{"id":21961,"date":"2021-04-23T13:50:30","date_gmt":"2021-04-23T10:50:30","guid":{"rendered":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/?p=21961"},"modified":"2021-06-02T21:14:56","modified_gmt":"2021-06-02T18:14:56","slug":"hiv-aids-hastalarinda-alkole-bagli-olmayan-yagli-karaciger-hastaligi-sikligi-ve-iliskili-risk-faktorleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/2021\/04\/23\/hiv-aids-hastalarinda-alkole-bagli-olmayan-yagli-karaciger-hastaligi-sikligi-ve-iliskili-risk-faktorleri\/","title":{"rendered":"HIV\/AIDS Hastalar\u0131nda Alkole Ba\u011fl\u0131 Olmayan Ya\u011fl\u0131 Karaci\u011fer Hastal\u0131\u011f\u0131 S\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ve \u0130li\u015fkili Risk Fakt\u00f6rleri"},"content":{"rendered":"

G\u0130R\u0130\u015e<\/b><\/h2>\n

\u201cNonalcoholic fatty liver disease\u201d (NAFLD), yani alkole ba\u011fl\u0131 olmayan ya\u011fl\u0131 karaci\u011fer hastal\u0131\u011f\u0131, 1980 y\u0131l\u0131nda Ludwig ve arkada\u015flar\u0131 taraf\u0131ndan histopatolojik bulgular\u0131yla alkolik karaci\u011fer hastal\u0131\u011f\u0131na benzeyen hepatositlerde balonla\u015fma, iltihabi infiltrasyonlar\u0131n oldu\u011fu fakat alkol kullanmayan ki\u015filerde g\u00f6r\u00fclen bir hastal\u0131k tablosunun karaci\u011ferde a\u015f\u0131r\u0131 ya\u011f infiltrasyonuyla karakterize \u201cnon-alcoholic steatohepatitis (NASH)\u201d ismiyle tan\u0131mlanmas\u0131ndan sonra \u015fekillenmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r (1). NAFLD, karaci\u011ferde ya\u011flanman\u0131n oldu\u011fu fakat iltihabi infiltrasyonun bulunmad\u0131\u011f\u0131, a\u015f\u0131r\u0131 alkol t\u00fcketimi, viral hepatitler, amiodaron, glukokortikoidler, metotraksat, metoprolol, nonsteroid antiinflamatuarlar, tamoksifen, tetrasiklin gibi ila\u00e7lar\u0131n, total parenteral beslenme ve Wilson hastal\u0131\u011f\u0131, otoimm\u00fcn hepatitler, gebeli\u011fe ba\u011fl\u0131 karaci\u011fer ya\u011flanmas\u0131 gibi di\u011fer karaci\u011fer hastal\u0131klar\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 ya\u011fl\u0131 karaci\u011ferin en s\u0131k nedeni olarak kabul edilir (2,3). NAFLD, siroza, karaci\u011fer kanserine ve mortaliteye yol a\u00e7abildi\u011fi i\u00e7in \u00f6nemli bir sa\u011fl\u0131k sorunudur (4-6). Di\u011fer yandan NAFLD varl\u0131\u011f\u0131 kardiovask\u00fcler hastal\u0131klar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 i\u00e7in de ba\u011f\u0131ms\u0131z bir risk fakt\u00f6r\u00fcd\u00fcr (7).<\/p>\n

D\u00fcnyadaki HIV-negatiflerdeki NAFLD prevalans\u0131, co\u011frafi b\u00f6lgeler aras\u0131nda b\u00fcy\u00fck farkl\u0131l\u0131klar g\u00f6stermektedir; Kuzey Amerika\u2019da en y\u00fcksek ve Afrika\u2019da en d\u00fc\u015f\u00fck d\u00fczeyde olmakla birlikte; genel prevalans\u0131n %25 civar\u0131nda oldu\u011fu tahmin edilmektedir (8,9). HIV-pozitiflerde ise NAFLD prevalans\u0131 %28 ile 48 aras\u0131nda de\u011fi\u015fmektedir (4,10-14). Genel pop\u00fclasyonda, obezite, tip 2 diabetes mellitus, dislipidemi, metabolik sendrom ve genetik fakt\u00f6rler NAFLD ile ili\u015fkili durumlar olarak belirlenmi\u015ftir (15-17). HIV ile infekte olanlarda da s\u0131kl\u0131kla g\u00f6r\u00fclen ins\u00fclin direnci, mitokondriyal hasar ve di\u011fer viral infeksiyonlarla koinfeksiyon NAFLD geli\u015fimi i\u00e7in ana risk fakt\u00f6rleridir (18-20). Ayr\u0131ca HIV\u2019in kendisi de ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na NAFLD geli\u015fimi i\u00e7in risk olu\u015fturur (21,22). HIV ile infekte olan ve olmayanlarda NAFLD\u2019nin sonraki a\u015famalar\u0131nda inflamasyon ve hepatositlerde balonla\u015fmayla karekterize NASH ve ilerleyen d\u00f6nemlerde karaci\u011fer stellat h\u00fccrelerinin aktivasyonu ve nihayetinde fibrojenez ve siroza kadar ilerleyen tablolar g\u00f6r\u00fclebilir (23).\u00a0<\/span><\/p>\n

