{"id":23665,"date":"2021-11-10T18:32:12","date_gmt":"2021-11-10T15:32:12","guid":{"rendered":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/?p=23665"},"modified":"2021-12-30T11:19:30","modified_gmt":"2021-12-30T08:19:30","slug":"kesici-delici-alet-yaralanmasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/2021\/11\/10\/kesici-delici-alet-yaralanmasi\/","title":{"rendered":"Hem\u015firelik ve Ebelik \u00d6\u011frencilerinin Kesici-Delici Alet Yaralanmas\u0131na \u0130li\u015fkin Bilgi D\u00fczeyleri"},"content":{"rendered":"

G\u0130R\u0130\u015e<\/b><\/h2>\n

\u0130\u015f kazalar\u0131, \u00e7al\u0131\u015fma ya\u015fam\u0131ndaki en \u00f6nemli sorunlar aras\u0131nda yer almaktad\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fma ortam\u0131nda yeterli g\u00fcvenlik \u00f6nlemlerinin bulunmamas\u0131, ki\u015fisel yeteneksizlikler, kusurlu davran\u0131\u015flar, cihaz ve ekipman ar\u0131zalar\u0131 gibi nedenlerden dolay\u0131 ortaya \u00e7\u0131kan i\u015f kazalar\u0131, \u00f6l\u00fcmle sonu\u00e7lanman\u0131n yan\u0131 s\u0131ra \u00fcretim s\u00fcrecini de b\u00fcy\u00fck oranda engellemektedir (1). Sa\u011fl\u0131k hizmetlerinde ya\u015fanan i\u015f kazalar\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda kesici-delici alet yaralanmalar\u0131 (KDAY) gelmektedir (2). Kontamine i\u011fne, bist\u00fcri, ampul, k\u0131r\u0131k cam ve di\u011fer keskin materyaller ile temas sonucu meydana gelen KDAY, kan yoluyla bula\u015fan, \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde morbidite ve mortaliteye neden olan infeksiyon hastal\u0131klar\u0131na yol a\u00e7abilmektedir (3). Bu yaralanmalar, hepatit B virusu (HBV), hepatit C virusu (HCV) ve insan imm\u00fcn yetmezlik virusu (HIV) ba\u015fta olmak \u00fczere 20\u2019den fazla patojenin bula\u015fmas\u0131nda rol oynayarak ciddi veya potansiyel \u00f6l\u00fcmc\u00fcl infeksiyonlara neden olmaktad\u0131r (4). ABD Hastal\u0131k Kontrol ve \u00d6nleme Merkezleri (Centers for Disease Control ve Prevention-CDC)\u2019nin tahminlerine g\u00f6re ABD’de sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131nda her y\u0131l 385 000 delici ve kesici aletlerle yaralanma ve her g\u00fcn 1000 kesici yaralanma meydana gelmektedir. Ayr\u0131ca sa\u011fl\u0131k personeline y\u00f6nelik ara\u015ft\u0131rmalar, KDAY\u2019\u0131n %50 veya daha fazlas\u0131n\u0131n rapor edilmedi\u011fini bildirmektedir (5). KDAY bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131klar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, riskli temas durumlar\u0131nda yap\u0131lan test ve profilaksi uygulamalar\u0131n\u0131n getirdi\u011fi ekonomik etkilerle birlikte sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131nda anksiyete ve motivasyon eksikli\u011fine neden olarak performans\u0131 olumsuz y\u00f6nde etkilemektedir (6, 7).\u00a0<\/span><\/p>\n

Sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 i\u011fne batmas\u0131, perk\u00fctan yaralanmalar, kan ya da v\u00fccut s\u0131v\u0131lar\u0131n\u0131n s\u0131\u00e7ramas\u0131 nedeniyle kan yoluyla ge\u00e7en patojenlerin bula\u015fmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck risk alt\u0131ndad\u0131r. Sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n toplumdan kazand\u0131klar\u0131 bu infeksiyonlar\u0131 hastalara ve di\u011fer sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131na bula\u015ft\u0131rma riski de bulunmaktad\u0131r (8, 9). \u00d6zellikle hem\u015fireler, tedavi ve bak\u0131mda hastalarla yak\u0131n temasta olmalar\u0131 nedeniyle, KDAY\u2019\u0131 di\u011fer sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131na g\u00f6re daha fazla ya\u015famaktad\u0131r. Ayr\u0131ca, hem\u015fire say\u0131s\u0131n\u0131n yetersiz olmas\u0131, yo\u011fun ve uzun \u00e7al\u0131\u015fma saatleri KDAY\u2019a zemin haz\u0131rlamaktad\u0131r (10, 11). Kan ve\/veya v\u00fccut s\u0131v\u0131lar\u0131na maruz kalan sa\u011fl\u0131k personeli aras\u0131nda hem\u015fireler en fazla (%44) perk\u00fctan yaralanmaya maruz kalan meslek grubu olarak g\u00f6sterilirken, \u00f6\u011frencilerin maruziyet oran\u0131 %4 olarak bildirilmi\u015ftir. Hem\u015firelerin, hastanelerdeki i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn en b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc olu\u015fturmas\u0131ndan dolay\u0131 KDAY\u2019\u0131n fazla g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc belirtilmektedir (5). Ayr\u0131ca, yap\u0131lan bir\u00e7ok ara\u015ft\u0131rmada da hem\u015firelerde KDAY\u2019\u0131n y\u00fcksek oldu\u011fu tespit edilmi\u015ftir (2, 6, 11-14).\u00a0<\/span><\/p>\n

Hem\u015firelik \u00f6\u011frencilerinin el becerilerinin tam olarak geli\u015fmemi\u015f olmas\u0131, klinik deneyimlerinin s\u0131n\u0131rl\u0131 olmas\u0131 ve ki\u015fisel g\u00fcvenlik \u00f6nlemleri konusunda dikkat eksikli\u011fi gibi nedenler, KDAY a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7al\u0131\u015fan hem\u015firelere g\u00f6re daha y\u00fcksek risk grubunda yer almalar\u0131na neden olmaktad\u0131r (3, 15). KDAY ile ilgili yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 inceledi\u011fimizde; Kepenek ve \u015eahin-Eker (16) yaralanmaya en s\u0131k maruz kalan meslek grubunu staj yapan \u00f6\u011frenci hem\u015firelerin (%67.3) olu\u015fturdu\u011funu ve bunu hem\u015firelerin (%17.3) izledi\u011fini belirtirken; Dizili-Yelgin ve arkada\u015flar\u0131 (8), stajyer hem\u015firelerlerden (%42.7) sonra hem\u015fire ve sa\u011fl\u0131k memurlar\u0131n\u0131n (%32.3) yaralanmaya daha \u00e7ok maruz kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirmi\u015ftir. Hem\u015firelik \u00f6\u011frencileri i\u00e7in yap\u0131lan bir\u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fmada da (3, 17-20) klinik uygulamalarda \u00f6\u011frenci hem\u015firelerin KDAY\u2019a maruz kald\u0131\u011f\u0131 belirtilmektedir.<\/p>\n

