{"id":24196,"date":"2022-02-22T14:48:06","date_gmt":"2022-02-22T11:48:06","guid":{"rendered":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/?p=24196"},"modified":"2022-03-28T10:12:07","modified_gmt":"2022-03-28T07:12:07","slug":"covid-19da-pnomotoraks-ve-pnomomediastinum","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/2022\/02\/22\/covid-19da-pnomotoraks-ve-pnomomediastinum\/","title":{"rendered":"COVID-19 Pn\u00f6monisi Zemininde Geli\u015fen Pn\u00f6motoraks, Pn\u00f6momediastinum ve Cilt Alt\u0131 Amfizem: 26 Olgunun De\u011ferlendirilmesi"},"content":{"rendered":"

G\u0130R\u0130\u015e<\/h2>\n

11 Mart 2020\u2019de D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc (DS\u00d6) taraf\u0131ndan pandemi olarak ilan edilen ve etkeni \u015fiddetli akut solunum yolu sendromu koronavirusu 2 (SARS-CoV-2) olan koronavirus hastal\u0131\u011f\u0131 2019 (COVID-19), Kas\u0131m-2021 verilerine g\u00f6re 248 milyon ki\u015fiyi etkilemi\u015f ve 5 milyon ki\u015finin \u00f6l\u00fcm\u00fcne sebep olmu\u015ftur (1). Ba\u015fta a\u015f\u0131lar olmak \u00fczere tedavide kullan\u0131lan antiviral ajanlar kapsam\u0131nda ara\u015ft\u0131rmalar devam etmektedir. Pandeminin dalgalar halinde devam edece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir (2, 3).<\/p>\n

T\u00fcrkiye Cumhuriyeti (T.C.) Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 COVID-19 Eri\u015fkin Hasta Tedavisi Rehberi\u2019nde, hastalar\u0131n hafif\/orta\/a\u011f\u0131r seyirli pn\u00f6moni \u015feklinde s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir (4). COVID-19\u2019a ba\u011fl\u0131 pn\u00f6motoraks, pn\u00f6momediastinum ve cilt alt\u0131 amfizem komplikasyonlar\u0131n\u0131n daha \u00e7ok orta ve a\u011f\u0131r seyirli pn\u00f6moni olgular\u0131nda g\u00f6r\u00fclmesi olas\u0131d\u0131r. Ancak ilk tan\u0131 sonucunda, ev takibindeki hafif seyirli pn\u00f6monik tutulumu olan hastalarda da hastal\u0131\u011f\u0131n ilerlemesine ba\u011fl\u0131 olarak s\u00f6z konusu komplikasyonlar\u0131n geli\u015febilece\u011fi g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmal\u0131d\u0131r. COVID-19 zemininde geli\u015fen pn\u00f6motoraks, pn\u00f6momediastinum ve cilt alt\u0131 amfizemin olu\u015f mekanizmas\u0131nda, akci\u011fer parankimindeki y\u0131k\u0131c\u0131 hasara ba\u011fl\u0131 olarak olu\u015fan alveoler destr\u00fcksiyon ve spontan alveoler r\u00fcpt\u00fcr\u00fcn yan\u0131 s\u0131ra solunum destek cihazlar\u0131n\u0131n verdi\u011fi pozitif bas\u0131n\u00e7l\u0131 havan\u0131n neden oldu\u011fu alveoler hasar ve r\u00fcpt\u00fcr de g\u00f6sterilmi\u015ftir (5, 6). COVID-19 infeksiyonu zemininde alveoler hasara ba\u011fl\u0131 olarak geli\u015fen pn\u00f6motoraks, pn\u00f6momediastinum ve cilt alt\u0131 amfizem komplikasyonlar\u0131 literat\u00fcrde olgu sunumlar\u0131 \u015feklinde bildirilmi\u015ftir (7, 10-19). Bu sunumlar ya \u00e7ok merkezli olgular\u0131n bir araya getirilmesi ya da tek merkezli olgu sunumlar\u0131 \u015feklinde olmu\u015ftur. \u00c7al\u0131\u015fman\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 merkezin, bulundu\u011fu \u015fehrin tek g\u00f6\u011f\u00fcs cerrahi merkezi olmas\u0131 ve uzun bir zaman dilimi boyunca,
\n100 000 n\u00fcfustaki olgu say\u0131s\u0131 oranlar\u0131nda t\u00fcm \u00fclkede ilk 5 \u015fehir aras\u0131nda yer almas\u0131 nedeniyle \u00e7ok say\u0131da hasta ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r (8). Sonu\u00e7 olarak, bu tip nadir g\u00f6r\u00fclen durumlar\u0131n, merkezimizde yeteri say\u0131da g\u00f6r\u00fclmesiyle bir deneyim olu\u015fmu\u015ftur. Bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n amac\u0131, COVID-19 pn\u00f6monisinde nadir olarak g\u00f6r\u00fclen pn\u00f6motoraks, pn\u00f6momediastinum ve cilt alt\u0131 amfizem komplikasyonlar\u0131 geli\u015fen hastalar\u0131n tedavi s\u00fcre\u00e7 ve sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 payla\u015farak literat\u00fcre katk\u0131da bulunmak ve olas\u0131 y\u00fcksek mortalite durumunu ortaya koymakt\u0131r.<\/p>\n

