131 davran\u0131lmamas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmekteydi.<\/p>\n

Kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n %87.5\u2019i hastalar\u0131n tan\u0131s\u0131n\u0131 herkesle payla\u015fman\u0131n do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyordu ve %84.2\u2019si ki\u015fisel verileri payla\u015fman\u0131n hukuki a\u00e7\u0131dan sorun yarataca\u011f\u0131n\u0131n fark\u0131ndayd\u0131. Meslek, ya\u015f ve deneyim a\u00e7\u0131s\u0131ndan gruplar aras\u0131nda bu konuda farkl\u0131 bir g\u00f6r\u00fc\u015f olu\u015fmad\u0131. HIV takibine yakla\u015f\u0131m\u0131 sorgulayan sorular ve cevaplar\u0131 Tablo 6-9\u2019da verilmi\u015ftir.<\/p>\n

TARTI\u015eMA<\/h2>\n

D\u00fcnya HIV\/AIDS ile m\u00fccadelede ciddi bir yol katetmi\u015ftir. Epideminin ba\u015flang\u0131c\u0131nda s\u0131n\u0131rl\u0131 say\u0131da olgu g\u00f6r\u00fclmesine ra\u011fmen, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde olgu say\u0131lar\u0131nda ciddi art\u0131\u015f g\u00f6r\u00fclen T\u00fcrkiye\u2019nin de i\u00e7inde bulundu\u011fu baz\u0131 \u00fclkeler m\u00fccadeleye yeni ba\u015flamaktad\u0131r.<\/p>\n

Son y\u0131llarda \u00fclkemizde HIV\/AIDS olgu say\u0131lar\u0131nda ciddi bir art\u0131\u015f s\u00f6z konusudur.\u00a0 <\/span>Kas\u0131m 2020 sonu itibariyle; 21 637 (%83.84)\u2019si T\u00fcrk, 4075 (%15.79)\u2019i yabanc\u0131 uyruklu, 97 (%0.38)\u2019si uyru\u011fu bilinmeyen ki\u015fi olmak \u00fczere toplam 27 767 olgunun do\u011frulama testi HIV pozitif olarak bildirilmi\u015ftir (1, 3). COVID-19 pandemisi s\u00fcrecinin, infeksiyon hastal\u0131klar\u0131 poliklinik ve kliniklerine rutin hasta kabul\u00fcn\u00fcn \u00f6n\u00fcnde bir engel olu\u015fturmas\u0131na ra\u011fmen 2020 y\u0131l\u0131n\u0131n 11 ayl\u0131k d\u00f6neminde yeni tespit edilen HIV olgu say\u0131s\u0131 1461\u2019e ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r (3). \u0130\u00e7inde bulundu\u011fumuz ola\u011fan\u00fcst\u00fc s\u00fcre\u00e7te bile bu kadar olgunun saptanmas\u0131 dikkat \u00e7ekicidir. COVID-19 korkusu ile hastaneye ba\u015fvuramayan, randevu alamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in polikliniklere gelemeyen ki\u015filer de g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, 1461 yeni olgu say\u0131s\u0131n\u0131n ger\u00e7e\u011fi tam olarak yans\u0131tmad\u0131\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir (3). Artan olgu say\u0131lar\u0131 ve hastalardan gelen talepler nedeniyle ge\u00e7mi\u015fte d\u0131\u015f merkezlerde takip edilen ve yeni tespit edilen olgular\u0131n bulunduklar\u0131 illerde bulunan sa\u011fl\u0131k merkezlerinde takip edilmesi gerekmektedir (3, 4). HIV takibi konusunda deneyimli hekimlerin bulundu\u011fu merkezlerin, bir an \u00f6nce bu hasta grubunu da takip ettikleri hasta gruplar\u0131 aras\u0131na almalar\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n

Yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z anket \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda \u00fclkemizdeki HIV\/AIDS olgu say\u0131lar\u0131n\u0131n art\u0131\u015f\u0131n\u0131n fark\u0131nda olan hekim oran\u0131 %84 ve hem\u015fire oran\u0131 %79 olarak olduk\u00e7a y\u00fcksektir.<\/p>\n