Kesici-delici alet yaralanmalar\u0131na ili\u015fkin al\u0131nan \u00f6nlemler, sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n hizmetlerini g\u00fcvenli ko\u015fullarda ger\u00e7ekle\u015ftirmesine ve risklerin en aza indirilmesine olanak sa\u011flamaktad\u0131r. Ancak, al\u0131nan tedbirlere ra\u011fmen mesleki temas kaynakl\u0131 infeksiyonlar halen devam etmektedir (8). CDC\u2019nin \u00f6nerdi\u011fi, her hasta ile temasta uygulanmas\u0131 gereken \u00fcniversal \u00f6nlemler, infekte hastalardan korunmak i\u00e7in olduk\u00e7a \u00f6nemlidir (5). Sa\u011fl\u0131k personeli, hastalar\u0131n anamnez ve fizik muayenesi ile hepatit B, C ve HIV pozitif hastalar\u0131 ay\u0131rt edemedi\u011fi i\u00e7in b\u00fct\u00fcn hastalar\u0131 potansiyel infekte kabul etmeli \u00fcniversal \u00f6nlemleri alarak \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r. \u00dcniversal \u00f6nlemleri uygulamayan hem\u015firelerin uygulayanlara g\u00f6re kesici-delici alet yaralanmas\u0131n\u0131 alt\u0131 kat daha fazla ya\u015fad\u0131klar\u0131 belirtilmi\u015ftir (10). Ayr\u0131ca, KDAY\u2019\u0131n \u00f6nlenebilmesi i\u00e7in, gereksiz i\u011fne kullan\u0131mlar\u0131n\u0131n engellenmesi, ki\u015fisel koruyucu g\u00fcvenlik \u00f6zellikleri olan ekipmanlar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 ve bu ekipmanlar\u0131n kullan\u0131m\u0131 kapsam\u0131nda e\u011fitimlerin verilmesi olduk\u00e7a \u00f6nemlidir (5). Castella ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n (21) yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmada, i\u011fne ile meydana gelen 439 perk\u00fctan yaralanman\u0131n %74\u2019\u00fcn\u00fcn \u00f6nlenebilir yaralanmalar grubuna girdi\u011fi ve kazalar\u0131n %24\u2019\u00fcn\u00fcn koruyucu g\u00fcvenlik \u00f6zelliklerine sahip i\u011fnelerin kullan\u0131larak \u00f6nlenebilece\u011fi belirtilmi\u015ftir. Belachew ve arkada\u015flar\u0131 (2) ise koruyucu g\u00fcvenlik \u00f6zelliklerine sahip i\u011fne kullan\u0131m\u0131n\u0131n zarar verme riskini d\u00f6rtte \u00fc\u00e7 oran\u0131nda azaltabilece\u011fini bildirmi\u015ftir.\u00a0<\/span><\/p>\n

Bu \u00e7al\u0131\u015fma, hem\u015firelik ve ebelik \u00f6\u011frencilerinin, kesici-delici t\u0131bbi aletlerin g\u00fcvenli kullan\u0131m\u0131na y\u00f6nelik tutumlar\u0131n\u0131 de\u011ferlendirmek ve bunlar\u0131 etkileyen fakt\u00f6rleri belirlemek amac\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftirildi. Hem\u015firelik ve ebelik \u00f6\u011frencilerinde KDAY s\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, kan ve v\u00fccut s\u0131v\u0131lar\u0131 ile temas\u0131na neden olan fakt\u00f6rlerin ve bu t\u00fcr yaralanmalar\u0131n bildirilmesinin \u00f6n\u00fcndeki engellerin bilinmesi, maruziyet sonras\u0131 al\u0131nmas\u0131 gereken \u00f6nlemlerin belirlenmesi ve bula\u015fmay\u0131 \u00f6nlemeye y\u00f6nelik \u00f6nlemlerin al\u0131nmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemlidir.\u00a0<\/span><\/p>\n

Y\u00d6NTEMLER<\/b><\/h2>\n

Tan\u0131mlay\u0131c\u0131 nitelikte olan bu ara\u015ft\u0131rma \u0130stanbul\u2019da bulunan bir vak\u0131f \u00fcniversitesinde \u015eubat-Mart 2019 tarihleri aras\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirildi. Ara\u015ft\u0131rman\u0131n evrenini, hem\u015firelik ve ebelik b\u00f6l\u00fcmlerinde 2. 3. ve 4. s\u0131n\u0131flarda \u00f6\u011frenim g\u00f6ren \u00f6\u011frenciler olu\u015fturdu (N=350).\u00a0 <\/span>Birinci s\u0131n\u0131f \u00f6\u011frencileri klinik deneyimlerinin fazla olmamas\u0131 nedeni ile ara\u015ft\u0131rma kapsam\u0131na al\u0131nmad\u0131. \u00d6rneklem se\u00e7imine gidilmeden evrenin tamam\u0131na ula\u015f\u0131lmas\u0131 hedeflendi. Ara\u015ft\u0131rman\u0131n \u00f6rneklemini, ara\u015ft\u0131rman\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarihlerde okulda bulunan ve ara\u015ft\u0131rmaya kat\u0131lmay\u0131 kabul eden 250 (%71.4) \u00f6\u011frenci olu\u015fturdu. Ara\u015ft\u0131rman\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarihlerde devams\u0131zl\u0131k kullanan, raporlu olan, anketi doldurmak istemeyen, anketleri eksik ve hatal\u0131 dolduran \u00f6\u011frenciler kapsam d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131ld\u0131. Veriler toplanmaya ba\u015flanmadan \u00f6nce uygun zaman aral\u0131\u011f\u0131n\u0131n belirlenmesi i\u00e7in hangi tarihte, hangi saatte ve hangi s\u0131n\u0131ftan toplanaca\u011f\u0131na ili\u015fkin bir plan olu\u015fturuldu. Bu plan olu\u015fturulurken derse giren \u00f6\u011fretim \u00fcyelerine konu hakk\u0131nda bilgi verilmi\u015ftir. Ara\u015ft\u0131rma verileri, planda belirtilen tarih ve saatlere uyularak, ilgili ders ba\u015flamadan 10-15 dk. \u00f6nce s\u0131n\u0131flara girilerek toplanm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6\u011frencilerin devams\u0131zl\u0131klar\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131narak her bir s\u0131n\u0131fa birden fazla girilmi\u015f ve kat\u0131l\u0131mc\u0131 say\u0131s\u0131 art\u0131r\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ara\u015ft\u0131rmada veri toplama arac\u0131 olarak; \u00d6\u011frenci Bilgi Formu ve Sa\u011fl\u0131k \u00c7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n Kesici-Delici T\u0131bbi Aletleri G\u00fcvenli Kullan\u0131ma Y\u00f6nelik Tutum \u00d6l\u00e7e\u011fi kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0<\/span><\/p>\n