Y\u00d6NTEMLER<\/h2>\n

Nisan 2020 ile Haziran 2021 aras\u0131ndaki 14 ayl\u0131k zaman diliminde, pandemi acil servisinde, COVID-19 polimeraz zincir reaksiyonu (\u201cpolymerase chain reaction\u201d, PCR) s\u00fcr\u00fcnt\u00fc testi pozitif olarak tespit edilen ve toraks bilgisayarl\u0131 tomografisi\u2019nde (BT) COVID-19 i\u00e7in spesifik akci\u011fer parankimal tutulumlar\u0131 oldu\u011fu raporlanarak COVID-19 pn\u00f6monisi tan\u0131s\u0131 alan 26 hasta \u00e7al\u0131\u015fmaya dahil edildi. COVID-19\u2019 a ba\u011fl\u0131 pn\u00f6monik tutulum dereceleri, T.C. Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 COVID-19 Eri\u015fkin Hasta Tedavisi Rehberi\u2019ne g\u00f6re s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131ld\u0131 (4). COVID-19\u2019un toraks BT bulgular\u0131 ise Hollanda Radyoloji Derne\u011fi\u2019nin s\u0131n\u0131flamas\u0131 olan CO-RADS (\u201cCOVID-19 Reporting and Data System\u201d)\u2019a g\u00f6re yap\u0131ld\u0131 (4). Tan\u0131 sonras\u0131ndaki s\u00fcre\u00e7te gerek ev gerekse hastanede yatarak tedavi g\u00f6ren ve pn\u00f6motoraks, pn\u00f6momediastinum ve cilt alt\u0131 amfizem komplikasyonlar\u0131 geli\u015fen hastalar\u0131n verileri, retrospektif olarak dosya verileri \u00fczerinden incelendi. Ev tedavisi s\u0131ras\u0131nda geli\u015fen ve ilk tan\u0131 sonras\u0131nda pandemi acil servisine tekrar ba\u015fvuran hastalar\u0131n pn\u00f6motoraks ve pn\u00f6momediastinum tan\u0131s\u0131 anamnez, fizik muayene ve radyolojik inceleme sonras\u0131nda h\u0131zl\u0131 \u015fekilde koyulabildi; t\u00fcp torakostomi gibi g\u00f6\u011f\u00fcs cerrahi m\u00fcdahaleleri yine pandemi acil servisinde ger\u00e7ekle\u015ftirildi. Hastanede yo\u011fun bak\u0131m \u00fcnitesinde (YB\u00dc) tedavi alt\u0131nda iken s\u00f6z konusu komplikasyonlar\u0131n geli\u015fti\u011fi hastalar\u0131n tan\u0131s\u0131 ise en ba\u015fta, fizik muayene bulgular\u0131 esas al\u0131narak koyuldu. YB\u00dc\u2019deki hastalar\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcne radyolojik g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme ile tan\u0131 koyulmakla birlikte \u00e7o\u011funlu\u011funda t\u00fcp torakostomi gibi g\u00f6\u011f\u00fcs cerrahi m\u00fcdahale endikasyonlar\u0131 mevcut olup radyolojik bulgular ancak m\u00fcdahale sonras\u0131nda g\u00f6r\u00fclebildi. T.C. Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n ilgili tedavi algoritmas\u0131na g\u00f6re, ev ve hastane tedavi s\u00fcre\u00e7lerinde iken pn\u00f6motoraks, pn\u00f6momediastinum ve cilt alt\u0131 amfizem geli\u015fen olgular hasta grubunu olu\u015fturdu. Olgular\u0131n hastal\u0131k \u015fiddetini belirten derecelendirmeler de s\u00f6z konusu rehber temel al\u0131narak yap\u0131ld\u0131. COVID-19 PCR test sonucu negatif \u00e7\u0131kan, toraks BT g\u00f6r\u00fcnt\u00fclemelerinde tipik parankimal tutulumu olmayan, d\u0131\u015f merkezlerde takipte iken s\u00f6z konusu komplikasyonlar\u0131n geli\u015fmesi sonucu devir al\u0131nan hastalar \u00e7al\u0131\u015fmaya dahil edilmedi. Olgular; ya\u015f, cinsiyet, ev veya hastane tedavisi esnas\u0131nda bu komplikasyonlar\u0131n olu\u015fmas\u0131 ve olu\u015ftu\u011fu g\u00fcn, m\u00fcdahale sonras\u0131 ve toplam yat\u0131\u015f s\u00fcresi, mortalite, sigara kullan\u0131m\u0131 ve ek hastal\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011ferlendirildi.<\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fma i\u00e7in T.C. Ordu \u00dcniversitesi Klinik Ara\u015ft\u0131rmalar Etik Kurulu\u2019ndan 3 Haziran 2021 tarih ve 2021\/133 karar numaras\u0131yla onay al\u0131nd\u0131. Ayr\u0131ca, T.C. Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 ve Ordu \u0130l Sa\u011fl\u0131k M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc\u2019nden 20 A\u011fustos 2021 tarih ve 146064923 karar numaras\u0131yla gerekli izin al\u0131nd\u0131.<\/p>\n