\u00dclkemizde sa\u011fl\u0131kl\u0131 yeti\u015fkinlerde ultrasonografi ve karaci\u011fer biyopsisi y\u00f6ntemleriyle yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarda NAFLD s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 %9.6-42 oranlar\u0131nda bulunmu\u015ftur (24-27). B\u00f6lgeye az miktarda g\u00f6\u00e7 olmas\u0131 nedeniyle, T\u00fcrk n\u00fcfusunu en iyi temsil etti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen bir ba\u015fka \u00e7al\u0131\u015fma Kapadokya b\u00f6lgesinde 2017-2018 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir. Bu \u00e7al\u0131\u015fmada abdominal ultrasonografi 2797 ki\u015fiye uygulanm\u0131\u015f ve \u00e7al\u0131\u015fma pop\u00fclasyonunun %60.1\u2019i karaci\u011fer ya\u011flanmas\u0131yla uyumlu ultrasonografik bulgular g\u00f6stermi\u015ftir. \u00c7al\u0131\u015fmaya kat\u0131lanlar\u0131n %61\u2019i kad\u0131n ve ortanca ya\u015f\u0131 51\u2019di. Ayr\u0131ca, bireylerin %45\u2019i obez ve %35\u2019i fazla kilolu idi. \u00c7al\u0131\u015fmada kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n bu \u00f6zelliklerinin NAFLD\u2019nin y\u00fcksek prevalans\u0131yla ili\u015fkili olabilece\u011fi vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r (28). Genel pop\u00fclasyonda veya belirli alt gruplarda NAFLD i\u00e7in evrensel tarama yap\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6neren bir k\u0131lavuz bulunmamaktad\u0131r. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, European AIDS Clinical Society (EACS) K\u0131lavuzu, ultrason kullanarak metabolik sendromlu HIV ile infekte hastalarda NAFLD taramas\u0131n\u0131 \u00f6nermektedir (29). \u00c7\u00fcnk\u00fc; etkili antiretroviral tedavinin ba\u015flat\u0131lmas\u0131yla AIDS ile ili\u015fkili \u00f6l\u00fcmlerde dramatik bir \u015fekilde azalmayla birlikte karaci\u011ferle ilgili morbidite ve mortalitede art\u0131\u015f g\u00f6r\u00fclmeye ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r (30).<\/p>\n

Halen, \u00fclkemizde HIV infeksiyonu olanlarda NAFLD prevalans ve ili\u015fkili fakt\u00f6rler hakk\u0131nda bilgi bulunmamaktad\u0131r. Bu \u00e7al\u0131\u015fmada yeni tan\u0131 alan HIV infeksiyonu olanlarda NAFLD\u2019nin prevalans\u0131, ilgili fakt\u00f6rlerin ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ama\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6ylece tan\u0131 alan bu hastalarda ilerleyen d\u00f6nemlerde AIDS d\u0131\u015f\u0131 sebeplerden olan karaci\u011ferle ilgili morbidite ve mortalitenin azalmas\u0131n\u0131 sa\u011flayabilmek hedeflenmi\u015ftir.\u00a0<\/span><\/p>\n

Y\u00d6NTEMLER<\/b><\/h2>\n

Bu \u00e7al\u0131\u015fmada, Haziran 2015-Eyl\u00fcl 2019 tarihleri aras\u0131nda Kronik Viral Hastal\u0131klar Poliklini\u011finde izlenen beyaz \u0131rktan olan 18 ya\u015f \u00fczerindeki toplam 558 yeni tan\u0131 HIV (\u201cwestern blot\u201d testiyle do\u011frulanm\u0131\u015f pozitif anti-HIV ELISA olan) ile infekte olgular\u0131n rutin olarak istenen ilk ba\u015fvurular\u0131ndaki karaci\u011fer ultrasonlar\u0131 ve t\u0131bbi bilgileri retrospektif olarak incelendi. Hastalar\u0131n metabolik hastal\u0131klar\u0131, hipertansiyon, diabetes mellitus, dislipidemi, kardiovask\u00fcler hastal\u0131klar\u0131 sorguland\u0131. A\u015fa\u011f\u0131daki d\u0131\u015flama kriterleri kullan\u0131ld\u0131:\u00a0<\/span><\/p>\n