\u00c7orum ilinde, HIV\/AIDS olgular\u0131na y\u00f6nelik takip hizmetleri uzun y\u0131llard\u0131r devam etmektedir. 2019 y\u0131l\u0131 itibariyle HIV\/AIDS olgular\u0131n\u0131n hastaneye yat\u0131r\u0131larak klinik takipleri de yap\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130statistiksel olarak elimizde net bir bilgi olmamakla birlikte yat\u0131\u015f verilen olgu say\u0131lar\u0131na bak\u0131larak ilimizdeki olgu say\u0131lar\u0131nda da \u00fclkedeki say\u0131larla paralel bir art\u0131\u015f oldu\u011fu \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir. Hastanemiz \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131ndan olu\u015fan kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n yar\u0131dan biraz fazlas\u0131 (%56) ilimizdeki HIV pozitif olgu say\u0131lar\u0131nda art\u0131\u015f oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmektedir. Mesleki deneyimi 10 y\u0131l\u0131n \u00fczerinde olanlar aras\u0131nda \u201cbilmiyorum\u201d \u015feklinde yan\u0131t verip konu ile ilgilenmeyenlerin anlaml\u0131 d\u00fczeyde fazla oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/span><\/p>\n

Hastanemizde HIV\/AIDS olgular\u0131n\u0131n hastaneye yat\u0131r\u0131larak klinik takiplerinin yap\u0131lmaya ba\u015flamas\u0131n\u0131n \u00fczerinden alt\u0131 ay gibi bir s\u00fcre ge\u00e7mi\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen ankete kat\u0131lanlar\u0131n yar\u0131dan fazlas\u0131 bu durumun fark\u0131nda de\u011fildir. HIV\/AIDS takibi bilgi ve deneyim gerektiren bir konudur. Bu hastalar\u0131 takip edecek sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n bilgi sahibi olman\u0131n yan\u0131 s\u0131ra konu ile ilgili hassasiyetlerin fark\u0131nda ve \u00f6nyarg\u0131lardan ar\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 gerekir. Ankete kat\u0131lanlar\u0131n %90\u2019\u0131 hastalara \u00f6nyarg\u0131l\u0131 yakla\u015fman\u0131n uygun olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmekte olup %87\u2019si \u00f6nyarg\u0131l\u0131 yakla\u015f\u0131m ve etiketlemenin hukuki problemlere yol a\u00e7abilece\u011finin ve hastalar\u0131n tan\u0131lar\u0131n\u0131 ba\u015fkalar\u0131 ile payla\u015fmamalar\u0131 gerekti\u011finin fark\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n

Ayn\u0131 sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131, hastanemizde HIV\/AIDS olgular\u0131n\u0131n takip ve tedavisinin yap\u0131lmas\u0131n\u0131 istedi\u011fini bildirmesine ra\u011fmen, bu takiplerin kendi kliniklerinde de\u011fil infeksiyon hastal\u0131klar\u0131 klini\u011finde olmas\u0131n\u0131 istemektedir. Bu durum hastalar\u0131n primer hastal\u0131klar\u0131ndan farkl\u0131 bir sa\u011fl\u0131k sorunu ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131nda s\u0131k\u0131nt\u0131 ya\u015fayacaklar\u0131n\u0131n bir g\u00f6stergesi say\u0131labilir. Sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131nda mesleki maruziyet kayg\u0131s\u0131n\u0131n; d\u00fc\u015f\u00fck hizmet kalitesi, bak\u0131m vermeyi reddetme ve anksiyete gibi sonu\u00e7lara neden oldu\u011fu farkl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalarda da g\u00f6sterilmi\u015ftir (3, 5, 6).<\/p>\n