<\/b>\u0130statistiksel Analizler<\/h3>\n

\u0130statistiksel analiz, \u201cIBM SPSS Statistics for Windows. Version 22.0 (Statistical Package for the Social Sciences, IBM Corp., Armonk, NY, ABD)\u201d program\u0131 kullan\u0131larak ger\u00e7ekle\u015ftirildi. Ara\u015ft\u0131rman\u0131n tan\u0131mlay\u0131c\u0131 istatistikleri; kategorik de\u011fi\u015fkenler i\u00e7in frekans ve y\u00fczde, say\u0131sal de\u011fi\u015fkenler i\u00e7in ortalama ve standard sapmalar ile sunuldu. Grup analizleri Mann-Whitney U testi ile yap\u0131ld\u0131 ve p<\/i><0.05 de\u011feri anlaml\u0131 olarak kabul edildi.<\/p>\n

BULGULAR<\/h2>\n

COVID-19 pn\u00f6monisi olan toplam 26 hasta (4 kad\u0131n ve 22 erkek, ortalama ya\u015f 52) \u00e7al\u0131\u015fmada yer ald\u0131. Hastalar\u0131n 15 (%57.7)\u2019i evde di\u011ferleri hastanede yatarak tedavi g\u00f6r\u00fcrken pn\u00f6motoraks, pn\u00f6momediastinum ve cilt alt\u0131 amfizem komplikasyonlar\u0131 ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Hastalar\u0131n, yat\u0131\u015f s\u0131ras\u0131nda al\u0131nan ve iki g\u00fcn sonra do\u011frulama testi ile teyit edilen COVID-19 PCR kombine burun ve bo\u011faz s\u00fcr\u00fcnt\u00fc test sonu\u00e7lar\u0131 pozitifti.<\/p>\n

D\u00f6rt kad\u0131n hastan\u0131n ya\u015f ortalamas\u0131 74 (min:63, maks:78) olup 3\u2019\u00fcnde pn\u00f6momediastinum geli\u015fti ve bunlar\u0131n 2\u2019sinde cilt alt\u0131 amfizem de e\u015flik etmekteydi. Di\u011fer kad\u0131n hastada ise kombine pn\u00f6motoraks ve pn\u00f6momediastinum g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Hastalar\u0131n tamam\u0131nda; YB\u00dc\u2019de tedavi g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc s\u0131rada pn\u00f6motoraks, pn\u00f6momediastinum ve cilt alt\u0131 amfizem komplikasyonlar\u0131 geli\u015fti. T.C. Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 COVID-19 Eri\u015fkin Hasta Tedavisi Rehberi\u2019ne g\u00f6re de\u011ferlendirildi\u011finde tamam\u0131n\u0131n ilk yat\u0131\u015f an\u0131nda a\u011f\u0131r pn\u00f6monik tutulumu oldu\u011fu; radyolojik de\u011ferlendirmede ise CO-RADS 5 (PCR pozitifli\u011fi ile birlikte de\u011ferlendirilmesi ile CO-RADS 6) tipik COVID-19 BT bulgular\u0131 raporlanm\u0131\u015ft\u0131. \u0130ki kad\u0131n hasta mekanik ventilat\u00f6rde (MV) trakeal ent\u00fcbasyon alt\u0131ndayken di\u011fer iki hasta ise y\u00fcksek ak\u0131m oksijen cihaz\u0131nda tedavi almaktayd\u0131. Yaln\u0131zca bir kad\u0131n hasta taburcu edilebildi; di\u011ferlerinin tedavi s\u00fcre\u00e7leri mortalite ile sonu\u00e7land\u0131.<\/p>\n