\u00d6\u011frenci Bilgi Formu, ilgili literat\u00fcr bilgileri do\u011frultusunda (15, 18, 22, 23) ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar taraf\u0131ndan haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu formda, \u00f6\u011frencilerin sosyo-demografik \u00f6zellikleri ve kesici-delici aletlerle yaralanma durumlar\u0131 sorgulanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Sa\u011fl\u0131k \u00c7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n Kesici-Delici T\u0131bbi Aletleri G\u00fcvenli Kullan\u0131ma Y\u00f6nelik Tutum \u00d6l\u00e7e\u011fi, <\/i>Uzunbay\u0131r (23) taraf\u0131ndan geli\u015ftirilmi\u015ftir. Bu \u00f6l\u00e7ek;\u00a0 <\/span>bili\u015fsel, davran\u0131\u015fsal ve duyu\u015fsal olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 alt boyut ve 25 maddeden olu\u015fmakta olup be\u015fli likert tipinde bir \u00f6l\u00e7ektir (23). \u201cTamamen Kat\u0131l\u0131yorum\u201d \u015feklinde olan yan\u0131t 5 (be\u015f) puan olarak de\u011ferlendirilmi\u015fken, \u201cKat\u0131l\u0131yorum\u201d\u00a0 <\/span>4 (d\u00f6rt) , \u201cKarars\u0131z\u0131m\u201d 3 (\u00fc\u00e7), \u201cKat\u0131lm\u0131yorum\u201d 2 (iki) ve \u201cHi\u00e7 Kat\u0131lm\u0131yorum\u201d\u00a0 <\/span>1 (bir) puan olarak de\u011ferlendirilmi\u015ftir. Sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n olumsuz maddeler i\u00e7in verdi\u011fi tepkiler ise ters puanland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu puanlama sistemiyle \u00f6l\u00e7ekteki maddelerden al\u0131nabilecek minimum puan 25, maksimum puan ise 125\u2019tir. \u00d6l\u00e7ek puan\u0131n\u0131n y\u00fcksek olmas\u0131, \u00f6\u011frenci hem\u015firelerin kesici-delici t\u0131bbi aletlerin g\u00fcvenli kullan\u0131m\u0131na y\u00f6nelik tutumlar\u0131n\u0131n olumlu oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. Orijinal \u00f6l\u00e7e\u011fin Cronbach alfa de\u011feri 0.80 olarak bulunmu\u015f ve g\u00fcvenirli\u011fi yeterli bir \u00f6l\u00e7ek olarak belirlenmi\u015ftir (23). Bu \u00e7al\u0131\u015fmada, Cronbach alfa g\u00fcvenilirlik katsay\u0131s\u0131 0.82 olarak bulunmu\u015ftur.<\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rman\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirilebilmesi i\u00e7in \u0130stanbul Bilim \u00dcniversitesi Klinik Ara\u015ft\u0131rmalar Etik Kurulu\u2019ndan (Karar No: 18.12.2018\/2018-18-01) onay al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca, ara\u015ft\u0131rman\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 Demiro\u011flu Bilim \u00dcniversitesi y\u00f6netiminden ve\u00a0 <\/span>\u00f6l\u00e7ek kullan\u0131m\u0131 i\u00e7in ilgili yazarlardan yaz\u0131l\u0131 izinler al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Veriler toplanmadan \u00f6nce \u00f6\u011frencilere ara\u015ft\u0131rma hakk\u0131nda gerekli bilgilendirme yap\u0131larak yaz\u0131l\u0131 onamlar\u0131 al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0<\/span><\/p>\n

Verilerin istatistiksel analizi, \u201cIBM SPSS Statistics for Windows. Version 22.0 (Statistical Package for the Social Sciences, IBM Corp., Armonk, NY, ABD)\u201d program\u0131 kullan\u0131larak yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Verilerin de\u011ferlendirilmesinde tan\u0131mlay\u0131c\u0131 istatistiksel y\u00f6ntemler olarak y\u00fczde, aritmetik ortalama, frekans, standard sapma kullan\u0131lm\u0131\u015f olup verilerin normal da\u011f\u0131l\u0131ma uygunlu\u011fu Shapiro-Wilk s\u0131namas\u0131 ile test edilmi\u015ftir. \u0130leri d\u00fczey \u00e7\u00f6z\u00fcmlemelerde parametrik olmayan testler olarak Mann-Whitney U testi, Poisson da\u011f\u0131l\u0131m\u0131, Wilcoxon testi ve Kruskal-Wallis H testi uygulanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

BULGULAR<\/b><\/h2>\n
\"\"<\/a>

Tablo 1.<\/strong> Hem\u015firelik ve Ebelik \u00d6\u011frencilerinin Sosyo-demografik \u00d6zelliklerine G\u00f6re Da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 (n=250)<\/p><\/div>\n

\u00c7al\u0131\u015fmaya kat\u0131lan hem\u015firelik ve ebelik \u00f6\u011frencilerinin sosyo-demografik \u00f6zelliklerine ili\u015fkin bilgiler Tablo 1\u2019de verilmi\u015ftir. Ankete kat\u0131lan \u00f6\u011frencilerin %87.6\u2019s\u0131 hem\u015firelik, %12.4\u2019\u00fc ebelik b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde \u00f6\u011frenimlerini s\u00fcrd\u00fcrmektedir. \u00d6\u011frencilerin ya\u015f ortalamalar\u0131 21.6 \u00b1 2.28 olarak belirlenmi\u015ftir. \u00c7o\u011fu kad\u0131n (%85.2), bekar (%98) ve genel \/ anadolu lisesi mezunudur (%52). \u00d6\u011frencilerin %17.6\u2019s\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmakta olup \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n \u00e7o\u011funlukla (%45.4) hastanenin di\u011fer birimlerinde (kardiyoloji, onkoloji, bebek bak\u0131m odas\u0131, e\u011fitim vb.) g\u00f6rev ald\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u00c7al\u0131\u015fma \u015fekline bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda en fazla vardiyal\u0131 (%54.5) olarak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131, meslekte \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcrelerinin 5.59\u00b118.88 ay ve bulundu\u011fu birimde \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcrelerinin ise 4.20 \u00b1 12.53 ay oldu\u011fu saptanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Tablo 2.<\/strong> Hem\u015firelik ve Ebelik \u00d6\u011frencilerinin Kesici-delici Aletlerle Yaralanma ile ilgili \u00d6zelliklerine g\u00f6re Da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 (n=250)<\/p><\/div>\n