    \n
  1. Pozitif hepatit C antikoru veya pozitif hepatit B y\u00fczey antijeniyle tan\u0131mlanan hepatit C (HCV) veya hepatit B virusu (HBV) infeksiyonu.<\/li>\n
  2. \u0130zole hepatit B kor antikoru pozitif olup HBV DNA\u2019s\u0131 pozitif olanlar.\u00a0<\/span><\/li>\n
  3. Erkekler i\u00e7in g\u00fcnl\u00fck 20 gr, kad\u0131nlar i\u00e7in ise 10 gr\u2019dan fazla alkol t\u00fcketimi olanlar.\u00a0<\/span><\/li>\n
  4. Karaci\u011fer ya\u011flanmas\u0131na neden olabilecek ila\u00e7 kullananlar.<\/li>\n<\/ol>\n

    Hepatik ekojenisitede karaci\u011ferin renal korteks ve dif\u00fczyona g\u00f6re hiperekojenitesiyle ya\u011fl\u0131 karaci\u011fer tan\u0131s\u0131 kondu (11,31,33). Ultrasonografik g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler \u00fc\u00e7 farkl\u0131 radyolog taraf\u0131ndan \u00e7ekildi. Radyoloji uzmanlar\u0131, hastalar\u0131n klini\u011fe ilk ba\u015fvurular\u0131nda istenen ultrasonlar\u0131n\u0131 \u00e7ekti. Ultrasonografik incelemeyi yapan radyoloji uzmanlar\u0131 aras\u0131nda deneyim y\u0131l\u0131, karaci\u011fer ya\u011flanmas\u0131 kriterlerini tespit etme a\u00e7\u0131s\u0131ndan fark yoktu. Tan\u0131da Xario (Diagnostic Ultrasound System Model SSA-660A, Toshiba Medical Systems Europe B.V., Zoetermeer, Hollanda) cihaz\u0131 ve 3,5 MHz konveks prob kullan\u0131ld\u0131.\u00a0<\/span><\/p>\n

    NAFLD i\u00e7in potansiyel risk fakt\u00f6rleri \u00f6nceki \u00e7al\u0131\u015fmalara g\u00f6re se\u00e7ildi (12,31) ve ba\u015flang\u0131\u00e7 demografik verileri t\u0131bbi kay\u0131tlardan topland\u0131. Bu fakt\u00f6rler ya\u015f, cinsiyet, \u0131rk, v\u00fccut kitle indeksi (VK\u0130)={v\u00fccut a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 (kg) \/ [(y\u00fckseklik (m)]2} ve serum \u00f6rneklerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan a\u00e7l\u0131k kan \u015fekeri, d\u00fc\u015f\u00fck yo\u011funluklu lipoprotein kolesterol (LDL), y\u00fcksek yo\u011funluklu lipoprotein kolesterol (HDL), total kolesterol (TK), trigliserid (TG), alanin aminotransferaz (ALT), aspartat aminotransferaz (AST) de\u011ferleri, HIV\u2019e \u00f6zg\u00fc de\u011fi\u015fkenler CD4 + T lenfosit say\u0131s\u0131, HIV RNA d\u00fczeylerine bak\u0131ld\u0131. APRI (AST de\u011feri (\u0130\u00dc\/lt)\/AST (normalin \u00fcst de\u011feri) (\u0130\u00dc\/lt)=Trombosit say\u0131s\u0131 (109<\/sup>\/lt)\u00d7100) de\u011ferinin 1\u2019in \u00fczerinde olmas\u0131 fibroz olarak kabul edildi (34). Poliklinikte rutin klinik uygulaman\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olarak ilk ziyarette yap\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015fmeyle sigara i\u00e7me durumu ve alkol t\u00fcketimiyle ilgili veriler topland\u0131.\u00a0<\/span><\/p>\n

    Biyokimyasal parametrelerin normal de\u011ferleri \u015f\u00f6yleydi: TK <200 mg\/dl, TG <150 mg\/dl, HDL <40 mg\/dl (erkekler i\u00e7in), HDL <50 mg\/dl (kad\u0131nlar i\u00e7in), LDL<130 mg\/dl, a\u00e7l\u0131k kan \u015fekeri <100 mg\/dl, ALT <56 \u00dc\/lt, AST <40 \u00dc\/lt (35). Hipertansiyon tan\u0131s\u0131; sistolik kan bas\u0131nc\u0131 130 mmHg\u2019dan y\u00fcksek veya diastolik kan bas\u0131nc\u0131 85 mmHg\u2019dan y\u00fcksek olanlara konuldu (36). VK\u0130, obezite kriterleri (\u226530 kg\/m2<\/sup>), fazla kilo (25.0-29.9 kg\/m2<\/sup>), normal a\u011f\u0131rl\u0131k (18.5-24.9 kg\/m2<\/sup>) ve d\u00fc\u015f\u00fck kilo (<18.5 kg\/m2<\/sup>) olarak kategorize edildi (37).<\/p>\n