Yirmi iki erkek hastan\u0131n ya\u015f ortalamas\u0131 48.2 (min:14, maks:82) idi. On iki erkek hastada pn\u00f6motoraks ve 8 erkek hastada pn\u00f6momediastinum komplikasyonlar\u0131 mevcut olup bunlar\u0131n 4\u2019\u00fcnde cilt alt\u0131 amfizem de e\u015flik etmekteydi. Di\u011fer 2 erkek hastada kombine pn\u00f6motoraks ve pn\u00f6momediastinum vard\u0131. On be\u015f erkek hasta evde ve 7 erkek hasta YB\u00dc\u2019de tedavi edilirken, COVID-19 sonucunda geli\u015fen pn\u00f6motoraks, pn\u00f6momediastinum ve cilt alt\u0131 amfizem komplikasyonlar\u0131 ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmada yer ald\u0131lar. Ev tedavisi s\u0131ras\u0131nda COVID-19\u2019a ba\u011fl\u0131 komplikasyonlar geli\u015fen 15 hastan\u0131n ilk tan\u0131 an\u0131ndaki COVID-19\u2019a ba\u011fl\u0131 pn\u00f6moni dereceleri T.C. Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 COVID-19 Eri\u015fkin Hasta Tedavisi Rehberi\u2019ne g\u00f6re de\u011ferlendirildi\u011finde; 9\u2019unun orta \u015fiddette ve 6\u2019s\u0131n\u0131n hafif \u015fiddette pn\u00f6monik bulgular\u0131 oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Bu hastalar\u0131n ilk tan\u0131daki toraks BT bulgular\u0131 de\u011ferlendirildi\u011finde 5\u2019inin CO-RADS 4 (COVID-19 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u015f\u00fcpheli tutulum) ve 10\u2019unun ise CO-RADS 5 seviyesinde oldu\u011fu raporlanm\u0131\u015ft\u0131 (PCR pozitifli\u011fi ile birlikte de\u011ferlendirildi\u011finde t\u00fcm\u00fc CO-RADS 6). S\u00f6z konusu 15 hastan\u0131n, COVID-19\u2019a ba\u011fl\u0131 komplikasyonlar geli\u015ftikten sonraki ikinci ba\u015fvurusunda yap\u0131lan de\u011ferlendirmelerinde, tamam\u0131nda ciddi dispne, \u015fiddetli \u00f6ks\u00fcr\u00fck ve 12\u2019sinde ek olarak siyanoz geli\u015fti\u011fi g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Hepsinde solunum say\u0131s\u0131 dakikada 30\u2019un \u00fczerinde olup ciddi hava a\u00e7l\u0131\u011f\u0131 \u00e7ekmekteydiler. Bu gruptaki hastalar\u0131n 9\u2019unda \u201cpulse\u201d oksimetri ile parmaktan al\u0131nan kanda \u00f6l\u00e7\u00fclen oksijen sat\u00fcrasyon d\u00fczeyinin (SpO2) %70 ve 6\u2019s\u0131nda %60 alt\u0131nda oldu\u011fu not edilmi\u015fti. Bu 15 hastan\u0131n tamam\u0131n\u0131n, ikinci ba\u015fvurular\u0131ndaki COVID-19 pn\u00f6moni derecesinin, Tedavisi Rehberi\u2019ne g\u00f6re a\u011f\u0131r pn\u00f6monik tabloya ilerledi\u011fi g\u00f6zlemlendi. Yine bu grubun toraks BT bulgular\u0131 incelendi\u011finde sadece bir hastan\u0131n CO-RADS 4, di\u011ferlerinin ise CO-RADS 5 olarak raporland\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Yedi erkek hastada, YB\u00dc\u2019de tedavi alt\u0131nda iken COVID-19\u2019a ba\u011fl\u0131 s\u00f6z konusu komplikasyonlar geli\u015fti. Bu hastalar\u0131n tamam\u0131 ilk tan\u0131 s\u0131ras\u0131nda a\u011f\u0131r \u015fiddette pn\u00f6moni s\u0131n\u0131f\u0131ndayd\u0131lar ve BT bulgular\u0131 incelemelerinde CO-RADS 5 \u015feklinde raporlanm\u0131\u015ft\u0131. Yirmi iki erkek hastan\u0131n olu\u015fturdu\u011fu bu grupta 5 hastada mortalite geli\u015fti; mortalite geli\u015fen hastalar\u0131n tamam\u0131 YB\u00dc tedavisi alt\u0131ndayd\u0131.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Tablo 1.<\/strong> COVID-19 pn\u00f6monisi zemininde geli\u015fen pn\u00f6motoraks, pn\u00f6momediastinum ve cilt alt\u0131 amfizem olgular\u0131n\u0131n ayr\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 g\u00f6steren veriler.<\/p><\/div>\n

\"\"<\/a>

Resim 1.<\/strong> COVID-19 pn\u00f6monisi zemininde geli\u015fen pn\u00f6motoraks olgular\u0131na ait toraks BT kesitleri. Hastalarda olu\u015fan pn\u00f6motoraks masif \u00f6zellikte olup zaten bozulmu\u015f durumda olan kan oksijenizasyonunu daha ileri seviyeye ilerleterek do\u011frudan hayat\u0131 tehdit edici boyutlara ula\u015fmaktad\u0131r.<\/p><\/div>\n

\"\"<\/a>

Resim 2.<\/strong> COVID-19 pn\u00f6monisi zemininde geli\u015fen pn\u00f6momediastinum ve cilt alt\u0131 amfizem olgular\u0131na ait toraks BT kesitleri. \u00d6zellikle mediastinumda yo\u011fun serbest hava bulunan olgular\u0131n mortalite ile sonu\u00e7land\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlemlendi.<\/p><\/div>\n