Hem\u015firelik ve ebelik \u00f6\u011frencilerinin kesici-delici aletlerle yaralanma ile ilgili \u00f6zellikleri Tablo 2\u2019de g\u00f6sterilmi\u015ftir. \u00d6\u011frencilerin %43.6\u2019s\u0131 kesici-delici alet ile yaralanm\u0131\u015f olup %57.8\u2019i ila\u00e7 haz\u0131rlarken, %20.2\u2019si i\u011fnenin ucunu kapat\u0131rken, %5.5\u2019i i\u011fneyi enjekt\u00f6rden ay\u0131r\u0131rken yaralanmaya maruz kalm\u0131\u015ft\u0131r. Yaralanmaya maruz kalan \u00f6\u011frencilerin %64.2\u2019si i\u011fne ucu, %31.2\u2019si ampul ile yaralanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00f6\u011frencilerin yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131 (%61.5) yaralanan b\u00f6lgeyi bol su ve sabunla y\u0131karken, %7.4\u2019\u00fc yaray\u0131 s\u0131karak kanatm\u0131\u015ft\u0131r. Yaralanma sonras\u0131 bu durumu raporlayan \u00f6\u011frenci oran\u0131 %11 olarak tespit edilmi\u015ftir. \u00d6\u011frencilerin yar\u0131s\u0131 (%50) bula\u015f olmayan kesici-delici alet ile yaraland\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bir \u015fey yapmaya gerek duymad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etmi\u015ftir. Ankete kat\u0131lan \u00f6\u011frencilerin %74\u2019\u00fcn\u00fcn hepatit B a\u015f\u0131s\u0131 yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 belirlenmi\u015ftir. Kesici-delici alet kullan\u0131m\u0131na ili\u015fkin e\u011fitim ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten \u00f6\u011frenci oran\u0131 %78.8 olup e\u011fitim alanlar\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fu (%83.3) e\u011fitimi teorik ders s\u0131ras\u0131nda ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmi\u015ftir.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Tablo 3.<\/strong> Toplam \u00d6l\u00e7ek Puan\u0131 ve Alt Boyut Maddelerinin Toplam Puan Ortalamas\u0131 (n=250)<\/p><\/div>\n

\"\"<\/a>

Tablo 4.<\/strong> Kesici-Delici T\u0131bbi Aletlerin G\u00fcvenli Kullan\u0131m\u0131na Y\u00f6nelik Tutum \u00d6l\u00e7e\u011fi Maddelerinin Puan Da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 (n=250)<\/p><\/div>\n

Ara\u015ft\u0131rmaya kat\u0131lan \u00f6\u011frencilerin, kesici-delici t\u0131bbi aletlerin g\u00fcvenli kullan\u0131m\u0131na y\u00f6nelik tutum \u00f6l\u00e7e\u011finin toplam \u00f6l\u00e7ek puan\u0131 ve alt boyut maddelerinin toplam puan ortalamalar\u0131 Tablo 3\u2019te yer almaktad\u0131r. Buna g\u00f6re; \u00f6\u011frencilerin kesici-delici t\u0131bbi aletlerin g\u00fcvenli kullan\u0131m\u0131na y\u00f6nelik tutum \u00f6l\u00e7e\u011fi alt boyutlar\u0131ndan ald\u0131klar\u0131 skorlar incelendi\u011finde kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n en d\u00fc\u015f\u00fck ortalama puan\u0131 duyu\u015fsal alt boyutundan (27.19 \u00b1 2.92), en y\u00fcksek ortalama puan\u0131 ise bili\u015fsel alt boyutundan ald\u0131klar\u0131 (55.59 \u00b1 4.20) belirlendi. \u00d6\u011frencilerin \u00f6l\u00e7ek maddeleri puan ortalamalar\u0131 incelendi\u011finde, en d\u00fc\u015f\u00fck puan ortalamas\u0131na sahip olan davran\u0131\u015fsal alt boyutun maddesi olan 15. madde \u201cKullan\u0131lm\u0131\u015f i\u011fneleri ve di\u011fer kesici-delici aletleri t\u0131bbi at\u0131k kutusuna atar\u0131m\u201d (4.26 \u00b1 1.43) olarak bulunurken, en y\u00fcksek puan ortalamas\u0131na sahip olan madde ise bili\u015fsel alt boyuta ait olan 4. madde \u201c\u0130nvaziv giri\u015fim yap\u0131lan birimlerde t\u0131bbi at\u0131k kutusu bulunmal\u0131d\u0131r\u201d (4.86 \u00b1 0.36) olarak bulunmu\u015ftur. Kesici-delici t\u0131bbi aletleri g\u00fcvenli kullan\u0131m\u0131na y\u00f6nelik tutum \u00f6l\u00e7e\u011finin alt boyut maddelerin puan da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 Tablo 4\u2019te verilmi\u015ftir.<\/p>\n

Hem\u015firelik ve ebelik \u00f6\u011frencilerinin \u00f6l\u00e7ek toplam ve alt boyut puan ortalamalar\u0131 ile \u00f6\u011frencilerin ya\u015f\u0131, cinsiyeti, e\u011fitim d\u00fczeyi, s\u0131n\u0131f durumu, medeni durumu, \u00e7al\u0131\u015fma durumu, \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 birim aras\u0131ndaki ili\u015fkiler incelendi\u011finde istatistiksel olarak anlaml\u0131 bir fark olmad\u0131\u011f\u0131 tespit edilmi\u015ftir (p <\/i>> 0.05). \u00d6l\u00e7ek toplam puan\u0131 ve alt boyut puanlar\u0131 kesici-delici alet kullan\u0131m\u0131 ile ilgili e\u011fitimi alma durumuna g\u00f6re <\/b>kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ise istatistiksel olarak anlaml\u0131 bir fark bulunmu\u015ftur (p<\/i> < 0.05). Buna g\u00f6re, kesici-delici alet kullan\u0131m\u0131 ile ilgili e\u011fitim alanlar\u0131n toplam \u00f6l\u00e7ek puan\u0131 (p<\/i> = 0.001) ile bili\u015fsel (p<\/i> = 0.001), duyu\u015fsal (p<\/i> = 0.002) ve davran\u0131\u015fsal (p<\/i> = 0.03) alt \u00f6l\u00e7ek puan ortalamalar\u0131 daha y\u00fcksektir.<\/p>\n