    \u00c7al\u0131\u015fman\u0131n etik kurul onay\u0131 Sa\u011fl\u0131k Bilimleri \u00dcniversitesi Antalya E\u011fitim ve Ara\u015ft\u0131rma Hastanesi Etik Komitesinden al\u0131nd\u0131 (karar no: 25\/15). Her kat\u0131l\u0131mc\u0131dan, ara\u015ft\u0131rma amac\u0131yla klinik ve laboratuvar verilerini kullanmak ve yay\u0131mlamak \u00fczere yaz\u0131l\u0131 olarak bilgilendirilmi\u015f onam\u0131 al\u0131nd\u0131. \u00c7al\u0131\u015fma Helsinki Deklarasyonu\u2019nda belirtilen esaslara g\u00f6re yap\u0131ld\u0131.<\/p>\n

    \u0130statiksel Y\u00f6ntem:<\/i><\/b> <\/i><\/b>\u0130statistiksel analiz IBM SPSS Statistics for Windows Version 21.0 (Statistical Package for the Social Sciences, IBM Corp., Armonk, NY, ABD) kullan\u0131larak ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir. Demografik bilgiler tan\u0131mlay\u0131c\u0131 istatistiklerle verilmi\u015ftir. Devaml\u0131 de\u011fi\u015fkenler i\u00e7in medyan, standart sapma, minimum ve maksimum de\u011ferleri, kategorik de\u011fi\u015fkenler i\u00e7in y\u00fczde kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kategorik de\u011fi\u015fkenlerin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131nda \u03c72 testi, devaml\u0131 de\u011fi\u015fkenler i\u00e7in Mann-Whitney U<\/i> testi kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r, p<\/i> de\u011feri 0.05\u2019ten k\u00fc\u00e7\u00fck olan kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmalarda istatistiksel olarak anlaml\u0131 kabul edilmi\u015ftir. Tek de\u011fi\u015fkenli lojistik regresyon analizi de\u011fi\u015fkenlerin NAFLD ile ili\u015fkilerini tahmin etmek i\u00e7in kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu analizde anlaml\u0131 olan parametreler (p<\/i><0.20) \u00e7ok de\u011fi\u015fkenli lojistik regresyon analizine dahil edilmi\u015ftir.<\/p>\n

    BULGULAR<\/b><\/h2>\n
    \"\"<\/a>

    Tablo 1.<\/strong> \u00c7al\u0131\u015fmaya Kat\u0131lan NAFLD Saptanan ve NAFLD Saptanmayan Hastalar\u0131n Temel \u00d6zellikleri<\/p><\/div>\n

    \"\"<\/a>

    \u015eekil 1. <\/strong>\u00c7al\u0131\u015fma hastalar\u0131n\u0131n dahil edilme i\u015flemi.<\/p><\/div>\n

    \"\"<\/a>

    Tablo 2. <\/strong>Tek De\u011fi\u015fkenli Lojistik Regresyon Modeliyle NAFLD ile \u0130li\u015fkili Risk Fakt\u00f6rlerinin De\u011ferlendirmesi<\/p><\/div>\n

    \"\"<\/a>

    Tablo 3.<\/strong> \u00c7ok De\u011fi\u015fkenli Lojistik Regresyon Modeliyle NAFLD ile \u0130li\u015fkili Ba\u011f\u0131ms\u0131z Risk Fakt\u00f6rlerinin De\u011ferlendirmesi<\/p><\/div>\n