COVID-19 infeksiyonu zemininde, pn\u00f6motoraks, pn\u00f6momediastinum ve cilt alt\u0131 amfizem geli\u015fen toplam 8 (%30.8) hastada mortalite izlendi. Bu hastalar\u0131n ya\u015f ortalamas\u0131 76.4 (min:63, maks:82) olup tamam\u0131 YB\u00dc\u2019de tedavi alt\u0131ndayd\u0131. Hipertansiyon, diabetes mellitus, organ nakli, kalp ve b\u00f6brek yetmezli\u011fi gibi ek hastal\u0131klar\u0131 mevcuttu. Mortalite geli\u015fen hastalar\u0131n sadece biri tek doz CoronaVac (Sinovac, \u00c7in) a\u015f\u0131s\u0131 olmu\u015f ve ikincisine imkan bulamadan COVID-19 infeksiyonu sonucu vefat etmi\u015fti. Di\u011fer yanda, mortalite geli\u015fen di\u011fer 6 hasta i\u00e7in vefatlar\u0131 \u00f6ncesi genel a\u015f\u0131lama takviminin ba\u015flamad\u0131\u011f\u0131, bir hastan\u0131n ise yak\u0131n zamanda COVID-19 infeksiyonu ge\u00e7irdi\u011fi i\u00e7in a\u015f\u0131n\u0131n ertelendi\u011fi ve bu s\u00fcre\u00e7te reinfeksiyon\/uzayan hastal\u0131k s\u00fcrecinde oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Ya\u015f, ek hastal\u0131k ve YB\u00dc\u2019de tedavi g\u00f6rme durumu mortalite izlenmeyen grup ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda istatistiksel olarak anlaml\u0131 bulundu (p<\/i><0.005).<\/p>\n

Di\u011fer veriler de\u011ferlendirildi\u011finde ise sadece ev tedavisinde iken pn\u00f6motoraks ve pn\u00f6momediastinum geli\u015fen hastalar\u0131n ev tedavilerinin ortalama 3.1\u2019inci g\u00fcn\u00fcnde hastaneye bu nedenlere ba\u011fl\u0131 olarak ba\u015fvurmalar\u0131 dikkat \u00e7ekiciydi. Ancak olgu say\u0131s\u0131 azl\u0131\u011f\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc istatistiksel olarak anlaml\u0131 fark saptanmad\u0131.<\/p>\n

Hastalar ile ilgili di\u011fer veriler Tablo 1\u2019de \u00f6zet olarak verildi. Baz\u0131 hastalar\u0131n pn\u00f6motoraks, pn\u00f6momediastinum ve cilt alt\u0131 amfizem durumlar\u0131n\u0131 g\u00f6steren toraks BT g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri Resim 1 ve Resim 2\u2019de sunuldu.<\/p>\n

\u0130RDELEME<\/h2>\n

COVID-19 pn\u00f6monisi zemininde geli\u015fen pn\u00f6motoraks, pn\u00f6momediastinum ve cilt alt\u0131 amfizem olgular\u0131 literat\u00fcrde nadir olarak ve genelde olgu sunumlar\u0131 \u015feklinde yer almaktad\u0131r. Literat\u00fcrde yer alan en geni\u015f seri, \u0130ngiltere\u2019de 16 ayr\u0131 merkezi kapsayan verilerin toplanmas\u0131 ile elde edilen ve toplam 71 (60 pn\u00f6motoraks ve 11 pn\u00f6momediastinum) hastay\u0131 kapsayan bir \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131r (9). Bu \u00e7al\u0131\u015fmada 70 ya\u015f alt\u0131ndaki hastalarda geli\u015fen pn\u00f6motoraks ve pn\u00f6momediastinumun COVID-19\u2019a ba\u011fl\u0131 mortaliteyi etkilemedi\u011fi; ancak 70 ya\u015f \u00fcst\u00fcnde pn\u00f6motoraks ve pn\u00f6momediastinum geli\u015fen hastalarda belirgin bir \u015fekilde daha d\u00fc\u015f\u00fck sa\u011f kal\u0131m meydana geldi\u011fi bildirilmi\u015ftir. \u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zda, mortalite geli\u015fen hastalar\u0131n ya\u015f ortalamas\u0131n\u0131n 76.4 ya\u015f olarak belirlenmesi, bu geni\u015f hasta serisi \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n bulgular\u0131n\u0131 desteklemektedir.<\/p>\n

Akci\u011fer parankimindeki y\u0131k\u0131c\u0131 hasara ba\u011fl\u0131 olarak olu\u015fan alveoler destr\u00fcksiyon ve spontan alveoler r\u00fcpt\u00fcr\u00fcn yan\u0131 s\u0131ra solunum destek cihazlar\u0131n\u0131n verdi\u011fi pozitif bas\u0131n\u00e7l\u0131 havan\u0131n neden oldu\u011fu alveoler hasar ve r\u00fcpt\u00fcr\u00fcn, COVID-19 zemininde geli\u015fen pn\u00f6motoraks, pn\u00f6momediastinum ve cilt alt\u0131 amfizem olu\u015f mekanizmas\u0131nda etkili oldu\u011fu g\u00f6sterilmi\u015ftir (5, 6).<\/p>\n