\u0130RDELEME<\/b><\/h2>\n

\u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zda yer alan hem\u015firelik ve ebelik \u00f6\u011frencilerinin %43.6\u2019s\u0131n\u0131n KDAY\u2019a maruz kald\u0131\u011f\u0131 belirlenmi\u015ftir. Literat\u00fcrde bu konu ile ilgili yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarda farkl\u0131 sonu\u00e7lar\u0131n elde edildi\u011fi g\u00f6r\u00fclmekle birlikte benzer sonu\u00e7larla da kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Buna g\u00f6re, Do\u011fru ve Akyol (3) hem\u015firelik \u00f6\u011frencilerinin %31\u2019nin, Jelly ve arkada\u015flar\u0131 (17) %39.7\u2019nin, Zhang\u00a0ve arkada\u015flar\u0131 (20) %60.3\u2019n\u00fcn, Chunlan ve arkada\u015flar\u0131 (22) % 60.8\u2019nin KDAY\u2019a maruz kald\u0131klar\u0131n\u0131 belirtmi\u015flerdir. Hong Kong\u2019daki hem\u015firelik \u00f6\u011frencilerinde KDAY\u2019\u0131n analiz edildi\u011fi \u00e7al\u0131\u015fmada ise, toplam 51 (43 delici-i\u011fne ve 8 kesici yaralanma) vaka bildirilmi\u015ftir (24). Bu sonu\u00e7lar hem\u015firelik \u00f6\u011frencilerinin KDAY nedeniyle kan kaynakl\u0131 patojenlere mesleki olarak maruz kalma riskinin y\u00fcksek oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. Ayr\u0131ca, yaralanmaya maruz kalmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten \u00f6\u011frenciler aras\u0131nda bilgi eksikli\u011finden dolay\u0131 yaraland\u0131\u011f\u0131n\u0131 fark edemeyen ya da hat\u0131rlayamayan \u00f6\u011frencilerin olabilece\u011fi de d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir.\u00a0<\/span><\/p>\n

Sa\u011fl\u0131k personeline infeksiyon bula\u015fmas\u0131na neden olan fakt\u00f6rler aras\u0131nda yaralanman\u0131n t\u00fcr\u00fc, \u015fekli ve yaralanmaya sebep olan aletlerin \u00f6zellikleri \u00f6nemlidir. Ayr\u0131ca, yaralanma ne kadar derinse infeksiyon bula\u015fma riski de o derece fazlad\u0131r (16). Kesici-delici alet yaralanmas\u0131na neden olan uygulamalar\u0131n ve al\u0131nmas\u0131 gereken \u00f6nlemlerin belirlenmesi mesleki risklerin azalt\u0131lmas\u0131nda rol oynayabilir (3). \u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zda, yaralanmalar\u0131n en fazla tedavi \u00f6ncesi ila\u00e7 haz\u0131rlarken (%57.8) ve i\u011fnenin ucunu kapat\u0131rken (%20.2) meydana geldi\u011fi tespit edilmi\u015ftir. Yaralanmaya maruz kalan \u00f6\u011frencilerin ise b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu (%64.2) i\u011fne ucu, %31.2\u2019si ise ampul ile yaralanm\u0131\u015ft\u0131r. Karata\u015f ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n (18) \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda, s\u0131ras\u0131yla temiz aletle yaralanma, ila\u00e7 uygulamas\u0131 \u00f6ncesi yaralanma ve injeksiyon\/ tedavi sonras\u0131nda i\u011fne ucunu kapat\u0131rken yaralanma \u00f6ne \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Demirda\u011f ve arkada\u015flar\u0131na (15) g\u00f6re \u00f6\u011frencilerdeki yaralanma bilgi eksikli\u011fi ve dikkatsizlikten (i\u011fne ucunu kapatmak, avucunda tutmak, t\u0131bbi at\u0131k kutusuna atmamak vb.) kaynaklanmaktad\u0131r. Cheung ve arkada\u015flar\u0131 (24) yapt\u0131klar\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmada, \u00f6\u011frenci hem\u015firelerde KDAY\u2019a neden olan en yayg\u0131n uygulamalar aras\u0131nda, i\u011fne kapa\u011f\u0131n\u0131n, ampul veya flakonlar\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131, i\u011fnenin bat\u0131r\u0131lmas\u0131 ve b\u00f6brek k\u00fcvetinde kirli ve temiz malzemenin kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 gibi fakt\u00f6rlerin yer ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmektedir. Bir ba\u015fka \u00e7al\u0131\u015fmada ise i\u011fne kapa\u011f\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131, \u00f6\u011frencilerde en yayg\u0131n nedensel etken olarak belirlenmi\u015ftir (25). Bizim \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131zda ve di\u011fer \u00e7al\u0131\u015fmalarda g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere yaralanmalar\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde tedavi \u00f6ncesi temiz aletler ile ilgili oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu sonu\u00e7 bize \u00f6\u011frenci hem\u015firelerin ila\u00e7 haz\u0131rlama s\u0131ras\u0131nda gerekli \u00f6zeni g\u00f6steremediklerini veya klinik \u00f6ncesi e\u011fitimlerde bu konu ile ilgili yeterli ve etkili uygulamalar\u0131n yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrmektedir. Bu konuda, \u00f6\u011frencilere enjekt\u00f6r kapa\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7arken daha dikkatli olmalar\u0131 ve kesinlikle enjekt\u00f6r kapa\u011f\u0131n\u0131 kapatmamalar\u0131 gerekti\u011fi vurgulanmal\u0131d\u0131r. Bu nedenle, her klinik uygulama \u00f6ncesi bu konunun \u00fczerinde durulmas\u0131 ve kliniklerde \u00f6\u011frencilerin g\u00f6zlenerek g\u00fcvenli \u00e7al\u0131\u015fma davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n kazand\u0131r\u0131lmas\u0131 hedeflenmelidir.\u00a0<\/span><\/p>\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fczde enjekt\u00f6r, bisturi, lanset gibi tek kullan\u0131ml\u0131k t\u0131bbi malzemelerin kullan\u0131lmas\u0131, vakumlu t\u00fcple kan alma, injeksiyon sonras\u0131 kullan\u0131lan i\u011fne u\u00e7lar\u0131n\u0131n tekrar kapat\u0131lmadan delinmez infekte at\u0131k kutusuna at\u0131lmas\u0131 gibi yakla\u015f\u0131mlar i\u011fne yaralanmalar\u0131n\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde azaltmaktad\u0131r (26, 27). Ayr\u0131ca, koruyucu g\u00fcvenlik \u00f6zelliklerine sahip ekipman ve cihazlar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 ve g\u00fcvenli bir \u00e7evrenin olu\u015fturulmas\u0131 i\u011fnelerden kaynaklanan yaralanmalar\u0131n say\u0131s\u0131nda \u00f6nemli azalmaya neden olabilir (21, 28). Ancak baz\u0131 koruyucu g\u00fcvenlik malzemelerinin maliyetinin y\u00fcksek olmas\u0131 nedeniyle kullan\u0131mlar\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 belirtilmektedir (9). Yaralanmaya neden olan t\u0131bbi aletlerin incelendi\u011fi bir \u00e7al\u0131\u015fmada Taiwan\u2019daki \u00f6\u011frenci hem\u015firelerde, staj s\u0131ras\u0131nda meydana gelen yaralanmaya en fazla enjekt\u00f6r i\u011fnelerinin (%86.8) neden oldu\u011fu belirlenmi\u015ftir (19). Benzer olarak, Do\u011fru ve Akyol (3), Zhang ve arkada\u015flar\u0131 (20), Smith ve Leggat (25) da \u00f6\u011frencilerde en fazla yaralanman\u0131n enjekt\u00f6r i\u011fnesi ile ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini ve bunu steril cam k\u0131r\u0131klar\u0131ndan kaynakl\u0131 yaralanmalar\u0131n izledi\u011fini bildirmi\u015ftir. Di\u011fer pek \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fma sonucuna benzer bir \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131zdan elde edilen bulgulara g\u00f6re de enjekt\u00f6r i\u011fnesinin perk\u00fctan yaralanmaya en fazla neden olan t\u0131bbi ara\u00e7\/\u00f6\u011fe oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.\u00a0<\/span><\/p>\n