Hastanemizde, HIV\/AIDS takibi yap\u0131lmas\u0131n\u0131 istemeyen kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n yar\u0131s\u0131 \u00f6nyarg\u0131l\u0131 bir \u015fekilde bu hastalarla ayn\u0131 ortamda bulunmay\u0131, ameliyat etmeyi ve klinik takiplerini yapmay\u0131 istemediklerini bildirdi; di\u011fer yar\u0131s\u0131 ise hastal\u0131\u011f\u0131n kendilerine bula\u015faca\u011f\u0131 kayg\u0131s\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131maktayd\u0131. Oysa ankete kat\u0131lan sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n hemen hepsi hastal\u0131\u011f\u0131n primer bula\u015f yolunun cinsel temas, kan temas\u0131, uyu\u015fturucu ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 nedeniyle ortak enjekt\u00f6r kullan\u0131m\u0131 ve do\u011fum s\u0131ras\u0131nda anneden bebe\u011fe bula\u015f oldu\u011funu bilmekteydi. Sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n HIV\/AIDS\u2019in ba\u015fl\u0131ca bula\u015f yollar\u0131n\u0131 sorgulayan sorular\u0131 do\u011fru cevaplama oranlar\u0131 yap\u0131lan di\u011fer anket \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda da benzerdir (7-10); Hatipo\u011flu ve arkada\u015flar\u0131 (8) bu oran\u0131 %95 ve \u0130nci ve arkada\u015flar\u0131 (9) %90 olarak tespit etmi\u015ftir.<\/p>\n

Ancak \u00f6p\u00fc\u015fme, tokala\u015fma, sinek \u0131s\u0131r\u0131\u011f\u0131 gibi yollarla da hastal\u0131\u011f\u0131n bula\u015faca\u011f\u0131 yolunda ciddi bir kayg\u0131 oldu\u011fu anket sonu\u00e7lar\u0131ndan anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Benzer kayg\u0131lar farkl\u0131 y\u0131llarda yap\u0131lan di\u011fer \u00e7al\u0131\u015fmalarda da bildirilmektedir (7-9). Yine hasta takibi s\u0131ras\u0131nda hastal\u0131ktan korunma i\u00e7in standard korunma \u00f6nlemlerinin yeterli oldu\u011fu da sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 taraf\u0131ndan net bir \u015fekilde bilinmemektedir. Bu t\u00fcr hatal\u0131 bilgiler hasta takibi konusundaki kayg\u0131n\u0131n artmas\u0131na neden olmaktad\u0131r. Bula\u015f yollar\u0131 ve korunma ile ilgili bilgilerinin yetersizli\u011fi nedeniyle kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n %75\u2019i HIV\/AIDS tan\u0131l\u0131 bir hastan\u0131n taburculu\u011fu sonras\u0131nda standard oda temizli\u011finin yeterli olmayaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmektedir. Bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn %83 oran\u0131yla i\u015fleri takip ve organize eden hem\u015fire grubunda hakim olmas\u0131 servislerde hasta takibi s\u0131ras\u0131nda zorlanaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131n bir i\u015faretidir.<\/p>\n

Hem\u015firelerin %19\u2019u HIV\/AIDS\u2019e kar\u015f\u0131 koruyucu bir a\u015f\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmektedir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k hem\u015fireler aras\u0131nda hastal\u0131\u011f\u0131n tedavisi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnenlerin oran\u0131 %67\u2019ye ula\u015fmaktad\u0131r. \u0130\u015fin \u00fcz\u00fcc\u00fc yan\u0131 hekimlerin %27.3\u2019\u00fcn\u00fcn de ayn\u0131 \u015fekilde d\u00fc\u015f\u00fcnmesidir. Ancak t\u00fcm kat\u0131l\u0131mc\u0131lar g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda hastal\u0131\u011f\u0131n tedavisi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnenlerin oran\u0131 %45 civar\u0131nda olup bu oran ge\u00e7mi\u015f y\u0131llarda yap\u0131lm\u0131\u015f \u00e7al\u0131\u015fmalarda bildirilen oranlara g\u00f6re daha d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr (7, 11). Hastanelere ba\u015fvuran ve tedavi alan HIV pozitif hasta say\u0131lar\u0131ndaki art\u0131\u015f, sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131nda hastal\u0131\u011f\u0131n tedavisi konusunda olumlu y\u00f6nde bir fark\u0131ndal\u0131k olu\u015fturmaktad\u0131r. G\u00fcney Afrika\u2019da 160 hem\u015firenin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fmada, HIV temas sonras\u0131 profilaksisi konusunda %50 oran\u0131nda bir grubun yetersiz bilgiye sahip oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcrken (12); bizim anketimizde kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n %70\u2019inin mesleki bir maruziyet veya yaralanma sonras\u0131 ilk iki saat i\u00e7inde ba\u015flanan profilaksinin hastal\u0131\u011f\u0131 \u00f6nleyece\u011fi bilgisine sahip olmas\u0131 sevindiricidir. Yaralanma veya mesleki temas durumu olur olmaz bildirim yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi konusunda e\u011fitimlerin art\u0131r\u0131lmas\u0131 olumlu y\u00f6nde bir geli\u015fme sa\u011flayacakt\u0131r. Bu konuda infeksiyon kontrol komitelerine \u00e7ok i\u015f d\u00fc\u015fmektedir.<\/p>\n