Literat\u00fcrde yer alan baz\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalarda, ek hastal\u0131\u011f\u0131 olmayan COVID-19 hastalar\u0131nda geli\u015fen s\u00f6z konusu komplikasyonlar\u0131n, ilerleyici \u015fekilde geli\u015fen a\u011f\u0131r pn\u00f6moni ile seyreden yayg\u0131n parankimal tutulum neticesinde ortaya \u00e7\u0131kabildi\u011fi raporlanm\u0131\u015ft\u0131r (5, 9-10). \u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zda, bu verileri destekler \u015fekilde hem YB\u00dc tedavisi esnas\u0131nda barotravma etkisi ile geli\u015fen pn\u00f6motoraks, pn\u00f6momediastinum ve cilt alt\u0131 amfizem olgular\u0131 incelenmi\u015f, hem de ev tedavisi esnas\u0131nda geli\u015fen spontan alveoler r\u00fcpt\u00fcr sonucunda oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen COVID-19 komplikasyonu olgular\u0131na yer verilmi\u015ftir.<\/p>\n

T.C. Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 COVID-19 Eri\u015fkin Hasta Tedavisi Rehberi s\u0131n\u0131fland\u0131rmas\u0131na uygun olarak, COVID-19\u2019a ba\u011fl\u0131 pn\u00f6motoraks, pn\u00f6momediastinum ve cilt alt\u0131 amfizem komplikasyonlar\u0131n\u0131n daha \u00e7ok orta ve a\u011f\u0131r seyirli pn\u00f6moni olgular\u0131nda g\u00f6r\u00fclmesi olas\u0131d\u0131r; ancak ev takibindeki hafif seyirli pn\u00f6monik tutulumu olan hastalarda da hastal\u0131\u011f\u0131n progresyonuna ba\u011fl\u0131 \u015fekilde geli\u015febilece\u011fi g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmal\u0131d\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zda yer alan 15 erkek hastan\u0131n ev tedavisi s\u0131ras\u0131nda infeksiyonun ilerlemesiyle birlikte komplikasyonlar geli\u015fmi\u015f ve tedavi i\u00e7in hastaneye yat\u0131\u015f endikasyonu do\u011fmu\u015ftur. \u00d6zellikle ev tedavisi alt\u0131nda, ani geli\u015fen dispne, siyanoz, \u015fiddetli \u00f6ks\u00fcr\u00fck ve g\u00f6\u011f\u00fcs a\u011fr\u0131s\u0131 durumunda pn\u00f6motoraks ve pn\u00f6momediastum a\u00e7\u0131s\u0131ndan dikkatli olunmal\u0131d\u0131r. Bu bulgular\u0131n varl\u0131\u011f\u0131nda, evde takibe y\u00f6nlendirilen hastalar\u0131, en yak\u0131n hastane acil servisine ba\u015fvurmalar\u0131 ya da 112 acil sa\u011fl\u0131k hizmetlerine ula\u015farak yard\u0131m talep etmelerinin \u00e7ok \u00f6nemli bir konu oldu\u011fu sahada yer alan ekipler taraf\u0131ndan hastalara iletilmelidir. Ayr\u0131ca COVID-19 acil servislerinde \u00e7al\u0131\u015fan ekiplerin, yukar\u0131da ge\u00e7en semptomlar ile gelen ev tedavisi alt\u0131ndaki COVID-19 hastalar\u0131n\u0131 mutlaka pn\u00f6motoraks, pn\u00f6momediastinum ve cilt alt\u0131 amfizem komplikasyonlar\u0131n\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurarak de\u011ferlendirmeleri gerekmektedir. \u00c7al\u0131\u015fmam\u0131z sonucunda, literat\u00fcrdeki bilgilerle uyumllu \u015fekilde, erken m\u00fcdahale ile morbidite ve mortalitenin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilebilece\u011fi g\u00f6zlendi.<\/p>\n

2003 y\u0131l\u0131nda Hong Kong\u2019da ortaya \u00e7\u0131kan \u015fiddetli akut solunum sendromu (\u201csevere acute respiratory syndrome\u201d SARS) salg\u0131n\u0131nda yap\u0131lan bir \u00e7al\u0131\u015fmada hastanede tedavi edilen 112 SARS hastas\u0131n\u0131n 13\u2019\u00fcnde pn\u00f6momediastinum geli\u015fti\u011fi raporlanm\u0131\u015ft\u0131r (10). Bu \u00e7al\u0131\u015fmada, SARS infeksiyonu zemininde geli\u015fen pn\u00f6momediastinumun, hastalarda uzayan yat\u0131\u015f s\u00fcrecine neden oldu\u011fu ancak mortalite \u00fczerine anlaml\u0131 fark yaratmad\u0131\u011f\u0131 tespit edilmi\u015ftir. \u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zda da izole pn\u00f6momediastinum geli\u015fen olgularda mortalite a\u00e7\u0131s\u0131ndan anlaml\u0131 fark saptanmad\u0131. Ancak literat\u00fcr taramas\u0131nda, pn\u00f6momediastinum geli\u015fen COVID-19 hastalar\u0131 ile ilgili olgu sunumu d\u0131\u015f\u0131nda benzer \u00e7al\u0131\u015fma tespit edilemedi\u011finden, COVID-19 hastalar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma olana\u011f\u0131 olu\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmekteyiz.<\/p>\n