Hepatit B virusu, HCV ve HIV ile temas ve sonras\u0131nda yap\u0131lmas\u0131 gerekenler sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 taraf\u0131ndan mutlaka bilinmesi gereken konulard\u0131r. T\u00fcm etkenlerle ilgili etkin ve temel yakla\u015f\u0131m, maruz kalan b\u00f6lgenin bol su ve sabunla y\u0131kanmas\u0131, sonras\u0131nda da bir cilt antisepti\u011fi ile temizlenmesidir. Bu uygulama sonras\u0131nda, kaynak ve maruz kalan \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n risk de\u011ferlendirmesi yap\u0131larak bir takip ve tedavi program\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 gerekir (9, 26). Bizim \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131zda, kesici-delici alet yaralanmas\u0131na maruz kalan \u00f6\u011frencilerin yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131 (%61.5) yaralanan b\u00f6lgeyi bol su ve sabunla y\u0131kad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtirken, %12.84\u2019\u00fc dezenfektan madde ile sildi\u011fini ifade etmi\u015ftir. Ayr\u0131ca, \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131zda \u00f6\u011frencilerin %11\u2019i yaraland\u0131\u011f\u0131n\u0131 rapor ederken, yar\u0131s\u0131 (%50) bula\u015f olmayan kesici-delici alet ile yaraland\u0131klar\u0131 i\u00e7in hi\u00e7bir \u015fey yapmaya gerek duymad\u0131klar\u0131n\u0131 belirtmi\u015ftir. Kesici-delici aletlerle yaralanmaya maruz kalan \u00f6\u011frencilerin yaralanmay\u0131 rapor etme oranlar\u0131 i\u00e7in di\u011fer \u00e7al\u0131\u015fmalara bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda; Jelly ve arkada\u015flar\u0131 (17) %54.5\u2019inin, Shiao ve arkada\u015flar\u0131 (19) %86.9\u2019unun, Zhang ve arkada\u015flar\u0131 (20) ise %86.9\u2019unun yaralanmay\u0131 rapor etmediklerini bildirmi\u015ftir. Smith ve Leggat (25), \u00f6\u011frenci hem\u015firelerin %39.5\u2019inin i\u011fne batmas\u0131 yaralanmas\u0131n\u0131 bildirmedi\u011fini ve bu \u00f6\u011frencilerin %42\u2019sinin bunun nedeni olarak yaralanmaya neden olan \u00f6\u011fenin kullan\u0131lmam\u0131\u015f olmas\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi\u011fini ifade etmi\u015ftir. Karata\u015f ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n (18) \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda da, benzer \u015fekilde \u00f6\u011frencilerin %44.7\u2019sinin yaralanmay\u0131 rapor etmedi\u011fi ve buna gerek\u00e7e olarak \u201cProsed\u00fcrden haberim yoktu\u201d, \u201cHastan\u0131n bula\u015ft\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k riski d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fc\u201d veya \u201cEndi\u015fe duymad\u0131m\u201d gibi nedenler g\u00f6sterdikleri belirtilmi\u015ftir. Do\u011fru ve Akyol (3) ise ara\u015ft\u0131rmaya kat\u0131lan \u00f6\u011frencilerin \u00e7o\u011funlu\u011funun (%68.6) yaralanmay\u0131 rapor etmedi\u011fini belirlemi\u015f ve \u00f6\u011frenciler rapor etmeme nedenlerini s\u0131ras\u0131yla, \u201cSteril aletle yaraland\u0131m\u201d, \u201cEndi\u015fe etmedim\u201d, \u201cS\u00fcreci bilmiyordum\u201d veya \u201cYaralanmadan \u00f6nce ba\u011f\u0131\u015f\u0131klamay\u0131 tamamlad\u0131m\u201d \u015feklinde belirtmi\u015ftir. Bizim \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131zda ve di\u011fer \u00e7al\u0131\u015fmalarda rapor etmeyenlerin oran\u0131n\u0131n y\u00fcksek olmas\u0131 olduk\u00e7a dikkat \u00e7ekicidir. Bu durumun nedeni, \u00f6\u011frencilerin daha \u00e7ok tedavi \u00f6ncesi temiz aletle yaralanmas\u0131 olabilir. Ayr\u0131ca, \u00f6\u011frenci grubumuzda, \u201cZaman\u0131m yoktu\u201d, \u201c\u00d6nemsemedim\u201d, \u201cBula\u015f olmayan kesici-delici alet ile yaraland\u0131\u011f\u0131m i\u00e7in hi\u00e7bir \u015fey yapmad\u0131m\u201d gibi ifadelerin yer almas\u0131 \u00f6\u011frencilerin maruziyet sonras\u0131 al\u0131nmas\u0131 gereken \u00f6nlemler konusundaki fark\u0131ndal\u0131klar\u0131n\u0131n yeterli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrmektedir. \u00d6\u011frencilere yaralanma sonras\u0131 erken m\u00fcdahale edilebilmesi i\u00e7in maruziyet sonras\u0131 izlenecek yollara ili\u015fkin ad\u0131mlar\u0131n neler oldu\u011fu d\u00fczenlenen e\u011fitimlerde vurgulanmal\u0131, KDAY durumunda standard prosed\u00fcrler geli\u015ftirilerek izlenecek ad\u0131mlar a\u00e7\u0131k ve net bir \u015fekilde a\u00e7\u0131klanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Kontamine i\u011fne ile HBV\u2019nin bula\u015fma riski HIV bula\u015fma riskine g\u00f6re daha fazlad\u0131r. HBV, viral hepatitler aras\u0131nda en y\u00fcksek bula\u015fma riski ta\u015f\u0131yan ve sa\u011fl\u0131k personelinin ya\u015fam\u0131n\u0131 ciddi \u015fekilde tehdit eden bir infeksiyondur. HBV ge\u00e7i\u015f riski, a\u015f\u0131lama ile %90-95 oran\u0131nda \u00f6nlenebilmektedir (29). Perk\u00fctan yaralanma meydana geldi\u011finde ise HBV ve HIV i\u00e7in temas sonras\u0131 profilaksi ve rutin serolojik tetkiklerin takibi \u00f6nerilmektedir. HCV i\u00e7in herhangi bir profilaksi olmad\u0131\u011f\u0131ndan sadece serolojik takip yap\u0131labilmektedir (8). Shiao ve arkada\u015flar\u0131 (19), \u00f6\u011frencilerin yakla\u015f\u0131k yar\u0131s\u0131n\u0131n (%47.6) HBV\u2019ye kar\u015f\u0131 a\u015f\u0131 yapt\u0131rmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade ederken, Karata\u015f ve arkada\u015flar\u0131 (18), \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 kapsam\u0131nda ara\u015ft\u0131rma grubuna al\u0131nan \u00f6\u011frenci hem\u015firelerin yakla\u015f\u0131k 1\/4\u2019\u00fcn\u00fcn a\u015f\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve a\u015f\u0131 yapt\u0131ran grubun ise %30.1\u2019inin a\u015f\u0131 sonras\u0131 tahlil yapt\u0131rmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmi\u015ftir. \u00d6\u011frencilerle yap\u0131lan di\u011fer \u00e7al\u0131\u015fmalara bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda; Jelly ve arkada\u015flar\u0131 (3), \u00f6\u011frencilerin yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131n\u0131n (%69.6), Do\u011fru ve Akyol (17) ise \u00f6\u011frencilerin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funun (%86.4) hepatit B a\u015f\u0131s\u0131 yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 tespit etmi\u015ftir. Bizim \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131zda da, \u00f6\u011frencilerin %74\u2019\u00fcn\u00fcn hepatit B a\u015f\u0131s\u0131 yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 tespit edilirken %14\u2019\u00fcn\u00fcn a\u015f\u0131 yapt\u0131r\u0131p yapt\u0131rmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmedi\u011fi\/ hat\u0131rlamad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ara\u015ft\u0131rman\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fcniversitede i\u015f sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve g\u00fcvenli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan t\u00fcm \u00f6\u011frencilerin hepatit B a\u015f\u0131s\u0131 yapt\u0131rmadan klinik uygulamaya \u00e7\u0131kart\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir. Bu kapsamda, a\u015f\u0131lanma ile birlikte \u00f6\u011frencilerin ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k kazan\u0131p kazanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n kontrol\u00fc ve takibi de olduk\u00e7a \u00f6nemlidir. Klinik uygulamadan sorumlu \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131 \u00f6\u011frencilere dan\u0131\u015fmanl\u0131k yaparak bu konuda y\u00f6nlendirmelidir. Yapt\u0131r\u0131lan a\u015f\u0131 ile kazan\u0131lan ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n daha sonraki s\u00fcre\u00e7lerde hepatit B hastal\u0131\u011f\u0131na yakalanma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 azaltacakt\u0131r.<\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zda kesici-delici alet kullan\u0131m\u0131na ili\u015fkin e\u011fitim alanlar\u0131n oran\u0131 %78.8 olarak bulunmu\u015f ve e\u011fitim alanlar\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funun (%83.3) e\u011fitimi teorik ders s\u0131ras\u0131nda ald\u0131\u011f\u0131 belirlenmi\u015ftir. Ayr\u0131ca kesici-delici alet kullan\u0131m\u0131 ile ilgili e\u011fitimi alan \u00f6\u011frencilerin e\u011fitim almayanlara g\u00f6re kesici-delici t\u0131bbi aletlerin g\u00fcvenli kullan\u0131m\u0131na y\u00f6nelik tutumlar\u0131 daha iyidir. \u00d6\u011frenci hem\u015firelerle yap\u0131lan bir \u00e7al\u0131\u015fmada, KDAY\u2019\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in i\u015f g\u00fcvenli\u011fi e\u011fitimlerinin geli\u015ftirilmesi ve uygulanmas\u0131n\u0131n \u00f6nemli oldu\u011fu belirtilmi\u015ftir (20). Hem\u015firelerde uygulanan bir di\u011fer \u00e7al\u0131\u015fmada ise benzer \u015fekilde, KDAY hakk\u0131nda verilen e\u011fitimlerin hem\u015firelerin bu konudaki fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir (27). \u00dcniversite ders programlar\u0131 kapsam\u0131nda \u00f6\u011frencilere KDAY ile ilgili konular verilse dahi her klinik uygulama \u00f6ncesi i\u015f g\u00fcvenli\u011fi e\u011fitimleri verilerek \u00f6\u011frencilerin fark\u0131ndal\u0131k d\u00fczeyinin art\u0131r\u0131lmas\u0131 sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca klinik uygulaman\u0131n ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi birimlerde verilen e\u011fitimler \u00f6\u011frencilerin bu konuda olumlu davran\u0131\u015f geli\u015ftirmelerine katk\u0131 sa\u011flayabilir.\u00a0<\/span><\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zda \u00f6\u011frencilerin s\u0131n\u0131f seviyesi ile \u00f6l\u00e7ek ve alt \u00f6l\u00e7ek puanlar\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fki incelendi\u011finde anlaml\u0131 bir ili\u015fki olmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Literat\u00fcrde bu konu ile ilgili farkl\u0131 sonu\u00e7lar\u0131n elde edildi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Souza-Borges ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n (30) <\/b>\u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda, \u00f6\u011frenciler aras\u0131nda KDAY\u2019\u0131n en fazla 8. yar\u0131y\u0131lda meydana geldi\u011fi bildirilmi\u015ftir. Benzer \u015fekilde, Do\u011fru ve Akyol (3)\u2019un \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda da 4. s\u0131n\u0131f hem\u015firelik \u00f6\u011frencilerinin di\u011fer s\u0131n\u0131flara g\u00f6re daha fazla oranda yaraland\u0131\u011f\u0131 belirlenmi\u015f olup bu durum internlik uygulamas\u0131 nedeniyle hasta bak\u0131m\u0131nda daha aktif rol oynamalar\u0131 ile ili\u015fkilendirilmi\u015ftir. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalardan elde edilen sonu\u00e7lar\u0131n aksine KDAY\u2019\u0131n alt s\u0131n\u0131flarda daha fazla oldu\u011funu g\u00f6steren \u00e7al\u0131\u015fmalar da mevcuttur. Chunlan ve arkada\u015flar\u0131 (22), \u00f6\u011frencilerde KDAY\u2019\u0131n klinik uygulaman\u0131n ilk d\u00f6nemlerinde daha fazla oldu\u011funu belirtmektedir. Hem\u015firelik \u00f6\u011frencileri ile yap\u0131lan bir di\u011fer \u00e7al\u0131\u015fmada da s\u0131n\u0131flara g\u00f6re yaralanma say\u0131s\u0131 incelendi\u011finde en \u00e7ok yaralanman\u0131n 2. s\u0131n\u0131f en az yaralanman\u0131n 4. s\u0131n\u0131f \u00f6\u011frencilerinde oldu\u011fu tespit edilmi\u015ftir. Bu durum, 4. s\u0131n\u0131f \u00f6\u011frencilerinin halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 uygulama alanlar\u0131 ile psikiyatri kliniklerinde uygulamaya \u00e7\u0131kmalar\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla daha az perk\u00fctan giri\u015fim yapmalar\u0131na ya da hasta bak\u0131m\u0131 ve tedavi i\u015flemleri konusunda daha fazla tecr\u00fcbe kazanmalar\u0131na ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r (18).\u00a0<\/span><\/p>\n