    HIV infeksiyonu olan toplam 558 hastadan \u00e7al\u0131\u015fma kriterlerine uyan 358 hasta analiz edilmi\u015ftir. \u00c7al\u0131\u015fma ak\u0131\u015f\u0131 ve d\u0131\u015flama kriterleri \u015eekil 1\u2019de g\u00f6sterilmi\u015ftir. NAFLD tan\u0131s\u0131 118 (%33) hastaya konulmu\u015ftur. Bu hastalar\u0131n hi\u00e7birinde sirozla uyumlu ultrasonografik bulgu yoktu. Tablo 1 \u00e7al\u0131\u015fma grubunun, NAFLD saptanan hastalar\u0131n ve NAFLD saptanmam\u0131\u015f olanlar\u0131n \u00f6zelliklerini g\u00f6stermektedir. Obezite NAFLD saptanan ve saptanmayan hastalarda s\u0131ras\u0131yla, %10.2 ve %3.1 oranlar\u0131nda bulundu (p<\/i>=0.021). Diabetes mellitus (9 [%7.6]\/1 [%0.4]) ve hipertansiyon (4 [%3.4]\/1 [%0.4]) olanlarda NAFLD oran\u0131 anlaml\u0131 olarak y\u00fcksek saptand\u0131 (p<\/i><0.05), ALT\/AST oran\u0131 (1.0 [0.4-2.5]\/0.9 [0.1-3.9]) ve trigliserid seviyesi y\u00fcksekli\u011fi (147 [43-596]\/108 [35-917]) NAFLD tan\u0131s\u0131 olanlarda istatiksel olarak anlaml\u0131 bulundu (p<\/i><0.05). Alkol alan HIV ile infekte hastalarda NAFLD g\u00f6r\u00fclmesi anlaml\u0131 olarak d\u00fc\u015f\u00fck saptand\u0131 (p<\/i>=0.025). APRI medyan de\u011ferleri 1\u2019in alt\u0131ndayd\u0131 ve anlaml\u0131 fark saptanmad\u0131 (0.62 [0.2-7.7]\/0.49 [0.2-9.9]). APRI de\u011feri 1\u2019in \u00fczerinde olanlar\u0131n s\u0131kl\u0131\u011f\u0131; NAFLD saptananlarda %17.1, saptanmayanlarda ise %16.9\u2019du (p<\/i>=0.5)<\/p>\n

    Tek de\u011fi\u015fkenli analiz, NAFLD ile ya\u015f, v\u00fccut kitle indeksi, diabetes mellitus, ALT, ALT\/AST oran\u0131, glikoz, HDL, TG, TK, alkol kullan\u0131m\u0131, CD4+ T lenfositi say\u0131s\u0131 aras\u0131nda anlaml\u0131 bir ili\u015fki oldu\u011funu g\u00f6stermi\u015ftir (Tablo 2).<\/p>\n

    \u00c7ok de\u011fi\u015fkenli lojistik regresyon analizinde ise; NAFLD ile ya\u015f\u0131n her 1 y\u0131l art\u0131\u015f\u0131, TG de\u011ferindeki her 1 mg\/dl art\u0131\u015f, glukoz de\u011ferindeki her 1 mg\/dl art\u0131\u015f ve ALT\/AST oran\u0131ndaki her 1 birim art\u0131\u015f ili\u015fkili bulunmu\u015ftur (Tablo 3).<\/p>\n

    \u0130RDELEME<\/b><\/h2>\n

    Bildi\u011fimiz kadar\u0131yla bu \u00e7al\u0131\u015fma \u00fclkemizde HIV infeksiyonu olan hastalarda, NAFLD prevalans\u0131 ve ili\u015fkili fakt\u00f6rleri ara\u015ft\u0131ran ilk \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131r. Yeni tan\u0131 alm\u0131\u015f antiretroviral tedavi ba\u015flanmam\u0131\u015f HIV ile infekte hastalarda ultrasonla tespit edilen karaci\u011fer ya\u011flanmas\u0131 oran\u0131 %33 bulundu. Bununla birlikte, ultrason, sadece hepatositlerin %20-30\u2019undan fazlas\u0131 etkilendi\u011finde karaci\u011fer ya\u011flanmas\u0131n\u0131 tespit edebilece\u011finden, NAFLD\u2019nin ger\u00e7ek prevalans\u0131n\u0131n daha da y\u00fcksek olabilece\u011fini varsayabiliriz (38). \u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zda karaci\u011fer ya\u011flanmas\u0131, obez, diyabet, hipertansiyon, trigliserid veya glukoz y\u00fcksekli\u011fi olanlarda anlaml\u0131 oranda y\u00fcksek olarak saptand\u0131. HIV infeksiyonuna spesifik bulgular (CD4 T + h\u00fccre say\u0131s\u0131 ve HIV viral y\u00fck\u00fc) NAFLD ile ilgili bulunmad\u0131. \u00c7ok de\u011fi\u015fkenli lojistik regresyon analizinde ise her bir ya\u015f alma, glukoz ve TG de\u011ferlerinde bir mg\/dl art\u0131\u015f ile ALT\/AST oran\u0131nda bir birim art\u0131\u015f NAFLD ile ili\u015fkili bulundu.\u00a0<\/span><\/p>\n