Martinelli ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n (9) yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmada ise diabetes mellitus, hipertansiyon ve kalp yetmezli\u011fi gibi ek hastal\u0131\u011f\u0131 olan hastalarda COVID-19 zemininde geli\u015fen pn\u00f6motoraks\u0131n, mortalite d\u00fczeyini art\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ancak istatistiksel olarak anlaml\u0131 fark bulunmad\u0131\u011f\u0131 bildirilmi\u015ftir. \u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zda mortalite g\u00f6r\u00fclen grubun, benzer \u015fekilde ya\u015fl\u0131 ve ek hastal\u0131\u011f\u0131 olan grupta izlenmesi literat\u00fcr\u00fc desteklemektedir. Ayr\u0131ca ek hastal\u0131klar, ileri ya\u015f ve genel durum bozukluklar\u0131 nedeniyle YB\u00dc tedavisinde olan hastalarda geli\u015fen pn\u00f6motoraks ve pn\u00f6momediastinumun, COVID-19 infeksiyonunu \u015fiddetlendirmesi hastal\u0131\u011f\u0131n seyrine uygundur (1, 7, 9).<\/p>\n

Quincho-Lopez ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n (12) olgu sunumunda 2 hasta de\u011ferlendirilmi\u015f olup 55 ya\u015f\u0131ndaki kad\u0131n hastan\u0131n COVID-19 infeksiyonu zemininde pn\u00f6motoraks geli\u015fmesi sonras\u0131nda durumunun kritik hale geldi\u011fi ve mortalite geli\u015fti\u011fi bildirilmi\u015f; di\u011fer hasta sorun <\/span>ya\u015fanmadan taburcu edilmi\u015ftir. Tek olgu sunumunun s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131klar\u0131na ra\u011fmen, 55 ya\u015f\u0131nda ve ek hastal\u0131\u011f\u0131 olmayan bu hastada mortalite izlenmesi dikkat \u00e7ekmektedir. Bununla birlikte, \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131zda mortalite g\u00f6r\u00fclen hastalar\u0131n hepsinde ciddi ek hastal\u0131klar mevcuttu. Ancak tek olgu ile \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131zda ge\u00e7en 8 mortalite olgusunun ek hastal\u0131k bulunma durumu a\u00e7\u0131s\u0131ndan kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n yetersiz oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmekteyiz ve daha geni\u015f olgu serilerine ihtiya\u00e7 oldu\u011funu da ifade etmek isteriz.<\/p>\n

Elhakim ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n (13) olgu sunumunda, sigara i\u00e7imi, ek hastal\u0131k ve y\u00fcksek ak\u0131m oksijen veya mekanik ventilat\u00f6r ile barotravma ile ili\u015fkisi olmayan, pn\u00f6motoraks, pn\u00f6momediastinum ve cilt alt\u0131 amfizem geli\u015fen bir COVID-19 hastas\u0131 sunulmu\u015ftur. Bu hastan\u0131n tedavi sonucunda eve taburcu edildi\u011fi bildirilmi\u015ftir. \u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zda, ev tedavisi s\u0131ras\u0131nda pn\u00f6motoraks, pn\u00f6momediastinum ve cilt alt\u0131 amfizem geli\u015ferek tedavi alt\u0131na al\u0131nan 15 hastadan 8\u2019inde pn\u00f6motoraks ve pn\u00f6momediastinum geli\u015fmesine y\u00f6nelik ek risk fakt\u00f6r\u00fc bulunmadan sadece COVID-19 pn\u00f6monisi kaynakl\u0131 komplikasyonlar\u0131n geli\u015fti\u011fi tespit edildi. Bu grupta yer alan di\u011fer 7 hastada; ast\u0131m, sigara kullan\u0131m\u0131, b\u00fcll\u00f6z akci\u011fer hastal\u0131\u011f\u0131 ve obezite gibi ek risk fakt\u00f6rleri mevcuttu. Hi\u00e7bir risk fakt\u00f6r\u00fc olmayan bu hasta grubunda COVID-19 zeminde pn\u00f6motoraks ve pn\u00f6momediastinum geli\u015fti\u011fini yukar\u0131da verilen literat\u00fcr\u00fc destekler \u015fekilde tespit ettik. Bu durumun, COVID-19 infeksiyonunun akci\u011fer parankiminde yapt\u0131\u011f\u0131 y\u0131k\u0131c\u0131 hasar\u0131n sonucu oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmekteyiz.<\/p>\n