Bu \u00e7al\u0131\u015fma, ara\u015ft\u0131rman\u0131n ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi \u00fcniversitenin hem\u015firelik ve ebelik b\u00f6l\u00fcmlerinde 2., 3., ve 4. s\u0131n\u0131flarda okuyan \u00f6\u011frenciler ile s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Klinik deneyim g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunduruldu\u011fu i\u00e7in 1. s\u0131n\u0131f \u00f6\u011frencileri ara\u015ft\u0131rmaya dahil edilmemi\u015ftir. Sadece bir \u00fcniversitede y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi nedeniyle sonu\u00e7lar\u0131m\u0131z t\u00fcm \u00fclkeye genellenemez. \u00d6\u011frencilerden, kesici-delici alet yaralanmas\u0131na ili\u015fkin mesleki maruziyetlerinin olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu durumu raporlay\u0131p raporlamad\u0131klar\u0131n\u0131 hat\u0131rlamalar\u0131 istenmi\u015ftir. Bu nedenle \u00f6\u011frencilerde hat\u0131rlamaya ili\u015fkin baz\u0131 yan\u0131lg\u0131lar meydana gelmi\u015f olabilir. Ayr\u0131ca, ara\u015ft\u0131rmam\u0131zda kullan\u0131lan \u00f6l\u00e7e\u011fin \u00f6\u011frenciler ile yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarda az say\u0131da kullan\u0131lmas\u0131 da bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r.\u00a0<\/span><\/p>\n