    NAFLD oran\u0131m\u0131z di\u011fer HIV-pozitif hastalarda yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarda saptanan NAFLD oranlar\u0131yla benzer bulunmu\u015ftur (13,14,39-42). Baz\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalarda karaci\u011fer ya\u011flanmas\u0131 ile HIV-pozitifli\u011finin pozitif ili\u015fkisi oldu\u011fu (43), di\u011fer \u00e7al\u0131\u015fmalarda negatif ili\u015fki g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc (44) ve baz\u0131lar\u0131nda ise ili\u015fki olmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6sterilmi\u015ftir (4). Bu farkl\u0131 bulgular, karaci\u011fer ya\u011flanmas\u0131n\u0131 \u00f6l\u00e7mek i\u00e7in farkl\u0131 hassasiyet ve \u00f6zg\u00fcll\u00fc\u011fe sahip y\u00f6ntemlerin kullan\u0131lmas\u0131yla ilgili olabilir. Karaci\u011fer biyopsisi karaci\u011fer ya\u011flanmas\u0131 tan\u0131s\u0131nda alt\u0131n standart olarak kabul edilir (45). \u0130nvazif bir y\u00f6ntem olmas\u0131 -(dolay\u0131s\u0131yla)-, hemoraji gibi riskleri bar\u0131nd\u0131rmas\u0131 ve a\u011fr\u0131ya sebebiyet vermesi nedeniyle, KC biyopsisi epidemiyolojik tarama arac\u0131 olarak yararl\u0131 de\u011fildir (46). Ancak bu yakla\u015f\u0131m \u00f6rnekleme yanl\u0131l\u0131\u011f\u0131na maruz kalabilir ve sadece karaci\u011fer biyopsisiyle s\u0131n\u0131rl\u0131 olan g\u00f6zlemsel \u00e7al\u0131\u015fmalar, \u00e7al\u0131\u015fma pop\u00fclasyonunu karaci\u011fer hastal\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in zenginle\u015ftirebilir (47). Sonu\u00e7 olarak, mevcut kesitsel epidemiyolojik veriler, esas olarak histopatolojik veriler yerine g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme gibi vekil belirte\u00e7lere dayanmaktad\u0131r. Daha y\u00fcksek hassasiyet, daha d\u00fc\u015f\u00fck maliyetler, geni\u015f kullan\u0131labilirlik, kolay ula\u015f\u0131labilirli\u011fi ve komplikasyonunun olmamas\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, NAFLD te\u015fhisi i\u00e7in bilgisayarl\u0131 tomografiyle taramaya k\u0131yasla ultrason tercih edilir (48). Bununla birlikte, hafif NAFLD ve morbid obez hastalarda duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r (49).\u00a0<\/span><\/p>\n

    Biz \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131zda ultrason bulgular\u0131na g\u00f6re karaci\u011fer ya\u011flanmas\u0131 tan\u0131s\u0131n\u0131 koyduk. Ultrasonografi, histolojiye k\u0131yasla orta-\u015fiddetli ya\u011fl\u0131 karaci\u011ferin g\u00fcvenilir ve do\u011fru bir \u015fekilde tespit edilmesini sa\u011flar. D\u00fc\u015f\u00fck maliyeti, g\u00fcvenirli\u011fi ve eri\u015filebilirli\u011fi nedeniyle, ultrason klinik uygulama ve pop\u00fclasyon taramalar\u0131nda ya\u011fl\u0131 karaci\u011fer taramas\u0131 i\u00e7in tercih edilen g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme tekni\u011fidir (33,12). HIV ile infekte hastalarda NAFLD ile ilgili yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarda; bel \u00e7evresi geni\u015f olanlarda (11,50), ileri ya\u015fta (51), d\u00fc\u015f\u00fck HDL (29), y\u00fcksek TG (4,33), ALT\/AST oran\u0131 y\u00fcksek veya ALT y\u00fcksek saptananlarda (13,14,50), erkek cinsiyette (42,50), alb\u00fcmin d\u00fczeyi d\u00fc\u015f\u00fck olanlarda, VK\u0130 y\u00fcksek olanlarda (13,14), APRI skoru y\u00fcksek olanlarda (42) NAFLD anlaml\u0131 olarak y\u00fcksek bulunmu\u015ftur. Bizim de\u011ferlendirmemizde obez, diabetes mellitus ve hipertansiyonu olan hastalarda NAFLD oran\u0131 anlaml\u0131 olarak y\u00fcksek saptand\u0131. Ayr\u0131ca y\u00fcksek ALT\/AST oran\u0131 ve y\u00fcksek TG seviyesi NAFLD tan\u0131s\u0131 olanlarda istatiksel olarak anlaml\u0131 bulundu.\u00a0<\/span><\/p>\n