Vega ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n (15), COVID-19 pn\u00f6monisi zemininde geli\u015fen pn\u00f6motoraks, pn\u00f6momediastinum ve cilt alt\u0131 amfizem mortalitesini g\u00f6steren \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda, bulgular\u0131n g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc 3 hastan\u0131n takibinin mortalite ile sonu\u00e7land\u0131\u011f\u0131 raporlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n di\u011fer \u00e7al\u0131\u015fmalardan farkl\u0131 yan\u0131; hastane tedavisi s\u0131ras\u0131nda hastalar\u0131n genel durumlar\u0131nda ani de\u011fi\u015fikliklere rastland\u0131\u011f\u0131nda do\u011frudan toraks BT ile tan\u0131ya gitme imkan\u0131 bulunmas\u0131d\u0131r. Bizim \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131zda hastalar\u0131n 16 (%61.5)\u2019s\u0131na akci\u011fer grafisi, kalan hastalara ise toraks BT ile tan\u0131 koyuldu\u011fu tespit edildi. Vega ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n (15)\u00a0 <\/span>\u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n ge\u00e7ti\u011fi merkezin fiziksel yap\u0131s\u0131ndan farkl\u0131 olarak, merkezimizde toraks BT\u2019ye h\u0131zl\u0131 ula\u015f\u0131m imkan\u0131 sadece COVID-19 acil servisi olarak tasarlanan alanda bulunmaktad\u0131r. YB\u00dc\u2019nde takip edilen a\u011f\u0131r durumdaki COVID-19 hastalar\u0131n\u0131n toraks BT\u2019ye transportlar\u0131, yol a\u00e7abilece\u011fi hayati tehlike durumu nedeni ile uygun bulunmad\u0131. Bu olgulara yatak ba\u015f\u0131nda \u00e7ekilen portabl akci\u011fer grafileri ile tan\u0131 koyulabildi.<\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fmada de\u011finilen 8 mortalite olgusunun a\u015f\u0131 durumlar\u0131 bulgular k\u0131sm\u0131nda ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir \u015fekilde verildi. COVID-19 a\u015f\u0131lar\u0131 ile COVID-19 zeminde geli\u015fen pn\u00f6motoraks ve pn\u00f6momediastinum aras\u0131nda ili\u015fki kurmak mevcut veriler ile m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bu durum \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 k\u0131s\u0131tlayan fakt\u00f6rlerden biridir.<\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fmay\u0131 k\u0131s\u0131tlayan di\u011fer fakt\u00f6rler; farkl\u0131 merkezlerden sevk edilen olgular\u0131n komplikasyonlar\u0131n\u0131n geli\u015fim zaman\u0131n\u0131n tam olarak tespit edilememesi nedeniyle \u00e7al\u0131\u015fmaya al\u0131namamas\u0131, \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n sadece tek merkezde yap\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 ve literat\u00fcrde kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma yapacak olgu verilerinin azl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. <\/span><\/p>\n

Sonu\u00e7 olarak, COVID-19 infeksiyonu s\u0131ras\u0131nda geli\u015fen bir\u00e7ok farkl\u0131 klinik durum literat\u00fcrde olmakla birlikte pn\u00f6motoraks ve pn\u00f6momediastinum olgular\u0131 nadiren bildirilmi\u015ftir. \u00d6zellikle ev tedavisi s\u00fcrecinde geli\u015febilen bu klinik durumlar i\u00e7in, saha ve acil ekiplerinin daha dikkatli olmas\u0131 \u00f6nerilir. Ayr\u0131ca aktif olarak devam eden COVID-19 pandemisinde g\u00f6r\u00fclebilecek bu klinik durumlardaki olas\u0131 y\u00fcksek mortalite ihtimali de g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

G\u0130R\u0130\u015e 11 Mart 2020\u2019de D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc (DS\u00d6) taraf\u0131ndan pandemi olarak ilan edilen ve etkeni \u015fiddetli akut solunum yolu sendromu koronavirusu 2 (SARS-CoV-2) olan koronavirus hastal\u0131\u011f\u0131 2019 (COVID-19), Kas\u0131m-2021 verilerine g\u00f6re 248 milyon ki\u015fiyi etkilemi\u015f ve 5 milyon ki\u015finin \u00f6l\u00fcm\u00fcne sebep olmu\u015ftur (1). Ba\u015fta a\u015f\u0131lar olmak \u00fczere tedavide kullan\u0131lan antiviral ajanlar kapsam\u0131nda ara\u015ft\u0131rmalar devam etmektedir. […]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":24669,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[5129],"tags":[5355,5174,5354,5353],"class_list":["post-24196","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ozgun-arastirma","tag-cilt-alti-amfizem","tag-covid-19","tag-pnomomediastinum","tag-pnomotoraks"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/24196","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=24196"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/24196\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24671,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/24196\/revisions\/24671"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/24669"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=24196"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=24196"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=24196"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}