Bilgi eksikli\u011finden kaynaklanan ve cevaplara yans\u0131yan yanl\u0131\u015flar, hasta takibinden ka\u00e7\u0131nmaya neden olan korkular, planl\u0131 ve periyodik e\u011fitimlerle ortadan kald\u0131r\u0131labilecek sorunlard\u0131r. \u00d6nyarg\u0131 ise ancak HIV\/AIDS hastas\u0131 takip etmekle ve zaman i\u00e7inde kazan\u0131lacak tecr\u00fcbe ile ortadan kalkacakt\u0131r.<\/p>\n

HIV\/AIDS olgular\u0131 toplumda giderek artmaktad\u0131r. Konu \u00fclkemiz i\u00e7in yeni olup kararl\u0131 bir yakla\u015f\u0131m gerektirmektedir. Bu nedenle HIV\/AIDS takibine haz\u0131r olmay\u0131 beklemeden her merkez kendi b\u00f6lgesindeki hastalar\u0131 sahiplenerek takip etmeye ba\u015flamal\u0131d\u0131r. Hasta takip etmeye ba\u015flamadan sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n kayg\u0131 ve \u00f6nyarg\u0131lar\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 aras\u0131nda HIV\/AIDS\u2019e kar\u015f\u0131 var olan \u00f6nyarg\u0131n\u0131n bilgi yetersizli\u011finden kaynaklanan bir durum oldu\u011fu dikkat \u00e7ekmektedir. Bilgi yetersizli\u011finin ayr\u0131mc\u0131l\u0131k ve damgalamay\u0131 da beraberinde getirece\u011fi bir ger\u00e7ektir. T\u0131p fak\u00fcltesi e\u011fitimi s\u0131ras\u0131nda HIV\/AIDS konusuna daha fazla yer verilmeli, gen\u00e7 hekimlerin bu konuya duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 art\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Halen \u00e7al\u0131\u015fmakta olan sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n bilgi d\u00fczeylerinin artt\u0131r\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik hizmet i\u00e7i e\u011fitimler verilmelidir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

G\u0130R\u0130\u015e Edinsel imm\u00fcn yetmezlik sendromu (\u201cAcquired Immuno Deficiency Syndrome, AIDS\u201d) ilk kez 1980\u2019lerde Amerika\u2019da e\u015fcinsel erkeklerde Pneumocyctis carinii pn\u00f6monisi ve Kaposi sarkomu olgular\u0131nda art\u0131\u015f olmas\u0131 nedeniyle fark edilmi\u015ftir. 1983 y\u0131l\u0131nda imm\u00fcn yetmezli\u011fe neden olan etkenin insan imm\u00fcn yetmezlik virusu (\u201cHuman Immunodeficiency Virus, HIV\u201d) oldu\u011fu anla\u015f\u0131lm\u0131\u015f, hastal\u0131k \u00f6nemli bir sa\u011fl\u0131k sorunu olarak dikkat \u00e7ekmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r (1, […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[5129],"tags":[3295,5406,3675],"class_list":["post-24381","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ozgun-arastirma","tag-anket","tag-hiv-bilgi-duzeyi","tag-saglik-calisanlari"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/24381","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=24381"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/24381\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24691,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/24381\/revisions\/24691"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=24381"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=24381"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=24381"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}