    Crum-Cianflone ve arkada\u015flar\u0131 (11) taraf\u0131ndan yap\u0131lan bir \u00e7al\u0131\u015fmada, 216 HIV ile infekte hastan\u0131n %31\u2019inde ultrasonla NAFLD saptanm\u0131\u015f ve HIV viral y\u00fck\u00fc, infeksiyon s\u00fcresi veya antiretroviral tedaviyle ili\u015fkili bulunmam\u0131\u015ft\u0131r. HIV ile infekte 435 hastadan olu\u015fan bir Asya kohortunda benzer \u015fekilde ultrasonla saptanan NAFLD prevalans\u0131 %31 bulunmu\u015f ve y\u00fcksek VK\u0130, dislipidemi ve y\u00fcksek ALT\/AST oran\u0131yla ili\u015fkili oldu\u011fu ancak HIV ile ili\u015fkili fakt\u00f6rlerle ilgili olmad\u0131\u011f\u0131 saptanm\u0131\u015ft\u0131r (13). Maurice ve arkada\u015flar\u0131 (39)\u2019n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 meta-analizde y\u00fcksek VK\u0130, insulin direnci ve dislipidemi genel pop\u00fclasyona benzer \u015fekilde HIV-pozitiflerde NAFLD geli\u015fimi i\u00e7in risk fakt\u00f6rleri olarak bulunmu\u015ftur. Bununla birlikte ya\u015f, HIV tan\u0131s\u0131 ald\u0131ktan sonra ge\u00e7en s\u00fcre ve antiretroviral tedavi s\u00fcresi HIV-pozitif hastalarda karaci\u011fer ya\u011flanmas\u0131 i\u00e7in bir risk fakt\u00f6r\u00fc olarak bulunmam\u0131\u015ft\u0131r. Y\u00fcksek VK\u0130\u2019inin karaci\u011fer ya\u011flanmas\u0131yla ili\u015fkili olmas\u0131n\u0131n muhtemel sebebi; visseral adipositlerin daha az olgun olmas\u0131 ve NAFLD patogenezinde ilk ad\u0131m olan ins\u00fclin direncine neden olma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ilgilidir. Ayr\u0131ca ya\u011f h\u00fccreleri, ins\u00fclin direnci ve ya\u011fl\u0131 karaci\u011fer birikimi i\u00e7in \u00f6nemli olan sitokinleri ve adipokinleri (\u00f6rn., adiponektin ve leptin) salg\u0131layan bir endokrin organ\u0131 g\u00f6revi g\u00f6r\u00fcr (50,51).<\/p>\n

    APRI, NASH ve fibrozun tespitinde kullan\u0131l\u0131r (52). Sirozun tan\u0131s\u0131nda APRI\u2019nin \u201ccut-off\u201d de\u011feri 2 oldu\u011funda %91 oran\u0131nda y\u00fcksek spesifiteye, %46 oran\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fck sensitiviteye sahip oldu\u011fu bulunmu\u015ftur (38,53). Ayr\u0131ca APRI skoru ultrasonla korele de\u011fildir (54) ve NAFLD hastalar\u0131nda skorlama olarak kullan\u0131lmas\u0131 yetersizdir, sadece HCV veya HBV hastalar\u0131nda yeterli d\u00fczeyde valide edilmi\u015ftir (55). Bizim \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131zda da APRI ile NAFLD aras\u0131nda anlaml\u0131 bir ili\u015fki bulunmam\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0<\/span><\/p>\n

    NAFLD\u2019in sadece karaci\u011fer hastal\u0131\u011f\u0131na neden olmakla kalmad\u0131\u011f\u0131, ayn\u0131 zamanda genel pop\u00fclasyonda kalp hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve azalm\u0131\u015f sa\u011fkal\u0131m\u0131 \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc g\u00f6sterilmi\u015ftir (56,57). Bu \u00e7al\u0131\u015fmada g\u00f6r\u00fclen HIV hastalar\u0131 aras\u0131nda y\u00fcksek NAFLD prevalans\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, NAFLD\u2019nin HIV hastalar\u0131 aras\u0131nda a\u015f\u0131r\u0131 morbidite ve mortalite i\u00e7in bir belirte\u00e7 olarak etkisi prospektif olarak de\u011ferlendirilmelidir<\/p>\n

    Bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n baz\u0131 s\u0131n\u0131rlamalar\u0131 vard\u0131r. \u0130lk olarak, retrospektif bir \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131r, bu nedenle HIV ile infekte hastalarda karaci\u011fer ya\u011flanmas\u0131 geli\u015fimine yol a\u00e7an ard\u0131\u015f\u0131k ad\u0131mlar\u0131 tan\u0131mlamak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \u0130kincisi, karaci\u011fer ya\u011flanmas\u0131n\u0131n ultrasonla saptanmas\u0131, \u00f6zg\u00fcll\u00fc\u011f\u00fc yetersiz oldu\u011fundan, NAFLD\u2019nin ger\u00e7ek prevalans\u0131n\u0131n daha az oranda g\u00f6r\u00fclmesine neden olabilir. Biyopsi asemptomatik hastalar veya sa\u011fl\u0131kl\u0131 bireyler i\u00e7in etik de\u011fildir. \u0130nvazif olmayan fibroz testleri giderek daha fazla kullan\u0131lmaktad\u0131r ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczde tan\u0131 algoritmalar\u0131 ve rutin klinik uygulamalar\u0131n bir par\u00e7as\u0131d\u0131r (41). Bu testler FIB4, FibroTest, FibroSpect II, HepaScore gibi serolojik tabanl\u0131 testlerdir ve do\u011frudan ve\/veya dolayl\u0131 biyokimyasal belirte\u00e7lere dayal\u0131 y\u00f6ntemlerdir (58). NAFLD fibroz skoru (NAFLD-FS) \u015fu anda NAFLD hastalar\u0131 i\u00e7in en \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan ve onaylanan karaci\u011fer fibroz indeksidir (59). Morse ve arkada\u015flar\u0131 (60) biyopsi (Ishak evre \u22652) ile karaci\u011fer fibroz derecesi daha y\u00fcksek olan HIV ile infekte NAFLD\u2019li bireylerde hafif fibrozlu gruba g\u00f6re NAFLD-FS de\u011ferlerinin anlaml\u0131 derecede y\u00fcksek oldu\u011funu g\u00f6stermi\u015flerdir. Halihaz\u0131rda \u00fclkemiz \u015fartlar\u0131nda bu testler y\u00fcksek maliyeti ve kolay ula\u015f\u0131m zorlu\u011fu sebebiyle rutin kullan\u0131ma girmemi\u015ftir. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc ise ultrasonlar\u0131 \u00e7eken tek bir radyoloji uzman\u0131n\u0131n olmamas\u0131d\u0131r; her ne kadar \u00fc\u00e7 uzman da benzer \u00f6zelliklere sahip olsalar da bu durum \u00e7al\u0131\u015fma sonu\u00e7lar\u0131m\u0131za yans\u0131m\u0131\u015f olabilir.\u00a0<\/span><\/p>\n

    Sonu\u00e7 olarak, HIV ile infekte hastalarda HCV veya HBV koinfeksiyonundan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak karaci\u011fer hasar\u0131 muhtemeldir. Bizim \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131zda yeni tan\u0131 alm\u0131\u015f HIV ile infekte hastalar de\u011ferlendirilmi\u015ftir. Bu y\u00fczden, ila\u00e7 kullan\u0131mlar\u0131 ve hastal\u0131k s\u00fcreleriyle ilgili bir yorum yapmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Fakat; HIV ile monoinfekte hastalarda NAFLD\u2019nin varl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in invazif olmayan taramalar, rutin klinik bak\u0131mlar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra klinik uygulamalara sunulmal\u0131d\u0131r. Bu, kronik karaci\u011fer hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n zaman\u0131nda te\u015fhisine ve koruyucu \u00f6nlemlerin uygulanmas\u0131na izin verecektir. NAFLD\u2019nin kardiyovask\u00fcler morbidite ve mortaliteyle ili\u015fkisi g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, HIV ve karaci\u011fer ya\u011flanmas\u0131 olan hastalarda gerekli \u00f6nlemlerin al\u0131nmas\u0131 ve tedavilerinin erken d\u00f6nemde yap\u0131lmas\u0131 hastalar\u0131n takiplerinde \u00f6ncelikli olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    G\u0130R\u0130\u015e \u201cNonalcoholic fatty liver disease\u201d (NAFLD), yani alkole ba\u011fl\u0131 olmayan ya\u011fl\u0131 karaci\u011fer hastal\u0131\u011f\u0131, 1980 y\u0131l\u0131nda Ludwig ve arkada\u015flar\u0131 taraf\u0131ndan histopatolojik bulgular\u0131yla alkolik karaci\u011fer hastal\u0131\u011f\u0131na benzeyen hepatositlerde balonla\u015fma, iltihabi infiltrasyonlar\u0131n oldu\u011fu fakat alkol kullanmayan ki\u015filerde g\u00f6r\u00fclen bir hastal\u0131k tablosunun karaci\u011ferde a\u015f\u0131r\u0131 ya\u011f infiltrasyonuyla karakterize \u201cnon-alcoholic steatohepatitis (NASH)\u201d ismiyle tan\u0131mlanmas\u0131ndan sonra \u015fekillenmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r (1). NAFLD, karaci\u011ferde ya\u011flanman\u0131n […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":22587,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[5129],"tags":[5197,5163,3132,3474],"class_list":["post-21961","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ozgun-arastirma","tag-alkolsuz-yagli-karaciger-hastaligi","tag-hiv-2","tag-prevalans","tag-risk-faktorleri"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21961","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=21961"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21961\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22910,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21961\/revisions\/22910"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/22587"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=21961"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=21961"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimikdergisi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=21961"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}