Sonu\u00e7 olarak, \u00f6l\u00e7ek alt boyut ile toplam \u00f6l\u00e7ek puan ortalamalar\u0131n\u0131n maksimum de\u011fere yak\u0131n oldu\u011fu bulunmu\u015ftur. Bu sonu\u00e7 do\u011frultusunda, hem\u015firelik ve ebelik \u00f6\u011frencilerinin kesici-delici t\u0131bbi aletlerin g\u00fcvenli kullan\u0131m\u0131na y\u00f6nelik tutumlar\u0131n\u0131n iyi d\u00fczeyde oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. \u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zda, \u00f6\u011frencilerin \u00e7o\u011funlu\u011funun tedavi \u00f6ncesi ila\u00e7 haz\u0131rlarken KDAY\u2019a maruz kald\u0131\u011f\u0131, \u00e7o\u011funlukla i\u011fne ucu ile yaraland\u0131\u011f\u0131 ve yaralanmay\u0131 rapor eden \u00f6\u011frenci say\u0131s\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fu belirlenmi\u015ftir. KDAY\u2019a ili\u015fkin e\u011fitim alan \u00f6\u011frencilerin kesici-delici aletlerin g\u00fcvenli kullan\u0131m\u0131na ili\u015fkin tutumlar\u0131n\u0131n daha iyi oldu\u011fu belirlenmi\u015ftir. Sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 olma yolunda e\u011fitim g\u00f6ren \u00f6\u011frencilere, hem teorik hem uygulamal\u0131 e\u011fitimlerde kesici-delici alet yaralanmas\u0131na ili\u015fkin al\u0131nmas\u0131 gereken \u00fcniversal \u00f6nlemler ile s\u00fcre\u00e7 y\u00f6netimine ili\u015fkin bilgilendirmelerin belirli aral\u0131klarla yap\u0131larak fark\u0131ndal\u0131klar\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca, klinik ortamlarda denetimler yaparak yanl\u0131\u015f tutum ve davran\u0131\u015flar\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmeli ve klinik rehber hem\u015firelerin do\u011fru uygulamalar\u0131 g\u00f6stererek \u00f6\u011frencilere \u00f6rnek olmas\u0131 sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. \u00d6ncelikli hedef KDAY\u2019\u0131n \u00f6nlenmesi, olu\u015fmas\u0131 durumunda ise hemen m\u00fcdahalenin sa\u011flanmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan d\u00fczeltici tedbirlerin al\u0131nmas\u0131 ve tekrarlar\u0131n engellenmesi olmal\u0131d\u0131r.\u00a0<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

G\u0130R\u0130\u015e \u0130\u015f kazalar\u0131, \u00e7al\u0131\u015fma ya\u015fam\u0131ndaki en \u00f6nemli sorunlar aras\u0131nda yer almaktad\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fma ortam\u0131nda yeterli g\u00fcvenlik \u00f6nlemlerinin bulunmamas\u0131, ki\u015fisel yeteneksizlikler, kusurlu davran\u0131\u015flar, cihaz ve ekipman ar\u0131zalar\u0131 gibi nedenlerden dolay\u0131 ortaya \u00e7\u0131kan i\u015f kazalar\u0131, \u00f6l\u00fcmle sonu\u00e7lanman\u0131n yan\u0131 s\u0131ra \u00fcretim s\u00fcrecini de b\u00fcy\u00fck oranda engellemektedir (1). Sa\u011fl\u0131k hizmetlerinde ya\u015fanan i\u015f kazalar\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda kesici-delici alet yaralanmalar\u0131 (KDAY) gelmektedir (2). […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[5129],"tags":[4391,5289,5290,5288],"class_list":["post-23665","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ozgun-arastirma","tag-bulasici-hastaliklar","tag-delici-alet-yaralanmasi","tag-hemsirelik-ogrencisi","tag-kesici-alet-yaralanmasi"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23665","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=23665"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23665\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24172,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23665\/revisions\/24172"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=23665"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=23665"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=23665"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}